«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
soqchi, qoʻriqchi, posbon – хранитель – guard. Qilič baldu boldi bu el saqčïsï– Qilich, b…
SAQÏŠhisob-kitob – счет – calculation. Biläyin tesä sen oqï handasa, ačïlyay saqïš qapïyï mund…
SAQehtiyotkor, ogoh – внимательный – careful. Ikinči osal bolma saq tur oduγ– Ikkinchidan g‘…
SAQÏŠLÏYhisobli – численный – numerable. Begi birlä ortuq saqïšlïy iši– Begi bilan oʻrtoq, hisobl…
SAQÏNČgʻam-qaygʻu – забота – grief. Qalï kelsä emgäk-ma qadyu saqinč, serinsä kelir ötrü qayra …
SAQÏNČSÏZqaygʻusiz– беспечальный, беззаботный – sorrowless. Sen saqinčsïz tiril – Sen qaygʻusiz ya…
SAQÏNUQtaqvodor, dindor – праведный, набожный – believers. Saqïnuq arïy din idisi kiši, erinmäz …
SAQÏYsarob – мираж – mirage. Saqïy ol koru barsa dunya iši – Boqib koʻrsang bu dunyo ishi saro…
SAQALsoqol – борода – beard. Yalïŋ yüzlüg erdim bütürdi saqal – Yalong‘och yuzli edim, o‘stird…
SAQLÏQehtiyotkorlik – осторожность – care. Saqïnuq kiši ištä saqlïq qïlur, yaraysïzqa yaqmas iš…
SAQLA=saqlamoq – сохранять – save. Bu saqlïq bilä kör elin saqladï– Ogohlik bilan elni saqladi …
SAQLAN=saqlanmoq – быть осторожным, беречься – keep anth.Osal bolma saqlan ay qïlqï qadïr – Ey q…
SARČÏ=tinchlanmoq – успокоиться – be calm. Turub sarčïmadïm qadašï üčün – Doʻstining xursandchi…
SARÏYsariq, rangsiz – желтый – yellow. Öküš yegli yaŋluq kör igčil bolur, sarïy meŋzi qowdaq a…
SARA [a.]yer, tuproq – земля – earth. Ediz ‘aršta mundïn saraqa tegi – Yuksak arshdan qaro yerga q…
SARANxasis, qizgʻanchiq – скупой – greedy. Saran bolsa beglär atïn artatur – Beglar xasis boʻl…
SARANLÏQziqnalik, xasislik – скупость – ziqnalik. Saranlïqda ïnya nekü bar adïn – Ochkoʻzlikdan k…
SARATAN [a.]Saraton burji – созвездие Рака – zodiac. Bu ay bürži saratan – Ayni paytda oyning burji –…
SARAY[f.-t.] saroy – дворец – palace. Ediz keŋ bedizlig sarayïŋ – Sening keng bezalgan saroyin…
SARPqiyin, mushkul – трудный – difficult. Yemä yaqši aymïš bögü bilgi yarp, kiši köŋli yuwqa …
SART[sans.] savdogar – купец – tradesman. Negü ter ešit emdi sartlar baši– Savdogarlar boshi …
SATÏYČÏsavdogar – купец – tradesman. Čabïqmaq tiläsä özüŋ belgülüg, satïyčïqa edgü yanut qïl ülü…
SATÏYsavdo-sotiq – торговля – trade.
SATYA-kamsitmoq, xo‘rlamoq, ezmoq – унижать – humiliate. Kitig satyamayıl kišilik qılın – Kishi…
SATYAT-ezmoq, qiynamoq – унижать себя – torment. Özüg satyatayïn – o‘zimni qiynayin – я позволю …
SATYAYkamsitilgan, ezilgan, xo‘rlangan – униженный – disparage. Kim edgü tilär ersä edgü qılur,…
SAVAB[a.] savob, haqiqat – правильность, истина – morally good deed. Söz uqqan keräk bolsa haz…
SAWČÏelchi, xabarchi – посланник – ambassador. Yalawačlarda ödründüsi uluy sawčïsï – Payg‘amba…
SAYID [a.]sayyid, faxrli – сейид – seyid. Eligläšti elig bu sayid bilä – Hukmdor bu sayyid bilan ko…
SAZA [f.-t.]ishonchli, sazovor – достойный – reliable. Uyan bir bayat-ul qamuydan üzä, öküš hamdu ögd…
SEŊÄsenga – тебе – to you. Seŋär-oq sïyïndïm umunčum seŋä – Yolg‘iz senga sig‘indim, umidim s…
SEČİL=ajratmoq, farqlamoq – отличаться – differentiate. Biligin sečildi kiši yilqïdïn – Kishini…
SEČİMtanlov, xilma-xillik – выбор – choice.
SEK=sakramoq, tez ketmoq – прыгать – jump.
SEKRİT=sakratmoq, qismoq, ezmoq, talvasaga solmoq – теснит– cramping. Bu alp er sekritib čerik t…
SEMİZsemiz – жирный – fat. Semiz todsa artuq bolur bu yawuz – Semiz to‘ysa, bu unga yozuv dush…
SEMRİ=semirmoq – жиреть, полнеть – become fat. Bilig birlä awnur, ğanïn semritür – Bilim bilan …
SENsen – ты – you. Seziksiz bir-oq sen ay meŋü aču – Shubhasiz, Sen yagonasan, o mangu padar…
SENDİNsendan – от тебе – from you. Maŋa tegdi sendin qamuy edgülük, ayïrlïq ya baylïq yegü kedg…
Senga qoʻpol soʻz aytilsa, gʻazablanmaНе сердись из-за грубого слова, если оно и коснется [тебя] – Do not be angry because of a…
SENİNDÄsendan – от тебе – from you. Seninḏä ozaqï ažun begläri, ažun qodtï bardï yetür kör güri …
SENİNDİNsendan – от тебе – from you. Böri tilkü arslan adïy ya toŋuz, seniŋdin qutulmaz ölür awda…
SER=chidamoq, sabr qilmoq – терпеть – endure. Ewä kirmä iškä sabr qïl serin – Ishga shoshilib…
сердце(печень)–камень– Agree with me, a thousand heart-stone (QBN, 140₂₀). (Ushbu misolning ruscha tarjimasi o…
SERİL=qadni tik tutmoq – быть стойким – stand. Begi taplamas išni qïlsa qulï, ïlanč özkä qïlsun…
SERİN=chidamoq, sabr qilmoq – терпеть – endure. Serinsä kiši öz tiläkin tapar – Sabr qilgan kis…
SERİNMÄK=sabr qilmoq – терпеть – endure. Seringil serinmäk erän qïlqï-ul– Sabr qilgin, insonning i…
SERIMLIGsabrli, chidamli. Qarang: serimlug.
SERIMLUGsabrli, chidamli – терпеливый – patient. Serimlüg kišilär tegir arzuqa – Sabrli kishilar …
SERIMSÜZsabrsiz – нетерпеливый, не выдержанный – impatient. Közi soq serimsüz osayuq özüŋ – Ochko…