Бесплатный национальный проект фонда HAYOT
Терминологический

«Қутадғу билиг» изоҳли луғати

"ҚУТАДГ'У БИЛИГ"ДАГИ СО'ЗЛАРНИНГ О'ЗБЕКЧА, РУСЧА ВА ИНГЛИЗЧА ИЗОҲЛИ ЛУГ'АТИ

Дадабоев, Ҳамидулла; Холмурадова, Муштарий (2018). "ҚУТАДГ'У БИЛИГ"ДАГИ СО'ЗЛАРНИНГ О'ЗБЕКЧА, РУСЧА ВА ИНГЛИЗЧА ИЗОҲЛИ ЛУГ'АТИ. Ташкент: НАВРО'З" нашриёти.

Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.

Алфавитный указатель

МЕŊЗÄТ=

ўхшатмоқ – делать похожим, уподоблять – ликен (то). Бўгü меŋзäтüр айқа бу қилқïмï – Дон…

MEN

мен – я – И. Киšи мен тегüčи аба ойланï, исиг тумлïйïй билгü адра анï – Ўзини одамман де…

MENDIN

мендан – от меня – фром ме. Яйïй дуня мендин эвüрди йüзин– Бу бевафо дунё мендан юзин…

МЕНИŊДÄ

менда – у меня – ин мй поссессион. Мениŋдä негü бар адïн эдгü иš – Менда эзгуликдан бошқ…

MENIŊDIN

мендан – у меня – фром ме. Тилäмä мениŋдин бу иšкä кеŋиš – Мендан бу ишга кенгаш сўрам…

MENIŊLIK

қувонч – радость – гладнесс.

MENIG

мени, мен каби – меня – ме. Арïйлатï мениг язуқлуй қулуй– (Аллоҳ) мен каби гуноҳкор қули…

MENIN

менинг – меня – ме. Менин кўксäгüčи мени қалмади – Мен-мен деб керилувчи мани [яъни бир…

MENSIZ

менсиз – без меня – витҳоут ме. Киčигликдä менсиз қалïр сен бу кüн – Ёшлигингда менсиз …

MET

яна, ҳам, энди – теперь – вҳеневер. Žафа келди андïн кими-мет севайи– Ундан менга жафо к…

МИŊ

минг. Қаранг: миŋ

MIHNAT

[а.] бахцизлик, уқубат – несчастье, горе, бедствие – мисфортуне, суфферинг. Сақïнč қадғу…

МИЛЛÄТ

[а.]миллат, халқ – народ, община – натион. Ай миллäтқа таž– эй миллатнинг тожи! – о венец…

MIN=

кўтарилмоқ, минмоқ, юқорида ўтирмоқ – подниматься, садиться верхом – лифтинг, ситтинг.…

MINGÜ

миниладиган – верховой, верховое животное – риде. Киšи эдгüсиндин келüр эдгüлüк, егü иčк…

MINNAT

minnat – укорять, попрекать, упрекать за сделанное благодеяние – gratitude. Tüzü xalqqa b…

MIRAS

[а.] мерос – наследство – ҳеритаге. Биридин биринкä мираслар қалиб – Биридан бирига мерос…

MISAHAT

[а.] юза, майдон – поверхность, плоскость – сурфаке. Яна ғäм'-у тафриқ мисаҳаткä ўт – Й…

MISAL

[а.] мисоли – пример, подобие – эхампле. Бüтüн čин байïрсақ кўзи кўŋли тоқ, кўни болса қï…

MITRIDUS

дори номи – название лекарственного снадобья – наме оф медикине. Керäк Митридус қат я čу…

MIZAB

[ф.-т.] сув– вода – ватер. Тилäсä фуқа' бер тилäсä мизаб – Шароб тиласа, шароб бер, сув…

ÜMMAT

[а.] уммат – религиозная община – исламик коммунитй. Қамуй қаδюсï эрди Уммат üčüн – Барк…

MUŊ

эҳтиёж, ғам-ташвиш – потребность, нужда, забота, напасть – деманд, сорров. Муŋумқа та…

Муŋаδ=

муҳтож бўлмоқ, ғам чекмоқ – нуждаться, печалиться – неедй, гриеве, бе сад. Бу яŋлïγ к…

