«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
ovoza, xabar, shon-sharaf, faxr – молва, весть, слава – news, honour and glory. Biligsiz …
KÜČkuch – сила – power. Senindä bar erkän yigitlik küči – Senda yigitlik kuchi bor ekan – У …
KÜČÄ=majbur qilmoq – принуждать, употреблять силу – force(to). Nekükä küčär sen meni..., eligk…
KÜδ=himoya qilmoq, ehtiyot qilmoq, asramoq, olib qo‘ymoq – беречь, стеречь, присматривать – d…
ÜKÜŠko‘p, ancha – много – many. Üküš sözdä artuq asïγ körmädim – Ko‘p so‘zlashdan hech bir fo…
KÜDÄGÜkuyov, pochcha – зять – son-in-law. Eki qadïn erdi küdägü eki – Ikkisi qaynota, ikkisi ku…
KÜDÄNziyofat, mehmon – угощение, гость – feast, guest. Olarda birisi küdänkä aš ol, ya sunnat …
KÜDÜNtantanali, dabdabali, ziyofat, bazm – пиршество – feast. Olarda biri bu küdün aši ol – Ul…
KÜDÄN nikoh kechasi– брачная ночь – marriage night. Kelin qiz sevinči küdän tünläri – Kelinlar sevinchi – ni…
KÜDÄZ=himoya qilmoq, asramoq – беречь – defend. Ilahi küdäzgil meniŋ köŋlümi– Allohim, mening k…
KÜDÄZČIhimoyachi, qo‘riqchi – хранитель, сторож – defender. Bu köktägi yulduz bir anča bezäk, bi…
KÜDÄZIL=himoya qilmoq, saqlamoq, asramoq, rioya qilmoq – беречь, соблюдать – defend, observe. Bu …
KÜδÄGÜkuyov, pochcha. Qarang: küdägü.
KÜČÄKzo‘ravon, zulmkor – насильник – violator. Törü tüz yurïttïŋ etildi ažun, kim ersä küčäk e…
ÜKÄKbury – знак зодиака – zodiac. On iki ükäk –o‘n ikki bury – двенадцать знаков зодиака – th…
KÜČKÄYzo‘ravon, zulmkor – насильник – violator. Telim ordular buzdï küčkäy küčin– Ko‘plab saroy…
KÄKLİKkaklik – куропатка – partridge. Ünün utti käklik külär qatyura – Kaklik yoqimli ovoz bila…
KÜL=kulmoq, qahqahlamoq – смеяться – smiling. Bilišti yemä-ök kišilär bilä, berišti yarušti y…
ÜKÜL=to‘planmoq, yig‘ilmoq – скапливаться – gather. Uquš ordusï ul neŋ üklü turur – U zakovat …
KÜLÜGatoqli, mashhur – славный, знаменитый – famous. Yaδildi atiŋ eldä bolduŋ külüg – Noming e…
ÜKÜŠLÜKko‘pchilik, mo‘l-ko‘lchilik – множество, обилие – plenty (of), lots (of).Üküšlük ne asyï …
KÜLÜN=qoqilmoq – спотыкаться – stumble, beat. Kišänsiz külündi maŋumaz aδaq – Oyoqlarim kishans…
KÜLÜNČmasxara, piching – насмешки, объект смеха – laughing-stock. Urunč alsa hažib bolur beg kü…
KÜLCIR=kulimsiramoq – посмеиваться, улыбаться – smile, grin. Yüzi qizti öŋdi yana külčirip – Yuz…
KÜLDÜR=kuldirmoq – заставлять смеяться – make smb laugh. Ara küldürür kör ara yiylatur – Ba’zan …
KÜČÄMČIzo‘ravon, zulmkor – насильник – violator. Bu qašïm tügüki bu körksüzlügüm, küčamči kelirk…
KÜδÄNnikoh kechasi. Qarang: Küdän
KÜČÄN=kuchanmoq, kuchaymoq – употреблять силу, усиливаться – strain, become stronger. Bu sawda …
KÜN Iquyosh – солнце – sun. Kün ay etti bezädi bediz– (Alloh) Quyosh va oyni yaratdi, osmonni …
KÜN IIkun– день – day. Tiriglik küninä tükäl alqïnur– Umr kun sayin kamayib boradi – Жизнь с ка…
KÜN IIIxalq, odamlar – народ, люди – people. Sïnamïš kiši bildi el kün iši– Ishonchli kishi xalq…
KÜNDÜZkunduz – день – day. Qara tün törütti yaruq kündüzi – Qora tunni, yorug‘ kunduzi bilan ya…
KÜNKIkungi, kundagi – относящийся к какому-л. дню – that day. Tükäl boldï-ul künki barča tapuy…
KÜNLÜKkunlik – дневной – of...days. Nelük arsïqar sen aya öldäči, özün iki künlük qonuq boldačï…
KÜNTUYDÏKuntug‘di (hukmdor) – Кюн-Тогды (правитель) – Kuntogdi (Rising sun). Bu kün toydï elig eš…
KÜRjasur, mard, botir, pahlavon – смелый, отважный – brave. Nečä kür köküzlüg küwänür erig, …
KÜRÄ=yugurmoq, chopmoq – бежать – run. Kišänlig kürämäz keräkčä yurir– Kishanlangan (jonivor) …
KÜRÄŠ=kurashmoq – бороться, сражаться – fight. Yarašyu yarayi bar ersä yaraš, yoq ersä yariqlan…
KÜRÜDMars sayyorasi – Марс – Mars. Üčünči kürüd keldi köksün yorïr– Uchinchi bo‘lib Mars kelad…
KÜRÄKqochqin, qochuvchi – беглец – refugee. Küräk-mä idimdin kürämiš otun – Men qochuvchiman, …
KÜRÄT=yugurtirmoq – заставлять бежать – make run. Učar quš teg arqun ayïmda kürättim – Uchar qu…
KÜSÄ=tilamoq, xohlamoq, qo‘msamoq – желать – wish. Küsäb keldim erdi seni körgäli – Seni ko‘ri…
KÜSÜŠorzu, niyat – желание – dream. Yazuqsuz kiši bu ažunda küsüš– Bu dunyoda gunohsiz kishi o…
KÜSÄZIL=himoya qilmoq, saqlamoq, asramoq, rioya qilmoq – беречь, соблюдать – defend, observe, con…
KÜSÄZMÄKhimoya qilmoq, nazorat qilmoq, asramoq – хранение, присмотр – protect, control. Yemä yaqš…
KÜTČIcho‘pon – чабан – shepherd. Bayïrsaq keräk qoyqa qoy kütčisi – Qo‘y boquvchi qo‘yga mehri…
KÜWÄN=ishonmoq, umid qilmoq – доверяться – believe. Küwänmä bu qutqa kelir ham barïr – Bu baxtg…
KÜWÄNČishonch, umid – надежда – faith. Sïyïnyu idim ol küwänčim aŋar – U mening Egam, sig‘inadi…
KÜWÄNČLIKishonchli, quvonchli – надеждный, вселяющий надежду – reliable. Küwänčlik tiriglik kötürd…
KÜWÄZg‘ururli, kibrli – гордый – arrogant. Nečä kür küwäzlär bir ig iglämäz, qara yerkä kirdi …