«Қутадғу билиг» изоҳли луғати

[а.] зиёрат, ҳаж – хадж, паломничество – пилгримаге, ҳадж. Ҳаš эрсä тилäкиŋ керäк неŋ та…

[а.] хизматкор, мулозим, аъёнлар – слуги, свита – кивил сервант. Хазина ҳаšам сü иðиси б…

[а.] эҳтиёж, муҳтожлик, зарурат, лозим – нужда, потребность – неедс. Эй элиг бу тўрт ҳаž…

[а.] ҳожиб – хаджиб, придворное звание – пост. Қаюсï сü баšï қаюсï ҳаžиб, қаюсï илимя…

[а.<-лïқ] ҳожиблик – должность, звание хаджиба – пост. Тапуйларда артуқ бу йинčкä тапуй, …

[а.] дори, ҳапдори, юмалоқ дори– искусный лекарство, пилюля – медикине. Ўзüм ҳаб иčäйи –…

[а.] хабаш, занги – эфиоп – этҳиопиан. Аžун меŋзи болдï ҳабаš қïртïšï– Олам занги тусига…

[а.] севимли, ҳабиб, Муҳаммад (с.а.в.) сифатларидан бири– любимый, возлюбленный, один из …

[а.] ҳад,чегара, меъёр– предел,край, конец–лимит. Қамуй неŋкä ҳад ол теŋи белгüлüг– Ҳам…

[а.] ҳаким, олим, доно, табиб – мудрец –скиентист, доктор. Маčин ҳакимлäрниŋ аšъарларï би…

[а.] ҳол, аҳвол – состояние, положение – поситион. Некü қадю тегди не эрки ҳалиŋ – Қанда…

[a.] halol, pok – при обретённый честным трудом, разрешенное (религиозным законом) – not …

[а.] холи, бўш – пустой – деливеранке. Элиг бир кüн олдруб ўзи ялŋузун, эвин қïлдï ҳал…

[а.] ҳолва, ширинлик – сладость, халва – свеет, ҳалваҳ (пасте оф нуц, сугар анд оил). Қ…

[а.] ҳақиқат, тўғри, чин – право, обязанность, долг – трутҳ. Бодуннïŋ ҳақï бар маликлä…

ҳақиқат, тўғрилик, ҳақиқатдан – право, обязанность, долг – трутҳ. Булар-ул ҳақиқат бу д…

[а.] ҳаммани бошқарувчи (Оллоҳнинг сифатлари) – всеведущий – омнискиент. Эй иč таš били…

[а.] ҳаром – запретное, недозволенное – форбидден, ҳарам. Ҳарам егли орнï тамуй-ул батïй…

[а.] ҳарф– буква – леттер. Бу қаč ҳарфқïна мен қумару сеŋä қодундум– Мен бир қанча ҳарфл…

[ф.-т.] ҳаргиз, асло, ҳеч – никогда –невер. Ўлüгиикä ҳаргиз асïй қïлмас эм– Ўладиган од…

[а.] дўст,ўртоқ, ошна, шерик – товарищ, партнер – фриенд.Яна нард-у сатранғ билир эр…

[а.] тайёр, ҳозир – готовый – реадй. Сўз уққан керäк болса ҳазïр ғаваб, ғаваб қïлса берм…

[а.] ҳазар,эҳтиёткорлик, огоҳлик – осторожность, бдительность –фастидиоуснесс, каре, ват…

[а.] ипак, ҳарир мато – шелк – силк. Айï кедти ҳазбаз ўзüŋ ўртти ўз– Шоҳи(лар) кийдинг, …

[ф.-т.] ҳеч, бутунлай, ҳеч қандай - совсем, никто, никакой - невер. Билигсиз билä ҳиč с…

[а.] тариб-интизом – приличие – ин (гоод)ордер. Йüлüг эрсиг эрниŋ болур ҳисмати, бу ҳисма…

[а.] ҳикмат, тиббий билим- знание медицины - висе. Ҳакимлäркä ҳикмат асïй қïлмадï - Табиб…

[а.] ҳиммат, ғайрат - радение, рвение, усердие - генероситй. Кимиŋ ҳиммати болмаса ул ўл…

ҳиндча - индийский - индиан. Асïрдïн келигли қалïқ қуšларï, қаю райи ҳинди қаю қайсарï…

ҳиндча - индийский - индиан.

[а.] қалъа - крепость - стронгҳолд. Бекиг қоšни қïлма я ядюн ўкüз, ҳисарқа яқïн турма…

[а.] ҳийла, маккорлик, алдоқчилик - хитрость, уловка, обман - куннинг. Бу тўртинč керäк …

[а.<-сиз] ҳийласиз, макрсиз - без хитрости, без уловки - ункуннинг. Некü бар аžунда аŋар …

[а.] далил, ҳужжат, исбот – доказательство, аргумент – реасон. Бу сўзкä янутï бу байт-ул…

[а.] ҳакимлар, уламолар, олмилар – мудрец –доктор. Čïн ҳукамаларïнïŋ аšъарларï билä араст…

[а.] ҳукм, ирода, хоҳиш – веление, повеление – беҳест. Баят ҳукмï-ул барčа эдгü эсиз – …

маҳоратли, ҳунарли, моҳир – искусный, ловкий – скиллфул. Бақа кўр китабни бу тергäн киšи,…

[а.] ҳурмат, эҳтиром – уважение, почитание – ҳоноур. Улуюй улуйла кўðäз ҳурматï – Улуғн…