«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Алфавитный указатель
unutmoq, esidan chiqarmoq – забывать – forget. Unïtma bu sözni unïtma meni – Unutma bu so…
UNA=unamoq, kirmoq, ishonmoq – соглашаться – agree. Otačï unamas mu’azzim sözin – Tabiblar af…
uning yuzini qoraytiradi– Знай, поспешность плоха для всех, когда она у бека, его лицо стало серым – Know, haste …
упрямство[several things are evil] for the husband, and one of them is stubbornness (QBN, 36₁₁; QB…
UQ=uqmoq, tushunmoq – понимать, разуметь – understand. Ul bar munï sen – buni sen uqqin – по…
ÏŠUQilohiy, muqaddas, aziz, tabarruk – священный, святой – divine. Anïŋdïn yirar-ul ïðuq qut …
UQAL=uqmoq, tushunmoq – понимать, разуметь – understand. Munï sen uqal – buni sen uqqin – ты у…
ʼUQB[a.] oxirat – исход, конец – the next world, the other world. Bu dunya tiläsä ülägü kümüš…
UQTUR=uqtirmoq, anglatmoq – объяснит. Yana uqturayïn eligkä bu söz– Hukmdorga bu so‘zni yana uq…
UQUŠaql-zakovat – разумение – mind. Uquš-ul senar edgü andïy adaš – Zakovat sen uchun ezgu on…
UQUŠLUYbilimli, aql-zakovatli – разумение – knowledge. Uqušluy kišilär sözüg az qïlur – Zakovatl…
UQUŠSUZbilimsiz, aql-zakovatsiz – неразумный – unlearned. Uqušsuz kiši bir avučča yenik – Zakova…
UQUL=tushinilmoq, anglashilmoq – растолковывать – understand. Yana aydï elig uquldï bu söz – H…
UQUYaql-zakovat – разумение – understand. Ayïrlïqï boldï biligig uquy – Uning qadr-qimmati bi…
UQUYLUQbilimli, aql-zakovatli – разумение – knowledge. Uquy qayda bolsa uluyluq bolur – Zakovat …
URÏyigit, o‘g‘il – юноша, сын, мальчик – youth, son. Yana yandru kelmä ey ersig urï – Endi b…
UR=urmoqударить – strike. Kümüš bersä altun yayïšïn urar – Kumush va oltin beradigan kishi dushma…
URAYUNurog‘un – название одного из индийских лекарств – name of drug. Eligdä tutar solïndïn ura…
URMAQ=qirpichoq, qirg‘in, shafqatsiz – избиение – pitiless. Ne yawlaq erür bu kišig urmaqï – Un…
ČURNÏ[sans.] surgi dori– лекарственный порошок–medicine, drug. Qamuy türlüg otlar idišči tutar…
URUŠ=urishmoq, jang qilmoq – биться, драться – fight. Tebiz qayda ersä toquš ul uruš – Qayerda…
URUN=bosmoq, qismoq, siqmoq – приникать, прижиматься – press. Bayïrsaqnï bulsa bayïrqa urun – …
URUNČpora – взятка, подкуп – bribe. Urunč ol buzuyli oŋulmiš išig – Pora to‘g‘ri ishlarni buza…
URUNČAQomonat, garov – залог – temporal. Urunčaq turur bu sewüg ğan ravan – Bu sevimli joning, h…
URUTquruq – сухой, выгоревший – dry. Saqal boldï yazqï gulaf teg urut – Soqolim yozgi o‘tdek …
URUYurug‘, don –зерно – seed. Qamuy egrilär esiz uruyï bolur – Hamma egri kishilar yomonlik u…
URUYLUYurug‘li, aslzoda – родовитый, знатный, благородный – of a noble origin. Uruyluy kišilär q…
URUYSUZurug‘siz, tagi past–без потомства – barren. Uruysuz kiši ölsä kesti uruy– Urug‘siz (farza…
USAN=beparvo bo‘lmoq, beg‘am bo‘lmoq – беспечность – carelessness. Osanma, ölüm kelgä tutya ya…
USAYUQbeparvo, beg‘am – беспечный – careless. Közi soq serimsüz usayuq özüŋ – Ochko‘z, sabrsiz …
USRÏQuyqudagi – сонливый, соня – sleepyhead. Aya usrïq öz sen odun –Ey uyqudagi (kishi), uyg‘o…
USUZuyqusiz, bedor – бессоный – sleepless. Usuz yattï saqnu bir anča uduy – Bir qancha vaqt b…
UT=yutmoq, yengmoq – побеждать – win. Yayïγ utmïš er – dushmanni yutgan yigit – Мужчина, поб…
ʼUTARID[a.] Merkuriy – Меркурий – Mercury.
UTRUqarama-qarshi – навстречу, напротив – opposite. Kečigli turur dunya kečti saqïn, keligli …
UTUNyaramas, yovuz , qo‘pol – скверный, грубый – unfit.Utun bifalardïn sïŋardïn bolayï – Qo‘p…
ŽUVAB[a.] javob – ответ – answer. Ayïtmaq oŋyay boldï tersi žuvab– So‘ramoq oson bo‘ldi, unga …
ŽUVRUN=aylanmoq – кружиться, вращаться – go round. Anï tegmä davlat özi žuvrunür – Davlat (shard…
UWUTLUYandishali – стыдливый – shameful. Uwutluy kiši qïlmaz es[s]iz išig– Andishali kishi yomon…
UWUTSUZuyatsiz, andishasiz, nomussiz – бесстыжий – shameless. Yayïdan eŋ ašnu uwutsuz qačar – Du…
UWUTSUZLUQuyatsizlik, andishasizlik, nomussizlik – бесстыдство–shameless. Uwutsuzluq erkä edi teŋsi…
UYAδ=uyalmoq, hadiksiramoq, qo‘rqmoq – стыдиться, робеть – shy, apprehend. Uyaδmasa yalnuq kör…
UYAD=uyalmoq, xijolat bo‘lmoq – стыдиться – shy. Özüm yoldan azmiš bayatqa uyadtim – O‘zim yo‘…
UYANXudo – Бог – God. Öküš ögdi birlä tümän min sana, Uyan bir bayatqa anar yoq fana – Talay …
UYUYko‘lanka, timsol, sharpa – тень, призрак – shady, symbol. Oyul qiz oti ketmäs erkä uyuy –…
UZuquvli, mahoratli, mohir – умелый, искусный – quick-witted, skillful. Sözi uz yurïsa yara…
ŽUZ[xit.] kundal, qizil rangli xitoy matosi – лекарственный порошок–medicine, drug. Aslida: …
UZA=uzaymoq, to‘ldirmoq – тянуться – lengthen.Qazinä uzasa kümüš ham ayï – Kumush va qimmatba…
UZAL=cho‘zilmoq. Eräž ersä emgäk uzalmas uzun – Rohat ham, mashaqqat ham uzoqqa cho‘zilmaydi –…
UZAQuzoq, yiroq – долгий– far. Azaq bolsa išči bolur iš uzaq – Xizmatchi dudmol bo‘lsa, ish u…