МУŊА

унга – ему – ҳим. Бу χас ҳаžиб атïн тегüрмиš муŋа – Унга бу Хос Ҳожиб отини берди – Ему о…

MUŊAδTUR=

муҳтож қилмоқ. Қаранг: муŋадтур=

MUŊAD=

муҳтож бўлмоқ, ғам чекмоқ– нуждаться, печалиться – неедй, гриеве, бе сад. Сениŋсиз муŋ…

MUŊADTUR=

муҳтож қилмоқ– заставлять нуждаться– маке ин неед. Муŋадтурмайïл сен егü кедгüкä– Таом в…

MUŊAR

бундай – такой – лике тҳис. Муŋар кеčки эски тапуйčï керäк – Бундай ишга синалган, тажри…

МУЪАББИ̇Р

[а.] туш таъбирчиси – толкователь снов. Некü тер эšитгил му'аббир ҳаким – Тушни таъбир…

MUʼAZZIM

[а.] афсунгар – колдун, чародей – магикиан. Отаčï унамас му'аззим сўзин– Табиблар афсунга…

MUHAL

[а.] ақлга тўғри келмайдиган, амри маҳол, имкони ёʻқ– невероятный, невозможный – унусу…

MUHAMMAD

[a.] Muhammad (s.a.v.)– Мухаммед (570-632), религиозный проповедник, считающийся основате…

MUHTASIB

[a.] tartib saqlovchi – блюститель порядка, блюститель заповедей шариата – keep order. Ya…

MUʼIN

ёрдамчи, таянч – помощник, заступник – ассистант.

MUʼMIN

[a.] moʻmin – правоверный, мусульманин – moslem. Qamuy mu'минïй сен тüзü ярлïқа – Барча…

MUN=

янглишмоқ, ақли пасаймоқ – заблуждаться, выживать из ума – бе мистакен. Уқуšлуй киšи кў…

MUNÏ

мана, ана – вот – ҳере. Мунï мен-мä кўргил кўнилик тўрü– Мана қарагин: мен–адолат, тўғр…

MUNÏŊ

бунинг – этот – ин тҳис. Ўкüš тüрклäр уқмас мунïŋ манасï – Кўп турклар бунинг маъносини …

МУНČА бунча, шунчалик, кўп

столько, так много – со муч. Нерäк ўтрü мунčа čойï üн урï – Бунчалик шовқин-сурон нима…

МУНÏ буни

этот – ин тҳис. Улуйлуқ турур бу ҳаžиблиқ иšи, мунï баšқа элтмäс магар кед киšи – Бу ҳожи…

МУНÏН

буни– этот – ин тҳис. Мунïн айдï боля билиг бергüčи, сақалсïз керäк теб идиš тутюčï – Б…

МУНÏҚÏ

энди – и вот теперь, теперь – нов. Уқайïн тесä сен мунïқï оқï– (Сўз маъносини) уқайин де…

МУНАҚИ мана энди

и вот теперь – нов. Мунақï аžал тутти кеслüр сўзüм – Мана энди ажал келиб сўзим кесилди …

МУНАЗАРА [а.] мунозара

спор, словесный поединок – дискуссион. Анлар ара муназара суали žаваби кеčäр тег сўзлäмиš…

МУНДÏН бундан

такой – фром тҳис. Бодунқа негü тегсä мундïн тегир– Халққа нима тегса, бундан тегар – Нар…

МУНДА бунда, шу ерда

здесь, тут – ин тҳис плаке. Бу кüн мунда эрсä ярïн анда бил – (Бахт) бугун бу ерда бўл…

МУНДАН бундан

такой– фром тҳис. Тақï мундан егрäк аюр тüрк ханï– Турк хони яна бундан яхшироқ сўз…

МУНДАЙ бундай, шундай

такой – лике тҳис. Меŋäр тегди мундай билиглиг сўзи – Менга билимлининг мана бундай сўзи…

МУНДУЗ аҳмоқ, нодон

глупый, неумный – ступид, силлй. Аюр эй билигсиз киšи мундузï– Эй нодон, кишиларнинг ақ…