«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
yo'lovchi, hamroh – путник – traveller. Ümäk edgü tutyïl e bilgä bögü – Ey dono olim, yax…
MÏNDÏNbundan – этом – from this. Özün köčgü mïndïn köčüŋ ïð burun – Bu dunyodan ketmasingdan ol…
MÏNDAbunda – этом – this. Bu sözni eşitgil sözüŋ mïnda üz – Bu so‘zni eshitgin, (tegishli) so‘…
MÄYNA [f.-t.]bo‘yoq, moviy, lojuvard – эмаль, лазурь, лазурный – colour, azure. Özin qïldï mäyna öŋi t…
MAŊ=qadam tashlamoq, bormoq, yurmoq – шагать, идти, ступать – take steps, go. Qapuydan kirürd…
MAŽAZ[a.] majoz, ramz – аллегория, иносказание – trope. Tapuysuz qul atï mažaz ol qamuy – Ibod…
MA ham, va, yanaтакже, и, же, тоже, еще – and, else. Til asyï telim bar yasï-ma öküš– Tilning foydalari k…
MAČINmochinliklar, Mochin (Xitoyning bir qancha tumanlari nomi) – название некоторых районов К…
MAČIT [a.]machit – мачеть – mosque. Jama'at köp erdi bu mačitlär az – Jamoat ko‘p edi, machitlar es…
MAŠRIQ [a.]sharq – восток – east. Kötürdi bašin baqtï mašriq tapa– (Quyosh) boshini ko‘tardi, mashri…
MAŠRIQLÏY [a.+ -lïy]mashriqlik – житель Востока – living in the east. Sharqda yashovchilar, mashriqliklar. Ma…
MAŠYUL [a.]shug‘ullanish, mashg‘ul bo‘lish – занимать – busy (with). Bu dunya iši qïldï mašyul meni …
MADÏTqadam tashlamoq, bormoq, yurmoq – шагать, идти, ступать – take steps, go. Yetilsä ödi kör…
MADARmagar, agar, hech ham – совсем, не – never. Maŋar kelmägil sen – Sen hech ham kelmagin – …
MAGAR [f.-t.]agar, agarda – разве, если, даже – if. Qamuy iš ičindä amulluq ödür, magar ta'at ersä ewi…
magʻrur kishilar qaro yerga kirdilar– Сколько смелых, гордых [людей], которые не болели ни одной болезнью, вошло в черую земл…
MAʼJUN [a.]dori nomi – название лекарственного снадобья – name of medicine. Qamuy türlüg otlar idisč…
MAL [a.]mol-mulk, narsa-buyum – имущество, богатство – wealth, riches. Yuluy qïldï malu tänü ğanï…
MALIK [a.]malik, hukmdor – властитель, правитель – nobleman, ruler. Mašriq maliki– Mashriq maliki –…
MALIKLIK [a.+-lik]hokimlik, hukmdorlik, adolat – правителя, положение властителя – governing. Anï kör malik…
MAʼLUM [a.]ma’lum qil-ma’lum qilmoq, izohlamoq, ayon qilmoq– толковать, истолковывать – explain. Bu …
MAN=qadam tashlamoq – шагать, ступатьи(ногой) – take steps.
MANI [a.]sperma, maniy, urug‘– сперма, семя – sperm, semen. Manidin törünmiš öziŋ men temä – Maniy…
MAʼNI [a.]ma’no, mazmun – смысл – mean. Sözi manï birlä uqïlyay taqï– So‘z ma’nosi bilan anglashila…
MANZIL [a.]manzil, turar joy – жилище, место обитания – habitable house. Ata arqasïnda tuyulsa oyul,…
MASǦID [a.]machit – мачеть – mosque. Anïŋ ornï masǧid ǧama'at qïlïn – Uning o‘rniga machitlar qur – …
MASAL I [a.]masal, maqol – пословица – fable. Edi kečgü söz bu masaldä kelir– Juda qadimiy so‘z bu ma…
MASAL II [a.]misoli, kabi – к примеру, как бы – like. Bilig birlä buldï masal kökkä yol – Bilim bilan …
MATIRI [sans.]dori nomi – название лекарственного снадобья – name of medicine (QBH, 46₁₉).
MAVLUDLIY[a.+-lïy] mavjudlik, o‘sha yerlik – рожденный (где-л), родом (откуда-л) – living in the e…
MAYA [f.-t.]moya, ma’no, mohiyat, boshlang‘ich asos. Tükäl maya buldï biligkä oyul – Bola bilimga tug…
MAZALIM[a.] nohaqlik – притеснение, беззаконие, несправедливость – unjustift. Mazalim ödindä ötü…
MAZGIT[a.] machit – мечеть – mosque. Tolu tutsa mazgit jama'atlatïy – Masjidda jamoatni to‘la t…
MEŊÄaql, zakovat, miya – мозг – mind, brain.Uquš ornï üstün meŋädä turur– Aql-zakovatning o‘r…
MEŊÜabadiy, mangu – вечный, бесконечный – eternal, everlasting. Özüŋ meŋü ermäz atïŋ meŋü-ul,…
MEham, va, yana – также, и, же, тоже, еще – and, else. Malik-mä küzätsä täni-me žanï – Mali…
MEŊovqat, don – пища, корм для птиц – meal, corn. Yurïylï ašï-ul učuylï meŋi– Yuruvchilarnin…
MEŊGÜmangu, abadiy, cheksiz – вечный, бесконечный, постоянный – eternal, endless. Edgü qïlïn m…
MEŊGÜLÜGmangu, abadiy, cheksiz – вечный, бесконечный, постоянный– eternal, endless. Asïγ qïldïŋ ö…
MEŊGIZyuz, chehra – лицо – face.
MEŊI Iaql, zakovat, miya – мозг – mind, brain. Kür ersig yüräklig meŋisi tolu– Arslon yurakli, …
MEŊI IIboqiy, abadiy, mangu – вечный, бесконечный, постоянный – eternal, endless.
MEŊILIGxursand, quvonchli – радостный, веселый, испытывающий радость – joyful, glad. Meŋilig tur…
MEŊILIKquvonch, mamnunlik, baxt – радость, состояние довольства, счастье– gladness, happiness. M…
MEŊIZtashqi ko‘rinish, yuz – облик, внешний вид, лицо, цвет лица – look, face. Yaruq dunya meŋ…
MEŊÜLÜGabadiy, mangu – вечный, бесконечный – eternal, everlasting. Tirildi ölümsüz uzun meŋülüg …
MEŊÄLIGquvonchli – радостный – joyful.
MEŊÏMqadam – шаг – pace. Küni bir meŋïm-ul tüni bir meŋïm – Kunduzgi har bir xo‘ragim va tungi…
MEŊZÄ=o‘xshamoq – быть похожим, подобным, походить – like this. Muŋar meŋzär emdi bu sözni ešit…
MEŊZÄGo‘xshash – подобие, уподобление – like. Ušaq oylan öslüg etüz meŋzägi– Inson tanasi kichk…