«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati

chiqmoq – выходить – exit. Tišig ïdmā ewdä öŋin čïqyalï, qalï čïqsa yitrür könilik yolï –…

qish – зима – winter. Erinčig qïšïy sürdi yazqï esin – Bahoriy shamol zerikarli qishni ha…

chiqish, chora – выход – exit. Tirigkä čïqïš yoq ölümdä adïn – Tirik odamga o‘limdan bosh…

bajarmoq, paydo qilmoq – делать – do. Asïγ bulsa yalŋuq özin qul qïlur – Ishda foyda bo‘l…

soch, qil – волос – hair. Yolun qïlda yinčkä özüŋni könit – Sening yo‘ling qildan ham ing…

qilich – меч – sword. Qïlïč qayda ersä kümüš anda ol – Qilich qayerda bo‘lsa, kumush o‘sh…

qilichli – вооруженный мечом – with sword. Kümüš yïγsa sačlur qïlïčlïγ qur er – Qilichli …

bajarmoq, yaralmoq – делать – do. Arïnyu qïlïndï bu dunya ewin – Bu dunyo uyi poklanish u…

qiliq, ish-harakat – характер, дела – character, work. Tüzün erdi alčaq qïlinči silik, ow…

qilig‘li – обладающий каким-л. характером – behave. Tükäl qïz qïlïnčlïy turur bu ažun – B…

qiliq, xususiyat – характер, природа – character, nature. Tügük yüz erig söz küwäz kür qï…

qiliqli, xususiyatli – обладающий каким-л. поведением, манерами, характером – characteris…

odatsiz, qonun-qoidasiz – бесцеремонный, не соблюдающий правила, обычаи – without custom.…

qilichsiz – без меча – without sword. Qïlïčsïz tili birlä ewrär elig – Hukmdor davlatni q…

qilmoq, bajarmoq – действие, совершение – do. Könilikki könilik kišilikkä kišilik qïlmaqn…

xulq, qiliq – характер, природа – character, nature. Aqï alp atïm bolsa alčaq köñül, tuzi…

qimiz – кумыс – umiss. Qïmïz süt ya yün yay, ya yuyrut qurut – Qimiz, sut, yo yung, yog‘,…

gʻilof – ножны – cover. Qayu beg erätni sewündürmäsä, qïlïč qïnda čïqmas anïŋda basa – Qa…

jazo, jafo, azob – uqubat – наказание, мучение – punishment. Halalqa saqïš-ul haramqa ma …

jazolamoq – наказывать – punish. Bar ersä yazuqum qïna erk saŋa – Gunohim bor boʻlsa, men…

qishki – зимний – winter. Üči küzki yulduz üči qïšqï – Ularning uchtasi kuzgi yulduz, uch…

qir, tepalik – плоскогорье – uplands. Yazï tay qïr oprï töšändi yadïb – Tekisliklar, togʻ…

yomon, qiruvchi – злобный – bad. Adaš köŋli sïnsa bolur qïr yayï– Doʻstning koʻngli sinsa…

duradgor, teri oshlovchi – столяр, кожевник – jointer. Temürči etükči yena qïrmačï – temi…

qirq (raqam) – сорок – forty. Yašïŋ qïrqta kečsä – yoshing qirqdan o‘tsa – когда тебе за …

sirt, ko‘rinish – поверхность – external side. Ažun meŋzi boldï habaš qïrtïšï – Olam zang…

qirg‘inchi, qiruvchi – погромщик – slaughter. Qayusï basïmčï ölütči qïruq – Qay birlari –…

qizgʻish, qizil – розовый – reddish. Nečä qïryu eŋlig yüzi suwluy er, tišilärtin ötrü özi…

qismoq, bosmoq – сдерживать – press. Nekü ter ešitgil özin qïsyan er – O‘zini bosib olgan…

qisqartirmoq – уменьшаться – shorten. Tiriglik qïsaldï uzadï saqïnč – Tiriklik qisqardi, …

[a.] qismat – судьба – fortune. Keräk yat keräk dunya tezgin yügür, nekü ersä qïsmat saŋa…

qisqa. Qarang: qïsya.

qissa, bayon, so‘rov – короткий – short. Čïyay tul yetim qïssa bersä ötüg, anï barča tiŋl…

qisqa qilmoq – сократить, укоротить – say in short, say briefly. Sözünni qïsuryïl uzatïld…

qisqa – короткий – short. Qamuy yayib özlär körüšsä özün, saqïnč boldï qïsya sewinči uzun…

o‘tkinchi – непродолжительность, мимолетность – transient. Qut qïvïlïqïn davlat ersälliki…

davomsiz, o‘tkinchi, quruq – не продолжительный – transient. Küwänmä qïwï qutqa qutluy ki…

omadsiz, baxtsiz, peshonasi sho‘r, bechora – неудачливый, злосчастный – unhappy, unlucky.…

ajratmoq – отделять, отклоняться – disjoin. ‘Azïz ol qïyïšmaz anïŋtïn bu ‘iz – Alloh har …

chekinmoq, qaytmoq – отступать, отказываться – return. Sözin qïyyučï begkä tutma umunč – …

o‘zini chetga olmoq, so‘zidan qaytmoq – уклоняться, нарушаться – go back one’s word. Sözü…

jazo – наказание, мучение – punishment. Yalawačqa bolmas ölüm ya qïyïn, eşitmiş sözin čin…

qiyshiq, o‘zini olib qochish – уклониться. Tapïndï qïyïqča tapïy qïlmadi – U xizmat qildi…

so‘zidan qaytmasdan, bo‘yin tovlamasdan – без уклонения, верно, без нарушений – honest la…

[a.] tik holatda bo‘lmoq, qiyom (namozdagi tik holat) – вставание–steep. Elig-mä yanut be…

[a.] narx, qiymat – цена, ценность – value. Guhar qïymätini nadan ne bilir – Gavhar qiyma…

qizarmoq, qizimoq – пламенеть, краснеть – get hot. Yalïn teg bolub dunya qïzdï eŋi – Duny…

qiz – девочка – girl. Oyul qïz esizi atadan kedin, atamaz atasïn anasïn adïn, bu yanlïy ‘…

qadrli, aziz, noyob – дорогой – valuable. Qïz ermäs bu yalŋuq kišilik qïz-ul, az ermäs bu…

qizil – красный – red. Qïzïl til qïlur qïsya yašlïy seni – Qizil til seni qisqa yoshli qi…