«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
yoy– лук – bow. Boðum erdi oq teg köŋül erdi ya – Qaddim o‘qdek edi, ko‘ngil esa yoydek (…
YA IIo‘qotar buryi – созвездие Стрельца – zodiac.
YA III[f.-t.] yoki, yohud– или – or. Adaš ya qadaš – do‘stlar yoki qarindoshlar – друзья или ро…
YAŠÏLyashil, moviy – зеленый, голубой – green, blue. Yašïl kök bezädiŋ tümän yulduzun – Yashil…
YAδÏL=yoyilmoq – распространяться – spread. Ažuŋqa yaδïldï bu čavï –Uning shuhrati dunyoga yoyi…
YAŠLÏYyoshli, tajribali, yashovchi – имеющий лет, имеющий жизнь, живущий –living. Qïzïl til qïl…
YAšÏMto‘shak, to‘shama – подстилка – mattres, bed. Yašïm ya kidiz – to‘shama yoki kigiz – подс…
YAŠÏNyashin – молния – lightning. Bulït kökrädi...,yašïn yašnadï – Momaqaldiroq gumburladi, ya…
YAŠNA=chaqnamoq, yashnamoq yarqiramoq– сверкать –sparkle. Yašïn yašnadï – yashin yashnadi (chaq…
YAŠÏQquyosh – солнце– sun. Yašïq teg yaruyïl – quyoshdek nur sochgin – светись, как солнце – s…
YAŠRUyashirin, sirli – скрытный, тайный – hidden. Eligni baqa turdï yašru közin – (U) hukmdorg…
YAšUR=yoymoq, tarqatmoq – распространять – spread.
YAŠUTyashirin, sirli – скрытный, тайный – hidden. Ana oyrïlïq suw alïnsa yašut, oyul tuysa and…
YAŠUTLUYyashirin, sirli – скрытный, тайный– hidden. Kišining ičin kör yašutluy išig – Insonning b…
YAŊZA=moslashtirmoq, mo‘ljallamoq – приспосабливаться – agreement. Nekü ter ešitgil uč ordu xan…
YAŊZAT=o‘xshatmoq – уподобляться – compare. Sözin yaŋzatur sözkä yinčkä ayur – U so‘zini (yuqori…
YAŊZATÏPsingari, kabi – подобно, соответственно – like. Muŋar yaŋzatïp – bunga o‘xshatib – подобн…
YAŊZAYxususiyatli, belgili – характерный, свойственный – peculiarity. Esiz edgü birlä qatïlmas …
YAD=yoymoq, tarqatmoq– разносить, распространять – spread. Ažunda bayat yadtï edgü atï – Allo…
YAD [f.-t.]yod, xotira– воспоминание, память – memory. Bayat yadi birlä tapuy qil baqin – Alloh yodi…
YADÏL=yoyilmoq – распространяться – spread. Atïŋ edgü bolya yadïlya küsi – Oting ezgu bo‘lsa, s…
YADAYpiyoda, yayov – пешком – on foot. Yorïb tegmägü yerkä barma yaday – Piyoda borib bo‘lmayd…
YADAYÏNpiyoda, yayov – пешком – on foot.Yadayïn bü yerkä özün kelmiš-ä – Bu yerga o‘zing piyoda …
YADAYLÏYpiyoda, yayov, piyoda askar – пеший – unmounted. Yadaylïy yayïqa temür qalqan et – Dushma…
YADYUN=to‘lmoq, toshmoq, to‘kilmoq – разлившийся – overflow, flood. Bekig qošni qilma ya yadyun …
YAFİLLİQ [a.+-lïq]g'ofillik - беспечность - carelessness. Yafillïqdïn udanmaq bayani qïlïnur - (bu bob) g'o…
YAFLAT [a.]g'aflat, e'tiborsizlik- беспечность, не внимательность - carelessness. Bu yaflat turur kö…
YAFUR [a.]G'afur (kechirimli) - прощающий, всепрощающий - forgiveness.Quluŋ men idim sen meŋä ay Ya…
YALÏDyalang, yalang‘och – нагой, голый, обнаженный –naked, bare. Yalïŋ keldim erdi yalïŋ kirgü…
YALÏDÏNyalang, yalang‘och – нагой, голый, обнаженный – naked, bare. Anadïn ne teg tuydum ersä bu…
YALÏMtik, tikka – крутой, отвесный – steep, sheer. Qayu kür kewäzlär qaya teg yalïm –Qay biri …
YALÏN Ialanga, yolqin – пламя – fire. Erig til ot ol kör köyär teg yalïn – Dag‘al so‘z olovdir, …
YALÏN IIoch-yalang‘och – раздетые – be taken off. Qayu ač qayusï yalïnmïš bolur– Biri och, boshqa…
YALÏNYUQinson, odam – человек – person. Yalïnyuq oylanï – inson farzandi – сын человеческий – son…
YALČÏQoy– луна – moon. Bularda eŋ aldïn bu yalčïq yurïr – Bulardan eng oldin [ya’ni pastda] bu …
YALDU=tinchlanmoq, xotirjam bo‘lmoq – вспыхивать, воспламеняться – quiet down. Čečäklikdä sandv…
YALDUQinson, odam – человек – person. Bü ekki bilä boldï yalŋuq uluγ – Bu ikkisi (bilim va aql)…
YALDUZyolg‘iz, yagona– один, единственный – alone. Meni yalŋuz ïdma ay ersig toŋa –Meni yolg‘iz…
YALDUZLUQyolg‘izlik – одиночество – loneliness. Bu yalŋuzluqumdïn meŋä yasï yoq – Bu yolg‘izligimn…
YALDUZUNyolg‘iz, yagona– один, одиноко – alone. Elig bir kün oldrup özi yalŋuzun – Hukmdor bir ku…
YALQ=norozilik bildirmoq, nafratlanmoq, jirkanmoq– испытывать отвращение–sick (of). Öküš sözkä…
YALVAR=yolvormoq, so‘ramoq – молить, просить – entreat. Bayatqa sïyïnγïl qatïγ yalvara – Allohga…
YALYANyolg‘on, aldov – лживый, ложный, ложь – lie. Tilindä čïqarma bu yalyan sözüŋ– Tilingdan c…
YALYUZyolg‘iz, yagona – один, единственный– alone.Özüm qalsa yalŋuz qara yer qatïn, meŋä ïdyïl …
YALYUZUNyolg‘iz – один, одиноко – alone. Elig bir kün otrup özi yalyuzun – Hukmdor bir kuni o‘zi …
YAM[a.] qaygʻu, gʻam, alam– печаль, грусть – sorrow, grief, sadness. Tiriglä tapunduŋ ötädiŋ…
YANÏŠqaytish – возвращаться – return. Nekü asyï axïr yanïš yerkä boldï–Buning qanday foydasi b…
ČÏYANfaqir,kambag‘al, yo‘qsil– бедный, неимущий– poor. Čïyanïy yölägil – Kambag‘allarni qo‘lla…
YANČ=yanchmoq – давить, громит – thresh. Erät sü bilä yanč bu kafir yayïy–Bu kofir dushmanni l…
YANŠAQsergap, vaysaqi, safsataboz – болтун – chatterer. Kišida yawuzï kiši yanšaqï – Kishilarni…