«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
kengaytirmoq, targ‘ib qilmoq, sochmoq Aslida: yechmoq, hal qilmoq, mohiyatiga yetmoq, ang…
EŠdoʻst, esh, oʻrtoq, oshna, sherik – друг, приятель – friend. Tirändi unamas berü kelgäli,…
ČEČÄyetarli, butunlay, to‘liq, yetarli darajada– достаточно – entirely, sufficient. Yaruq dun…
EŠÜ=yopmoq, qoplamoq – покрывать – cover. Nečä kür köküzlüg küwänür erig, ölüm yerkä kömdi eš…
EδGÜyaxshi, ezgu- добрый, хороший - good. Nekü kelsä tapla kör edgü esiz, boyun ber qazaqa kö…
EδGÜLÜKyaxshilik, ezgulik - добро, благо - good deed. Uqušdïn kelür kör qamuy edgülük - Hamma ez…
EδGÜLAŠ=yaxshilamoq, ezgulashmoq- ладить, хорошо обходиться - improved. Qatïylan bularnï bilä edg…
EŊ Iyuz, yanoq, tashqi ko‘rinish– лицо, щеки – face. Ešitgil munï sen e qïryu eŋ– Sen buni es…
EδIjuda, ko‘p – очень – very. Eδi artuq erdäm keräk ög bilig, ažun tutyuqa – Dunyoni qo‘lda …
EŊ IIeng, oldin, avval– самом начале, прежде –at first. Yayïdan eŋ ašnu owutsuz qačar– Dushman…
EδIK=yaxshilanmoq – улучшаться, хорошеть – improved. Esizlik eδikmäz nečä eδläsä – Qancha urin…
EŠIKeshik– дверь – door. Til arslan turur kör ešikdä yatur – Til arslon misoli eshikda yotur …
EŠIMSIN=do‘st bo‘lmoq, do‘stlashmoq, o‘zini do‘st kabi ko‘rsatmoq – казаться другом, показывать с…
EŠIT=eshitmoq, tinglamoq, quloq solmoq– слышать, слушать – hear, listen. Nekü ter ešit tiŋla b…
EδIZyuksak, baland– высокий – high. Ay bu aysa eδiz –Agar oy yuqoriga ko‘tarilsa–Если эта лун…
EδIZLIKyuksaklik, balandlik– высота – height. Eδizlik tilädi süzük ğan turuy– Toza qalb yuksakli…
ČEČÄKgul, chechak- цветок - flower. Ilik külmiz oynar čečäklär üzä - Ilik kulmiz (bir turli er…
EŠÜKparda, niqob, yopinchiq, choyshab – пелена – curtain, cloak. Yaruq dunya yüzkä ešünsä ešü…
ČEČÄKLIGgulli - с цветами, имеющий цветы - with flower. Yaruq yaz teg erdim tümän tü čečäklig - T…
ČEČÄKLIKgulzor, chaman - цветник - flower garden. Čečäklikdä sanvač ötär miŋ ünün - Gulzorda bulb…
EδLÄ=tashvishlanmoq, qayg‘urmoq, e’tibor qaratmoq– оказывать внимание, заботиться – suffer, pa…
EŊLIGyuzli– с щеками, имеющий щеки – faced,red-cheeked. Nečä qïryu eŋlig yüzi suwluy er, tišil…
EŠÜN=yopinmoq, qoplamoq– покрывать – cover. Yaruq dunya yüzkä ešünsä ešük– Yorug‘ dunyo yuziga…
EδÄR=ta’qib etmoq, qidirmoq, izlamoq, izidan bormoq- искать, гнаться, идти следом- fall down. …
EδÄRLÄ=egarlamoq- оседлать - saddle. Edärlädi terkin atïnï tutub- Otini tutib, tezda egarladi - …
EδÄRSIZegarsiz - без седла - saddleless. Edärsiz yïyač mingü muŋluy bolub-O‘lgandan keyin egarsi…
EδÄRTČIta’qibchi, kuzatuvchi. Qarang:edärtäči
EŠSIZdo‘stsiz, hamrohsiz– без друга– friendless. Yorï yalŋuz ešsiz ay yaŋluq özi–Yolg‘iz, eshs…
EDnarsa-buyum, mol-dunyo, boylik– вещь, богатство–goods, riches. Bu ödtä ažun öz özigä baqï…
EDÄRegar– седло– saddle.
EDÄR=topmoq, izlamoq, quvmoq, ta’qib qilmoq – гнаться – pursue. Körü barsa dunya kölägä sanï, …
EDÄRSIZegarsiz – без седла – saddleless. Yayïlmaz yorïya kewäldin tüšüb, edärsiz yïyač mingü muŋ…
EDÄRTČIta'qibchi, kuzatuvchi – преследующий – chaser. Yayi qačsa tab qïl, edärmä udu, edärtči ye…
EDGÜyaxshi, ezgu – добрый, хороший – good. Nekü kelsä tapla kör edgü esiz, boyun ber qazaqa k…
EDGÜLÜGyaxshilik, ezgulik – добро – good deed. Burun ïdyum edri qamuy edgülüg – Avvaliga hamma e…
EDGÜLÜKyaxshilik, ezgulik – добро, благо – good deed. Kiši edgüsindin kelür edgülük – Yaxshi oda…
EDGÜLAŠ=yaxshilamoq, ezgulashmoq– ладить, хорошо обходиться – improved. Qatïylan bularnï bilä edg…
EDIjuda, ko'p – очень – very. Edi artuq erdäm keräk ög bilig, ažun tutyuqa – Dunyoni qo'lda …
EDIZyuksak, baland – высокий – high. Ediz arštan altïn qaraya tegi– Yuksak arshdan qaro yerga…
EDIZLIKyuksaklik, balandlik- высота - height. Edizlik tilädi süzük ğan turuy- Toza qalb yuksakli…
EDLÄ=tashvishlanmoq, qayg‘urmoq, e’tibor qaratmoq, hasad qilmoq- оказывать внимание, заботитьс…
EG=egmoq– сгибать, наклонять – bend. Egilmäs kišini egär bu kümüš– Egilmas kishini kumush eg…
EGIL=egilmoq– сгибаться, наклоняться – bent, bowed. Bodum oq teg erdi, egildi bodum– Qomatim o…
EGINyelka, egin, ust– плечо – shoulder. Eginkä kedim-mä boyuzqa yemi– Eginga–kiyim, bo‘g‘izga…
EGRIegri, qiyshiq, noto‘g‘ri– неровный–twisted. Ya teg egri boldi – Yoydek egri bo‘ldi – Тело…
EGRILIKegrilik– непрямота, нечесность – crooked. Köni bardï keldi nečä egrilik– To‘g‘rilik bilan…
EKekmoq– стыдливый – shy. Nekü yerkä eksä yana ol onur– Yerga nima eksang, oʻsha unadi – Чт…
EKČÄKqon olish, tomir– вена, кровеносный сосуд – bloodletting, vein. Ača bergü ekčäk aqïtyu qa…
EKIikki, ikkinchi– два – two. Bu eki araqï yoluy sen alïn– Sen bu ikki yoʻl orasidan birini …
EKİGÜNikkala, ikkalasi, ikkisi– оба, вдвоем – both, the two (of). Barayïn men emdi esän edgü qa…