Бесплатный национальный проект фонда HAYOT
Терминологический

«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati

"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI

Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.

Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.

Алфавитный указатель

Все a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g sh ch
XABAR [a.]

xabar – известие – information. Dunya erdämin asïγïn yasïn xabar berür – (Bu bob) dunyoni…

хаджиба, другой не вынесет, разве что будет особенным человеком

The great thing is hadjib, the other will not endure, except that it will be a special pe…

XALAYÏQ [a.]

xaloyiq – народ – people. Törütti tümän mïŋ xalayïqlarïγ –(U)Tuman ming insonlarni yaratd…

XALİFAT [a.]

xalifat, o‘rinbosar – управляющий, наместник – successor. Ekinči xalifat keräk čin bütün,…

XALIQ

[a.] yaratuvchi, Alloh – создатель, творец – creator, God. Törügłi xaliq ne qulsa qilur –…

XALQ

[a.] xalq, aholi – народ – people. Qilinč edgü bolsa qamuy xalq sewär – Qilig‘ing yaxshi …

XAN

xon – народ – people. Bu tawyač qara buyra xanlar xanï – Bu Tavg‘och Bug‘ra xon xonlar xo…

XAN SALAR

dasturxonchi – стольничий – tabler. Ögdülmiš eligkä uł bałïł xan salar nekü teg keräkin a…

XAQAN

xoqon – каган – king. Ağunda ğavï bardï xaqan küsi – Xoqonning shuhrati dunyoga yoyildi –…

XARAB

[a.] xarob – разрушение–ruined. Bu mulknïŋ xarabï baqasï nedin– Bu davlatning vayron bo‘l…

XAS

[a.] tanlangan, xos– избранный – peculiar. Eligkä yaqïn xas hağib erdi bir – Hukmdorga ya…

XASÏ

[a.] maqtanchoq – кичливый – boaster. Bayat men tegüči kišidä xasï – Xudolikni da’vo qilu…

XASÏM

[a.] dushman – враг – enemy. Ayï artuq emgäk tegürmä aŋar, bayat-ul seŋä xasmï andïn sïŋa…

XAT [a.]

xat, yozuv- красноречие – talker, eloquent. Qamuy xatnï bilsä bitisä elig– Hamma xatni bi…

XATÏR [a.]

xotira – мысль, душа – memory. Qïlïčda yetigräk bularnïŋ tili, yana qïlda yinčkä bu xatïr…

XATA [a.]

xato, nuqson, kamchilik– ошибка, погрешность – mistake. Ešitsü ayayïn özüm bilmišin, elig…

XATAR [a.]

xatar – опасность – rescue. Boyuzdïn bolur barča begkä xatar – Bekka hamma xatar bo‘g‘izd…

XATARLÏY [a.+ -lïy]

xatarli – опасный – dangerous. Xatarlïy turur dunya nušï ayu – Bu dunyo xatarlidir, uning…

XAVF [a.]

xavf-xatar – страх – danger. Rïža xavf bu ekki qanat sanï-ul– Qo‘rquv va umidni ikki qano…

XAYL [a.]

otliq qo‘shin – конный отряд – cavalry. Keräk xayl bašïqa bu bir qač qïlïq – Otliq qo‘shi…

XAYR [a.]

xayr-baraka – добро – productivity.

XAZÏNA [a.]

boylik, xazina – сокровища – treasure. Saran beg xazina terär neŋ urur – Xasis beg mol-du…

XILʼAT

[a.] mukofot – награда – reward. Ayïrlamiš artuq üküš xil'ati, qalamnïŋ haqï tep uquš hur…

XIRAD

[f.-t.] aql-zakovat, bilim – разум, ум – intellect, mind. Xiradqa atadï bu ol Ögdülmiš – …

xit.

xitoycha

XIYANAT [a.]

xiyonat – предательство – trait. Aminig xiyanat bilä qatmayïl, yaraylïy yaraysïz bilä tut…

XOQ

[f.-t.] yer, xok – земля, прах – earth. Obu xoq – suv va tuproq – вода и земля – water an…