«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
ekin– посев, пашня – planting. Yurï edgülük qïl ekin edgülük – Borgin, yaxshilik qilgin, …
ČEKNÄqadamoq, sanchmoq- вонзать- thrust. Aŋar torqu ïddïm tikän čeknämiš - Men unga ipak yubor…
EKSÜkamaymoq, pasaymoq, ozaymoq, yetishmaslik– уменьшаться – decrease. Yaruqluqï eksür yana y…
EKSÜKkamchilik, yetishmovchilik– недостаток – defect. Meŋä qïlmaz eksük...idim– Tangrim menga …
EKSÜKSÜZÜNtoʻliq, butunlay, tamoman– полностью– full. Sen aymïš sözüŋ barča eksüksüzün, eligkä tegü…
ELČIelchi, xabarchi - посол, вестник - ambassador. Nekü ter ešitgil ay elči baši- Elchilarnin…
EL Ixalq, davlat, omma– народ, государство – people, state. Eli bodunï baqsa küwänsä turub– E…
EL II qoʻl-рука- hand. Közüm sä tilim sä elim sä meŋä- Koʻzim sen, tilim sen, qoʻlim sen menga - Ты …
ELÄTtashimoq, olib ketmoq, eltmoq- тащить, нести - carry. Čıyay-ma ölür-ök yemä bay ölür, iki…
elchisiИзбранный из посланников, его великий пророк – The chosen of the messengers, his great pr…
ELIG Ihukmdor- правитель,государь - sovereign. Sebä baqtï elig abïttï özin-Hukmdor muhabbat bil…
ELIG IIqoʻl- рука - hand.Tüzün erdi alčaq qïlïnčï silik, owutluy bayïrsaq aqï keŋ elig - (Paygʻa…
ELIGINČ Ielliginchi- пятидесятый - fiftieth. Eliginči bab-elliginchi bob - пятдесятая глава - fift…
ELIGLÄŠqoʻl olishmoq, koʻrishmoq- пожимать руку - see each other. Eligläšti elig bu zahid bilä -…
ELLÄŠ=murosa qilmoq, kelishmoq- мириться, приходить к согласию - be reconciled with smb. Yalawa…
ELT=olib bormoq, eltmoq, chidamoq, bardosh bermoq- нести, тащить, вынести, выдюжить - be reco…
EMdavo, shifo, dori– лечебное средство, лекарство – cure. Bu iggä emi yoq– Bu kasallikka da…
EMČItabib, davolovchi– лечебное средство, лекарство – cure. Qamuy ig tuyaqa bu emči erür – Ha…
EMDIendi– теперь – just. Meŋa ačsu emdi bu söznüŋ qatï– Endi menga bu so‘zning sirini ochgin …
EMGÄ=zahmat chekmoq, azoblanmoq, qiynalmoq– мучиться – suffering. Tilin emgämiš er nekü ter eš…
EMGÄKzahmat, aziyat– мучение, тягость – labour. Qutuldï budun ketti emgäkläri– Xalq qutuldi, z…
EMIT=og‘moq, qiyshaymoq– наклониться, сгибаться – be on one side. Qalï üč adaqta emitsä biri, …
EMLÄ=davolamoq, tuzatmoq– лечить – heal, cure. Bü suqluq ig ol bir otï yoq emi, anï emlāyümäs …
EMLAT=davolatmoq– лечиться – be cured. Balïqmïš bar ersä sen emlät körü– Yarador bor bo‘lsa, se…
EN=pastlamoq, tushmoq, enmoq– спускаться – come down. Atdïn enip– otdan tushib– сойдя (спуст…
ENDÜR=pastlatmoq, indirmoq, tushirmoq– спускаться – come down.Yašïl kökdä ersä kör endürür özüg…
ENIŠtushish, pasayish, enish– спуск – fall. Ayïšqa eniš ol eðizkä batïγ– Ko‘tarilishga tushis…
ERer, kishi, erkak, turmush o‘rtoq– мужчина, супруг – man, husband.
ERÄŽxotirjamlik, halovat– спокойствие, удовольствие – calm, please. Eräž birlä artär budun kü…
ČER=qutqarmoq, xalos qilmoq- освобождать, избавлять -save, rescue. Aya čergüči kel meni čergü…
ER= Irad qilmoq– отворачиваться – decline, reject. Qatïγ sewdüm erdi erär sä meni– Men seni qa…
ER=II(ko‘ngli) buzulmoq– расстраиваться – be depraved. Namaz qïldï yatïï töšäkkä kirip, bir an…
ERÜKyoriq, o‘pirilgan joy, bo‘shab qolgan joy– брешь, отверстие, расщелина – empty place. Qur…
ERÜKLÜKpasayish, zaiflik, qarovsizlik, kimsasiz – запустение, упадок – weakness, solitary. Qayu …
ERÄŽLÄN=huzurlanmoq, rohatlanmoq, shod-xurram bo‘lmoq, tinchlanmoq– получать удовольствие, в хоро…
ERÄŽLIGxotirjam, tinch– спокойный – calm, quiet. Sewinmä ked artuq eräžlig kiši – Ey xotirjam ki…
ERÄN kasha, inson,insonlar, askar– человек – people. Yaraylïy eränkä buyurdï iši– Vazifani ishonchli kishiga topshirdi – С…
ERÄN TİRTarozi burji, Mushtariy yulduzi, Egizaklar burji– Весы, Близнецов – Libra.
ERÄTerkak, kishi, odam, askar, jangchi– мужчина, воины – man, soldiers. Bu el tutyuqa köp erä…
ERDÄMfazilat, xislat, xususiyat). – достоинство – quality. Ačunčïya erdäm keräk miŋ tümän, anï…
ERDAŠbirodar, hamroh– друг, брат–brother.
ERDANI[sans.] qimmatbaho tosh, xazina, aziz narsa– драгоценность, сокровище– precious stone. Uq…
ČERGÄnavbat, saf, qator- очередь -turn. Kedin kelti čergä özüm sözlägü - So'zlash navbati meng…
ERI=erimoq – растворяться– melt.
ERIGqo‘pol, yoqimsiz, qo‘rs, qattiq– грубый, неприятный – rude, unpleasant. Köni söz köŋülkä …
ČERIG[sans.] lashkar, qo'shin- войско - army. Yüräksiz kišilär čerig artatur - Qo'rqoq kishila…
ERIGLÄ=yomon ko‘rmoq, xo‘mraymoq, teskari qaramoq– выражать неприязнь – dislike. Eriglädi ödläk …
ERIGLÄT=yomon ko‘rmoq, xo‘mraymoq– выражать неприязнь – dislike. Köni söz erig ol eriglätmä öz– T…
ERIK=qaytarmoq, teskari qaramoq, o‘zlikka qaytmoq, rad qilmoq– быстрый, стремительный–quick, f…
ERIKtez, tinib-tinchimas, sho‘x, shiddatli, jadal, o‘ynoqi, chopqir – быстрый, стремительный …