«Қутадғу билиг» изоҳли луғати
"ҚУТАДГ'У БИЛИГ"ДАГИ СО'ЗЛАРНИНГ О'ЗБЕКЧА, РУСЧА ВА ИНГЛИЗЧА ИЗОҲЛИ ЛУГ'АТИ
Дадабоев, Ҳамидулла; Холмурадова, Муштарий (2018). "ҚУТАДГ'У БИЛИГ"ДАГИ СО'ЗЛАРНИНГ О'ЗБЕКЧА, РУСЧА ВА ИНГЛИЗЧА ИЗОҲЛИ ЛУГ'АТИ. Ташкент: НАВРО'З" нашриёти.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Алфавитный указатель
ўхшатмоқ – делать похожим, уподоблять – ликен (то). Бўгü меŋзäтüр айқа бу қилқïмï – Дон…
MENмен – я – И. Киšи мен тегüčи аба ойланï, исиг тумлïйïй билгü адра анï – Ўзини одамман де…
MENDINмендан – от меня – фром ме. Яйïй дуня мендин эвüрди йüзин– Бу бевафо дунё мендан юзин…
МЕНИŊДÄменда – у меня – ин мй поссессион. Мениŋдä негü бар адïн эдгü иš – Менда эзгуликдан бошқ…
MENIŊDINмендан – у меня – фром ме. Тилäмä мениŋдин бу иšкä кеŋиš – Мендан бу ишга кенгаш сўрам…
MENIŊLIKқувонч – радость – гладнесс.
MENIGмени, мен каби – меня – ме. Арïйлатï мениг язуқлуй қулуй– (Аллоҳ) мен каби гуноҳкор қули…
MENINменинг – меня – ме. Менин кўксäгüčи мени қалмади – Мен-мен деб керилувчи мани [яъни бир…
MENSIZменсиз – без меня – витҳоут ме. Киčигликдä менсиз қалïр сен бу кüн – Ёшлигингда менсиз …
METяна, ҳам, энди – теперь – вҳеневер. Žафа келди андïн кими-мет севайи– Ундан менга жафо к…
МИŊминг. Қаранг: миŋ
MIHNAT[а.] бахцизлик, уқубат – несчастье, горе, бедствие – мисфортуне, суфферинг. Сақïнč қадғу…
МИЛЛÄТ[а.]миллат, халқ – народ, община – натион. Ай миллäтқа таž– эй миллатнинг тожи! – о венец…
MIN=кўтарилмоқ, минмоқ, юқорида ўтирмоқ – подниматься, садиться верхом – лифтинг, ситтинг.…
MINGÜминиладиган – верховой, верховое животное – риде. Киšи эдгüсиндин келüр эдгüлüк, егü иčк…
MINNATminnat – укорять, попрекать, упрекать за сделанное благодеяние – gratitude. Tüzü xalqqa b…
MIRAS[а.] мерос – наследство – ҳеритаге. Биридин биринкä мираслар қалиб – Биридан бирига мерос…
MISAHAT[а.] юза, майдон – поверхность, плоскость – сурфаке. Яна ғäм'-у тафриқ мисаҳаткä ўт – Й…
MISAL[а.] мисоли – пример, подобие – эхампле. Бüтüн čин байïрсақ кўзи кўŋли тоқ, кўни болса қï…
MITRIDUSдори номи – название лекарственного снадобья – наме оф медикине. Керäк Митридус қат я čу…
MIZAB[ф.-т.] сув– вода – ватер. Тилäсä фуқа' бер тилäсä мизаб – Шароб тиласа, шароб бер, сув…
ÜMMAT[а.] уммат – религиозная община – исламик коммунитй. Қамуй қаδюсï эрди Уммат üčüн – Барк…
MUŊэҳтиёж, ғам-ташвиш – потребность, нужда, забота, напасть – деманд, сорров. Муŋумқа та…
Муŋаδ=муҳтож бўлмоқ, ғам чекмоқ – нуждаться, печалиться – неедй, гриеве, бе сад. Бу яŋлïγ к…
