«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
g‘azab, o‘ch – гнев, месть – wrath. Yayï boynï yančar alïr öz öčün – (Mard kishi) dushman…
OŊqism, ulush – доля– part. Ağun malï qut qïw bulur öz öŋi– oʻz qarshisida dunyo moli, baxt…
OŠoʻsha, mana – вот то – there. Ölüm tutti bardïm kelir oš seŋä – Oʻlim keldi, ketmoqdaman,…
OʻČÄ=dushmanlik qilmoq – враждовать – quarrell. Boyuz övkäsi bolsa yawlaq bolur, öčäb kek sürä…
OŊ=oqarmoq – бледнеть – pale. Yüzi qïzdï oŋdï yana külčirib– Yuzi qizardi, oqardi, yana kuli…
OʻČÄŠ=o‘chakishmoq – враждовать – quarrell. Öčäšmä bü beglär bilä sen bolub – Bu beglar bilan o…
OŊAR=toʻgʻirlamoq, oʻnglanmoq – поправить – correct. Keŋäšsä oŋarur kiši öz iši– Kishi maslaha…
OŊAY IYupiter. Qarang: oŋyay.
OŊAY IIqulay, oson – легкий – easy. Amulluq keräk erkä qïlqï oŋay– Insonga tinchlik va qulaylik …
OʻČÜK=o‘chmoq, so‘nmoq – гаснуть – off. Öčükmiš kömür teg – o‘chgan ko‘mirdek – как погасший уг…
OʻČLÜGadovatli, ginali – враждебный, мстительный – hostile. Yana dinqa öčlüg bu dunya neŋi – Bu…
OʻšLÄ= Ivaqtni tanlamoq, vaqtni belgilamoq – выбирать время, назначать время –select time. Qalï e…
OʻšLÄ= IIe’tibor qaratmoq – оказывать внимание – pay attention. Elig urdï elig meni öšlädi – Hukmd…
OʻšLÄKvaqt, taqdir – время, судьба – time, fate. Oqun urdï öšläk oqï qïldï baš – Taqdir o‘z o‘q…
OŊYAY IYupiter – Юпитер – Yupiter. Anïnda basa keldi ik[i]linč oŋyay– Undan keyin ikkinchi bo‘li…
OŊYAY IIqulay, oson – легкий – easy. Ayïtmaq oŋyay boldï tersi ǰuvab – So‘ramoq oson (ish), javob…
очень большое дело-командование войском– After all, this is a very big thing–the command of the army (QBK, 120₁₀).
OʻDÜR=tanlamoq – выбрать, выделять – choose. Qayusïn tiläsä ödürgin birin – (ko‘ngil) ko‘p nars…
OʻDÜRÜMtanlov, tanlangan – выбор, выделение – choise, selected. Asïylïq kiši-ul kiši ödrümi – Fo…
OʻDÜRÜNDÜtanlangan, sara – выделенный, избранный – selected. Bayat qullarïnda eŋ ödründüsi, yalawa…
OʻDÜRMİShtanlangan, sara – выделенный, избранный – selected. Dorud ul ödürmiš Rasulqa salam – Sayl…
OʻD vaqt– время – time. Ayïqlïγ turur bu ölüm belgülüg, ödi kelmäginčä er ölmäz külüg – Shubhasiz…
OʻDRÜNDÜtanlangan, sara – выделенный, избранный – selected. Yalawačlarda ödründüsi uluγ sawčïsï –…
OʻDRÜRDİtanlangan, sara – выделенный, избранный – selected. Xalqlarda ödürdi – xalq ichida tanlan…
OʻDSÜZvaqtsiz, vaqt-soati yetmasdan – без времени – untimely. Kiši ödsüz ölmäs – Kishi vaqt-soa…
OʻGÄdonishmand, dono, olim – мудрый, мудрец – sage. Ögi bolsa ötrü atayu ögä – Agar inson aql…
OʻG=maqtamoq – хвалить – praise. Bir-ök tilin ög bütürgil köŋül – Bir narsani yodingda tut: O…
ČOʻGÄchakmon, ustki kiyim– плащ, верхняя одежда– robe. Čögäsin töšänmiš, yeŋin yastanur– U cha…
OʻG Iaql, zakovat– разум, мысль –intellect. Bayat berdi erdäm seŋä ög bilig – Alloh senga fazi…
OʻG IIona – мать – mother. Analïy anasïz bolur ögsüzün – Onali(lar), onasiz bo‘lib yetim qoladi…
OʻGÄLİKdonishmandlik – мудрость – sagacity. Qayuqa ögälik tegir ög bolur – Kim aqlga ega bo‘lsa,…
OʻGÜNČmaqtov, hamd – восхваление, слава – praising. Ögünčkä bolur er özin öldürür – Kishi shon-…
ČOʻGÄN[f.-t.] chavgon – чавган,игра с клюшкой. Qalï atlanur bolsa beglär sükä, ya qušqa čögänkä…
OʻGÜNma’noli, ma’no – толково, с умом – sensible. Elig aydï uqtum bu sözlär ögün – Hukmdor ayt…
OʻGÜR=ochilmoq, o‘girmoq – отворачивать – turn. Qowï qut ögürmädi sendin yüzin – Baxtsizlik kel…
OʻGÜTmaslahat, nasihat – совет – admonition. Ögüt berdi hağib kör ay toldïqa – Hojib Oyto‘ldig…
OʻGDÜČImaqtovchi, baho beruvchi – похвальный, хвалящий, ценитель –praiser. Az ol ögdüčisi telimr…
OʻGDÜLMIŠO‘gdulmish (aql timsoli) – и. собств. – praised.
OʻGDImaqtov – хвала – praising. Öküš ögdi birlä tümän miŋ sana, uyan bir bayatqa aŋar yoq fana…
OʻGDIL=maqtalmoq – Быть восхваляемым, прославляемым – praised. Elig aydi edgü tuči ögdilür – Huk…
OʻGDILIGmaqtalgan, maqtovga sazovor – похвальный, восхваляемый –praise worthy. Özüŋ edgü bolsa at…
OʻGİTdori nomi – название лекарственного растения – name of drug.
OʻGLÜGaqlli – умный, разумный – knowledge. Bu öglüg kišilär oŋarur išig – Aql-zakovatli kishila…
OʻGLÄNo‘ziga kelmoq, o‘nglanmoq – приходить в себя – recover consciousness. Elig aydi öglän ay …
ogoh boʻlТы же не будь беспечным, будь осторожным, о тот, чей нрав так суров – Do not be careless,…
OʻGRÄN=o‘rganmoq – учиться, приобретать какие-либо навыки – learn. Anadin-mu bilgä toyar bu kiši…
OʻGRÄT=o‘rgatmoq – учить, обучать – teach. Qïsa tutsa oylïn ata ögrätü, uluy bolsa sewnür oyul y…
OʻGRÄTIGodat – привычка – habit. Qarïnda törümiš qïlïnč ögrätig, yayïz yer qatïnda ketär ay tetig…
OʻGSÜZ Ionasiz – без матери – motherless. Kičig qaldï oylum yetim ögsüzün – O‘g‘lim onasiz, yosh …
OʻGSÜZ IInodon, ahmoq – безумный – uneducated, stupid. Bu ögsüz ayïčï buzar öz iši – Bilimsiz xazi…