«Қутадғу билиг» изоҳли луғати
"ҚУТАДГ'У БИЛИГ"ДАГИ СО'ЗЛАРНИНГ О'ЗБЕКЧА, РУСЧА ВА ИНГЛИЗЧА ИЗОҲЛИ ЛУГ'АТИ
Дадабоев, Ҳамидулла; Холмурадова, Муштарий (2018). "ҚУТАДГ'У БИЛИГ"ДАГИ СО'ЗЛАРНИНГ О'ЗБЕКЧА, РУСЧА ВА ИНГЛИЗЧА ИЗОҲЛИ ЛУГ'АТИ. Ташкент: НАВРО'З" нашриёти.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Алифбо кўрсаткичи
аябланмоқ, ҳайрон бўлмоқ – удивляться – вондер. Некüни таŋирқади эмди ўзüŋ – Энди ўзин…
TAŠÏRTÏташқариси – снаружи – оуциде. Таšïртï қамуй иšкä бақ – Ҳамма ишнинг ташқи томонига бо…
TAŠÏRTÏNташқаридан – снаружи – оутвард.Таšïртïн некü туšса янлуқ язуқ– Ташқаридан нима бўлса…
ТАŠТÏНташқари, бошқа – кроме – отҳер. Кўни сўздäн таšтïн сўзüг сўз темä – Тўғри сўздан бос…
TAŊUQсовға, инъом– дар, подарок –гифт. Талу неŋ таŋуқ тутти мïŋ-мïŋ элиг – Минг-минглаб қўлл…
TAʼALA[a.] Alloh taolo – Всевышний (букв. да возвысится Он!)–God (QBH, 4₁₁).
TAʼAT[а.] тоат – повиновение – прай. Ўкüš та'ат эрсä анï азлаю – Тоат-ибодат қанчалик кўп б…
TABʼ[а.] та'б, табиат, хусусият – характер, натура – чарактер. Ўзüŋ таб'ини мен аяйïн ёра…
ТАЪБИ̇Р[а.] та'бир – истолкование – эхегете. Ўгдüлмиš Одюрмïš тüšингä та'бир қилмïšïн аюр– Ўг…
TABIʼATтабиат (инсон), хусусият – натура, природа (человека) – пекулиаритй. Киšи қïрқ яšаб ўз …
табиат нимани берса, ўшани қайта оладиЧто сеют в землю, то и вырастает опять: что дают, то и получают снова – What is sown in t…
TADLA=ажабланмоқ, тинчланмоқ – удивляться – вондер. Одуй яттï анčа анï тïŋлаю, авïнтï ол üнк…
ТАФРИҚ [а.]ҳисоб – целое и часть – аккоунт.Яна žаму тафриқ мисаҳатқа ўт – Яна жаму тафриқ, масоҳат…
ТАКАББУР [а.]такаббурлик, г'урур –гордость – ҳаугҳтй.