МУŊАунга – ему – ҳим. Бу χас ҳаžиб атïн тегüрмиš муŋа – Унга бу Хос Ҳожиб отини берди – Ему о…
MUŊAδTUR=муҳтож қилмоқ. Қаранг: муŋадтур=
MUŊAD=муҳтож бўлмоқ, ғам чекмоқ– нуждаться, печалиться – неедй, гриеве, бе сад. Сениŋсиз муŋ…
MUŊADTUR=муҳтож қилмоқ– заставлять нуждаться– маке ин неед. Муŋадтурмайïл сен егü кедгüкä– Таом в…
MUŊARбундай – такой – лике тҳис. Муŋар кеčки эски тапуйčï керäк – Бундай ишга синалган, тажри…
МУЪАББИ̇Р[а.] туш таъбирчиси – толкователь снов. Некü тер эšитгил му'аббир ҳаким – Тушни таъбир…
MUʼAZZIM[а.] афсунгар – колдун, чародей – магикиан. Отаčï унамас му'аззим сўзин– Табиблар афсунга…
MUHAL[а.] ақлга тўғри келмайдиган, амри маҳол, имкони ёʻқ– невероятный, невозможный – унусу…
MUHAMMAD[a.] Muhammad (s.a.v.)– Мухаммед (570-632), религиозный проповедник, считающийся основате…
MUHTASIB[a.] tartib saqlovchi – блюститель порядка, блюститель заповедей шариата – keep order. Ya…
MUʼINёрдамчи, таянч – помощник, заступник – ассистант.
MUʼMIN[a.] moʻmin – правоверный, мусульманин – moslem. Qamuy mu'минïй сен тüзü ярлïқа – Барча…
MUN=янглишмоқ, ақли пасаймоқ – заблуждаться, выживать из ума – бе мистакен. Уқуšлуй киšи кў…
MUNÏмана, ана – вот – ҳере. Мунï мен-мä кўргил кўнилик тўрü– Мана қарагин: мен–адолат, тўғр…
MUNÏŊбунинг – этот – ин тҳис. Ўкüš тüрклäр уқмас мунïŋ манасï – Кўп турклар бунинг маъносини …
МУНČА бунча, шунчалик, кўпстолько, так много – со муч. Нерäк ўтрü мунčа čойï üн урï – Бунчалик шовқин-сурон нима…
МУНÏ буниэтот – ин тҳис. Улуйлуқ турур бу ҳаžиблиқ иšи, мунï баšқа элтмäс магар кед киšи – Бу ҳожи…
МУНÏНбуни– этот – ин тҳис. Мунïн айдï боля билиг бергüčи, сақалсïз керäк теб идиš тутюčï – Б…
МУНÏҚÏэнди – и вот теперь, теперь – нов. Уқайïн тесä сен мунïқï оқï– (Сўз маъносини) уқайин де…
МУНАҚИ мана эндии вот теперь – нов. Мунақï аžал тутти кеслüр сўзüм – Мана энди ажал келиб сўзим кесилди …
МУНАЗАРА [а.] мунозараспор, словесный поединок – дискуссион. Анлар ара муназара суали žаваби кеčäр тег сўзлäмиš…
МУНДÏН бундантакой – фром тҳис. Бодунқа негü тегсä мундïн тегир– Халққа нима тегса, бундан тегар – Нар…
МУНДА бунда, шу ердаздесь, тут – ин тҳис плаке. Бу кüн мунда эрсä ярïн анда бил – (Бахт) бугун бу ерда бўл…
МУНДАН бундантакой– фром тҳис. Тақï мундан егрäк аюр тüрк ханï– Турк хони яна бундан яхшироқ сўз…
МУНДАЙ бундай, шундайтакой – лике тҳис. Меŋäр тегди мундай билиглиг сўзи – Менга билимлининг мана бундай сўзи…
МУНДУЗ аҳмоқ, нодонглупый, неумный – ступид, силлй. Аюр эй билигсиз киšи мундузï– Эй нодон, кишиларнинг ақ…