«Қутадғу билиг» изоҳли луғати

қизармоқ – краснеть – турн ред. Йüзи қïздï ўŋди – Юзи қизарди, ранги хиралашди – Его ли…

қиймат, азизлик, ноёблик, қадрлилик – ценность, редкость – валуабле. Киšи қïзлïқï болдï …

қизғиш – розовый, румяный – реддиш. Киšи кўŋли тирлüр болур қïзю эŋ – Киши илҳомланс…

Қанча? неча? – Сколько? Столько? – Ҳов муч? Ай элиг тапуйčï бу қаč тüрлüг ол – Эй ҳукм…

қочмоқ, югурмоқ – бежать – рун. Ярайсïз ябуз иšта қаčйïл – Яроқсиз, ёвуз ишдан қок…

қариндош, ака – родственник, родной, брат – релативе, бротҳер. Қаδаš кўŋли барčа сеŋа қа…

қариндоши мавжуд. Қаранг: қадаšлïй.

Қачон? Қандай? – Когда? Как? – Вҳен? Ҳов? Саŋа тегсä эмгäк я қадю сақïнč, маŋа-ма қаčа…

қош – бровь – эебров. Эриглäди ўдлäк меŋäр тüгди қаš – Тақдир менга тескари қаради, қос…

қариндош – родственники – релативе. Кесилсä сениŋдин яқин қа қадаš, яқинлиқ ула сен аŋ…

қирғоқ, чегара – край, граница – шоре.

идиш – сосуда, посуда – диш. Неčä қа тегüргü керäк бу аšïγ, қуруй қодмаса бир иčиг ҳам …

qochirmoq, o‘zini olib qochmoq – обращать в бегство, удалять, отвращать, отклонять, прогн…

тўхтатмоқ, қолдирмоқ. Қаранг: қадïт.

улуғ, буюк–величавый –греат. Эсизлäркä қаšïй керäк қорқсалар – Ёмонларни қўрқитиш ук…

қайғу, ғам, нотинчлик – печаль – каре. Қатïй қаδюсï эрди уммат üčüн – Барча қайғуси…

қайғурмоқ – печалиться, горевать, заботиться – сорров, гриеве. Элиглäšти қалдï элиг қаδй…

[а.] қабул қилиш – приниматься, быть принятым – рекеиве. Ай ол бу китабкä қабул болдуқï,…

қайнота, хотиннинг отаси – отец жены, тесть – фатҳер ин лов. Ики қадïн эрди кüдäгü ики – …

ўгирмоқ, бурилмоқ – поворачивать – турн.

қаттиққўл, қаҳри қаттиқ, баджаҳл – суровый, жестокий. свирепый – стрикт. Осал болма сақл…

тўхтатмоқ, қолдирмоқ – отвращать, прекращать – леаве. Овутлуй керäк эр овутï üčüн, яйï …

қариндош, ака – родственник, родной, брат – релативе, бротҳер. Қадаšïŋ ёқ эрсä юрï тут…

қариндоши бор бўлмоқ – имеющий родственников – киншип. Қамуйда кüčи бек қадаšлïй киšи …

тартибсиз ҳаракат қилмоқ – беспорядочно двигаться – дисордерлей актион.

[а.] қадр-қиммат – ценность, достоинство – прике. Билиг қадрини ҳам билиглиг билüр – Били…

қайғу, ғам, нотинчлик – печаль – каре. Боюздан адïн ёқ олар қадюсï? – Уларнинг бўг…

қайғули – печальный, горестный – сорровфул. Туруб эвкä кирди эди қадюлуй, севинč кетти …

қайғурмоқ – печалиться, горевать, заботиться – сорров, гриеве. Нерäк қадюрар сен нерäк …

қайғусиз, ғам-ташвишсиз – беспечальный – сорровлесс. Адаš қолдаš эрдäš тутун умдусуз,…

[а.] оз, кам, қаҳат, сийрак – скудный, редкий – фев. Вафа қаҳти болдï ғафа толдï дуня – …

сакрамоқ – скакать, прыгать – иф то жумп. Қаяда қалïйлï бу ïмя текä – Қояда сакрайдига…

қолмоқ – оставаться – стай. Арïб ёлда қалмаз тилäкин тилäб – Орзуларига ёʻл изловчи бу…

калтафаҳм, нодон – глупый – слов, виттед. Некü тер эšит эмди кўкčин сақал, уқа бар мунï с…

кўп сонли, кўп – многочисленный – а лот оф. Қалïн бод терилди қапуйда толу, қанï бир иš…

осмон, само – небо, небеса – скй. Қалïқ бüтрü туттï қара қуš ўŋи – Осмон бутунлай қора қу…

[а.] қалам – тростниковое перо, калям – пенкил. Мунï сўзлäдим сўз битигин улам, тüкäттим …

Қайси? Агар – Если, Как? – Иф, Вҳич? Қалï тегди эрсä сеŋа кüč басïнč беру кел меŋа ай бу…

қалқон. Қаранг: қалқан.

қалқон – щит – шиелд. Таяқлïқ яйïқа темüр қалқан эт – Тўқмоқли душманга темир қалқон…

шаман - щит - шиелд. Бу соқлуқ иг ол бир отï ёқ эми, анï эмлäйüмäс бу дуня қамï - Оч…

сурилмоқ, силжимоқ - сдвигать, смещать - мове. Қалï üč адақта эмицä бири, экиси қамïтар …

қамашмоқ - набиваться, слепит, рябить (в глазах) - бе даззлед. Йüзи кўрклüг эрди кўрüб к…

ҳамма - весь - эверй. Бу дуня ўзин кеδ севитмиš сеŋä, қамуй 'айбï эрдäм кўрüнмиš сеŋä - …

қонмоқ - удовлетворяться - бе сатисдиед. Баšïнда бир атčï маŋа сув берüр, алïр мен тüкäтü…

қон - кровь - блоод. Қизïл айзï қан тег қаšï қаб қара - Қизил лаби қондек, қоши қоп-қора…

Қанча? Қаерга? – Сколько? Куда?– Вҳере? Қуруй қалдï калбуд уčуп бардï žан, баят билди …

Қандай? Қаерда? – Какой? Где?– Вҳат? Вҳере? Қанïқï мунар теггü эšим ай эр, мунï қïлюқа …

[a.] qanoat - удовлетворенность, довольство малым - contentment. Qana'атқа Одюрмиš ат бе…

қанот – крыло – винг. Раžа бирлä хавфнï қанат сен қïлïн – Қо'рқув ва умидни икки қанотинг…