TALA=таламоқ, маҳкам ушламоқ – грабить, разорять – стеал. Бу Афрасияб туттï эллäр талаб – Бу…
TALULA=танламоқ, сараламоқ – выбирать – чоосе, селект. Киšидä талула бу экки киšиг – Бу икки то…
TAM=томмоқ – капать – дроп. Бирин бирин миŋ болур, тама тама кўл болур – Бирин бирин йиғилиб…
TAMAʼ[а.] тама – жадность, алчность – греед. Кўтüргил тамаъни – тамани орадан кўтаргин – изго…
ТАМАМ [а.]ҳаммаси, бутунлай, тамоман, бутун, то'лиқ – весь, целый, полный – алл, комплете. Ай уқуšï…
TAMDUR=туташтирмоқ, ёқмоқ – зажигать, разжигать – бурн. Фасад тамдурур ул одïмïš отуй – Фасод …
TAMIZ=томизмоқ – капать – дриббле, дропс. Қïлïč қан тамизса беги эл алïр – Қилич қон томизса, …
TAMULUQдўзахий – относящийся к аду – ҳеллиш. Меŋäр тегди бундай билиглиг сўзи, тамудïн йïрар т…
TAMURтомир, илдиз – жила – тендон. Отаčï терилди тамур кўрдилар, ул иг ким не эрмиš аю бердил…
TAMUYжаҳаннам – ад – ҳелл. Экки эв яраттï бу халққа қамуй, бири атï уčмақ бириниŋ тамуй – Бу …
TAMYAČÏтамғачи – хранитель печати – брандер. Кўни болса қïлқï болур тамяčï – Қилиғи тўғри …
TAMYAтамға – печать – бранд. Аяй берди тамя ат üстäм кедüт – Аёғ (махсус идиш), тамға, …
TAMYALA=тамғаламоқ – ставить печать –бранд. Битиг тüрди бадï üзä тамялаб – Хатни ўради, боғла…
TANÏ=танимоқ, билмоқ – знать – рекогнизе. Битиг болмаса сўзкä бüтмäз кўŋüл, танïйлï киšикä тан…
TAN [f.< up. tanu-]тана – тело – бодй. Тани žанï бирлä тапуйсақ керäк –Тану-жони билан хизмат қилиши керак …
TANČULA=чайнамоқ – разжевывать – мастикате. Некü алса тïšла уšақ танčула – Нима олсанг тишла,ма…
TANSIF[а.] таснифлаш – деление – дивиде. Я тазъиф я тансиф ўзüŋ етрü бил, қали билдиŋ эрсä …
TANUQгувоҳ – свидетельство – витнесс. Эсиз äсликä кендü қилқи тануқ – Ёмоннинг қилиқлари унин…
TANUQLUQгувоҳлик – свидетельствование – витнесс. Тебрäнигли бу сансиз қалин, тануқлуқ берüр бир –…
TAPетарли, шукр – достаточный – эноугҳ. Барïй тап қïл – Борига шукр қил – Довольствуйся т…
TAPÏŠ=кўришмоқ, топишмоқ– находить друг друга–сее эач отҳер. Тириг болса ялŋуқ тилäб тапšу…
TAPÏƔхизмат–служба, служение, услуга–сервике. Тапïндï қïйïқčа тапïγ қïлмадï – У хизмат қилди, …
TAPÏрози – довольный – плеасед. Некü келсä раббдïн тапï бол тапï– Аллоҳдан нима келса ҳам роз…
TAP=топмоқ – получать – финд. Мен бüгüн барайïн қадаšïм тапару– Мен бугун борайин, яқинимни …
ТАПÏЛÏҚудовлетворенность.
ТАПÏНтопинмоқ, хизмат қилмоқ, сиғинмоқ – молиться, поклоняться –приде. Узун тüнлä ятма идигä…
TAPÏNDUR=ибодат қилмоқ – молиться, поклоняться – приде. Яқïн туттум ўзгä тапïндурмадïн – Сени ўз…
TAPŠUR=топширмоқ, ишонмоқ – поручать, передавать – ҳанд (овер), белиеве. Баятқа тапšурдум сен…
TAPAтомон – на, по направлению к кому-л, чему-л – сиде. Туруб бардï андïн яна тай тапа – Тур…
TAPARUтопмоқ – на, по направлению к кому-л, чему-л. – сиде. Мен бу кüн барайïн қадаšïм тапару –…
TAPLA=маъқул келмоқ – находить друг друга – сее эач отҳер. Ўзüм тапламас неŋ бири ялγан-ул – …
TAPUŠ=топширмоқ, ишонмоқ– поручать, передавать – ҳанд (овер). Баятқа тапуšтум сени мен қатïй…
TAPUN=топинмоқ, хизмат қилмоқ – молиться, служить – приде, сервике. Тапунялï келдим анïŋ тапйï…
TAPUNDUR=хизмат қилдирмоқ (ҚБН, 56₈).
TAPUYČÏхизматкор, хизматчи – слуга – кивил сервант. Атïм қул тапуйčï кўр орнум қапуй – Отим – қ…
TAPUYхизмат – служба – сервике. Šукр қïл баятқа тапуй қïл – Аллоҳга Аллоҳга шукр қил, унга и…