«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
[a.] ziyorat, haj – хадж, паломничество – pilgrimage, hadj. Haš ersä tiläkiŋ keräk neŋ ta…
HAŠAM[a.] xizmatkor, mulozim, a’yonlar – слуги, свита – civil servant. Xazina hašam sü iðisi b…
HAŽAT[a.] ehtiyoj, muhtojlik, zarurat, lozim – нужда, потребность – needs. Ey elig bu tört haž…
HAŽIB[a.] hojib – хаджиб, придворное звание – post. Qayusï sü bašï qayusï hažib, qayusï ilimya…
HAŽIBLÏQ[a.<-lïq] hojiblik – должность, звание хаджиба – post. Tapuylarda artuq bu yinčkä tapuy, …
HAB[a.] dori, hapdori, yumaloq dori– искусный лекарство, пилюля – medicine. Özüm hab ičäyi –…
HABAŠ[a.] xabash, zangi – эфиоп – ethiopian. Ažun meŋzi boldï habaš qïrtïšï– Olam zangi tusiga…
HABIB[a.] sevimli, habib, Muhammad (s.a.v.) sifatlaridan biri– любимый, возлюбленный, один из …
HAD[a.] had,chegara, me’yor– предел,край, конец–limit. Qamuy neŋkä had ol teŋi belgülüg– Ham…
HAKIM[a.] hakim, olim, dono, tabib – мудрец –scientist, doctor. Mačin hakimlärniŋ aš’arlarï bi…
HAL[a.] hol, ahvol – состояние, положение – position. Nekü qadyu tegdi ne erki haliŋ – Qanda…
HALAL[a.] halol, pok – при обретённый честным трудом, разрешенное (религиозным законом) – not …
HALI[a.] xoli, bo‘sh – пустой – deliverance. Elig bir kün oldrub özi yalŋuzun, ewin qïldï hal…
HALVA[a.] holva, shirinlik – сладость, халва – sweet, halvah (paste of nuts, sugar and oil). Q…
HAQ[a.] haqiqat, toʻgʻri, chin – право, обязанность, долг – truth. Bodunnïŋ haqï bar maliklä…
HAQIQAThaqiqat, toʻgʻrilik, haqiqatdan – право, обязанность, долг – truth. Bular-ul haqiqat bu d…
HAQQUʼL-YAQĪN[a.] hammani boshqaruvchi (Ollohning sifatlari) – всеведущий – omniscient. Ey ič taš bili…
HARAM[a.] harom – запретное, недозволенное – forbidden, haram. Haram yegli ornï tamuy-ul batïy…
HARF[a.] harf– буква – letter. Bu qač harfqïna men qumaru seŋä qodundum– Men bir qancha harfl…
HARGIZ[f.-t.] hargiz, aslo, hech – никогда –never. ÖlügIikä hargiz asïy qïlmas em– Oʻladigan od…
HARIF[a.] doʻst,oʻrtoq, oshna, sherik – товарищ, партнер – friend.Yana nard-u satranğ bilir er…
HAZÏR[a.] tayyor, hozir – готовый – ready. Söz uqqan keräk bolsa hazïr ğavab, ğavab qïlsa berm…
HAZAR[a.] hazar,ehtiyotkorlik, ogohlik – осторожность, бдительность –fastidiousness, care, wat…
HAZBAZ[a.] ipak, harir mato – шелк – silk. Ayï kedti hazbaz özüŋ örtti öz– Shohi(lar) kiyding, …
HIČ[f.-t.] hech, butunlay, hech qanday - совсем, никто, никакой - never. Biligsiz bilä hič s…
HIŠMAT[a.] tarib-intizom – приличие – in (good)order. Yülüg ersig erniŋ bolur hismati, bu hisma…
HIKMAT[a.] hikmat, tibbiy bilim- знание медицины - wise. Hakimlärkä hikmat asïy qïlmadï - Tabib…
HIMMAT[a.] himmat, g‘ayrat - радение, рвение, усердие - generosity. Kimiŋ himmati bolmasa ul öl…
HINDIhindcha - индийский - indian. Asïrdïn keligli qalïq qušlarï, qayu rayi hindi qayu qaysarï…
HINDUhindcha - индийский - indian.
HISAR[a.] qal’a - крепость - stronghold. Bekig qošni qïlma ya yadyun öküz, hisarqa yaqïn turma…
HIYLA[a.] hiyla, makkorlik, aldoqchilik - хитрость, уловка, обман - cunning. Bu törtinč keräk …
HIYLASIZ[a.<-siz] hiylasiz, makrsiz - без хитрости, без уловки - uncunning. Nekü bar ažunda aŋar …
HUŽŽAT[a.] dalil, hujjat, isbot – доказательство, аргумент – reason. Bu sözkä yanutï bu bayt-ul…
HUKAMA[a.] hakimlar, ulamolar, olmilar – мудрец –doctor. Čïn hukamalarïnïŋ aš’arlarï bilä arast…
HUKM[a.] hukm, iroda, xohish – веление, повеление – behest. Bayat hukmï-ul barča edgü esiz – …
HUNARLÏYmahoratli, hunarli, mohir – искусный, ловкий – skillful. Baqa kör kitabni bu tergän kiši,…
HURMAT[a.] hurmat, ehtirom – уважение, почитание – honour. Uluyuy uluyla köðäz hurmatï – Ulug‘n…