HAYOT jamgʻarmasining bepul milliy loyihasi
Terminologik

«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati

"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI

Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.

Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.

Alifbo koʻrsatkichi

Barchasi a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g sh ch
MEŊZÄT=

o‘xshatmoq – делать похожим, уподоблять – liken (to). Bögü meŋzätür ayqa bu qilqïmï – Don…

MEN

men – я – I. Kiši men tegüči aba oylanï, isig tumlïyïy bilgü adra anï – O‘zini odamman de…

MENDIN

mendan – от меня – from me. Yayïy dunya mendin ewürdi yüzin– Bu bevafo dunyo mendan yuzin…

MENIŊDÄ

menda – у меня – in my possession. Meniŋdä negü bar adïn edgü iš – Menda ezgulikdan boshq…

MENIŊDIN

mendan – у меня – from me. Tilämä meniŋdin bu iškä keŋiš – Mendan bu ishga kengash so‘ram…

MENIŊLIK

quvonch – радость – gladness.

MENIG

meni, men kabi – меня – me. Arïylatï menig yazuqluy quluy– (Alloh) men kabi gunohkor quli…

MENIN

mening – меня – me. Menin köksägüči meni qalmadi – Men-men deb keriluvchi mani [ya’ni bir…

MENSIZ

mensiz – без меня – without me. Kičiglikdä mensiz qalïr sen bu kün – Yoshligingda mensiz …

MET

yana, ham, endi – теперь – whenever. Žafa keldi andïn kimi-met sewayi– Undan menga jafo k…

MIŊ

ming. Qarang: miŋ

MIHNAT

[a.] baxtsizlik, uqubat – несчастье, горе, бедствие – misfortune, suffering. Saqïnč qadğu…

MILLÄT

[a.]millat, xalq – народ, община – nation. Ay millätqa taž– ey millatning toji! – о венец…

MIN=

ko‘tarilmoq, minmoq, yuqorida o‘tirmoq – подниматься, садиться верхом – lifting, sitting.…

MINGÜ

miniladigan – верховой, верховое животное – ride. Kiši edgüsindin kelür edgülük, yegü ičk…

MINNAT

minnat – укорять, попрекать, упрекать за сделанное благодеяние – gratitude. Tüzü xalqqa b…

MIRAS

[a.] meros – наследство – heritage. Biridin birinkä miraslar qalib – Biridan biriga meros…

MISAHAT

[a.] yuza, maydon – поверхность, плоскость – surface. Yana ğäm'-u tafriq misahatkä öt – Y…

MISAL

[a.] misoli – пример, подобие – example. Bütün čin bayïrsaq közi köŋli toq, köni bolsa qï…

MITRIDUS

dori nomi – название лекарственного снадобья – name of medicine. Keräk Mitridus qat ya ču…

MIZAB

[f.-t.] suv– вода – water. Tiläsä fuqa' ber tiläsä mizab – Sharob tilasa, sharob ber, suv…

ÜMMAT

[a.] ummat – религиозная община – islamic community. Qamuy qaδyusï erdi Ummat üčün – Barc…

MUŊ

ehtiyoj, g‘am-tashvish – потребность, нужда, забота, напасть – demand, sorrow. Muŋumqa ta…

MUŊA

unga – ему – him. Bu χas hažib atïn tegürmiš muŋa – Unga bu Xos Hojib otini berdi – Ему о…

MUŊAδ=

muhtoj bo‘lmoq, g‘am chekmoq – нуждаться, печалиться – needy, grieve, be sad. Bu yaŋlïγ k…

MUŊAδTUR=

muhtoj qilmoq. Qarang: muŋadtur=

MUŊAD=

muhtoj bo‘lmoq, g‘am chekmoq– нуждаться, печалиться – needy, grieve, be sad. Seniŋsiz muŋ…

MUŊADTUR=

muhtoj qilmoq– заставлять нуждаться– make in need. Muŋadturmayïl sen yegü kedgükä– Taom v…

MUŊAR

bunday – такой – like this. Muŋar kečki eski tapuyčï keräk – Bunday ishga sinalgan, tajri…

MUʼABBİR

[a.] tush ta’birchisi – толкователь снов. Nekü ter ešitgil mu'abbir hakim – Tushni ta’bir…

MUʼAZZIM

[a.] afsungar – колдун, чародей – magician. Otačï unamas mu'azzim sözin– Tabiblar afsunga…

MUHAL

[a.] aqlga toʻgʻri kelmaydigan, amri mahol, imkoni yoʻq– невероятный, невозможный – unusu…

MUHAMMAD

[a.] Muhammad (s.a.v.)– Мухаммед (570-632), религиозный проповедник, считающийся основате…

MUHTASIB

[a.] tartib saqlovchi – блюститель порядка, блюститель заповедей шариата – keep order. Ya…

MUʼIN

yordamchi, tayanch – помощник, заступник – assistant.

MUʼMIN

[a.] moʻmin – правоверный, мусульманин – moslem. Qamuy mu'minïy sen tüzü yarlïqa – Barcha…

MUN=

yanglishmoq, aqli pasaymoq – заблуждаться, выживать из ума – be mistaken. Uqušluy kiši kö…

MUNÏ

mana, ana – вот – here. Munï men-mä körgil könilik törü– Mana qaragin: men–adolat, to‘g‘r…

MUNÏŊ

buning – этот – in this. Öküš türklär uqmas munïŋ manasï – Ko‘p turklar buning ma’nosini …

MUNČA buncha, shunchalik, koʻp

столько, так много – so much. Neräk ötrü munča čoyï ün urï – Bunchalik shovqin-suron nima…

MUNÏ buni

этот – in this. Uluyluq turur bu hažibliq iši, munï bašqa eltmäs magar ked kiši – Bu hoji…

MUNÏN

buni– этот – in this. Munïn aydï bolya bilig bergüči, saqalsïz keräk teb idiš tutyučï – B…

MUNÏQÏ

endi – и вот теперь, теперь – now. Uqayïn tesä sen munïqï oqï– (So‘z ma’nosini) uqayin de…

MUNAQI mana endi

и вот теперь – now. Munaqï ažal tutti keslür sözüm – Mana endi ajal kelib so‘zim kesildi …

MUNAZARA [a.] munozara

спор, словесный поединок – discussion. Anlar ara munazara suali žavabi kečär teg sözlämiš…

MUNDÏN bundan

такой – from this. Bodunqa negü tegsä mundïn tegir– Xalqqa nima tegsa, bundan tegar – Нар…

MUNDA bunda, shu yerda

здесь, тут – in this place. Bu kün munda ersä yarïn anda bil – (Baxt) bugun bu yerda bo‘l…

MUNDAN bundan

такой– from this. Taqï mundan yegräk ayur türk xanï– Turk xoni yana bundan yaxshiroq so‘z…

MUNDAY bunday, shunday

такой – like this. Meŋär tegdi munday biliglig sözi – Menga bilimlining mana bunday so‘zi…

MUNDUZ ahmoq, nodon

глупый, неумный – stupid, silly. Ayur ey biligsiz kiši munduzï– Ey nodon, kishilarning aq…