«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
o‘xshatmoq – делать похожим, уподоблять – liken (to). Bögü meŋzätür ayqa bu qilqïmï – Don…
MENmen – я – I. Kiši men tegüči aba oylanï, isig tumlïyïy bilgü adra anï – O‘zini odamman de…
MENDINmendan – от меня – from me. Yayïy dunya mendin ewürdi yüzin– Bu bevafo dunyo mendan yuzin…
MENIŊDÄmenda – у меня – in my possession. Meniŋdä negü bar adïn edgü iš – Menda ezgulikdan boshq…
MENIŊDINmendan – у меня – from me. Tilämä meniŋdin bu iškä keŋiš – Mendan bu ishga kengash so‘ram…
MENIŊLIKquvonch – радость – gladness.
MENIGmeni, men kabi – меня – me. Arïylatï menig yazuqluy quluy– (Alloh) men kabi gunohkor quli…
MENINmening – меня – me. Menin köksägüči meni qalmadi – Men-men deb keriluvchi mani [ya’ni bir…
MENSIZmensiz – без меня – without me. Kičiglikdä mensiz qalïr sen bu kün – Yoshligingda mensiz …
METyana, ham, endi – теперь – whenever. Žafa keldi andïn kimi-met sewayi– Undan menga jafo k…
MIŊming. Qarang: miŋ
MIHNAT[a.] baxtsizlik, uqubat – несчастье, горе, бедствие – misfortune, suffering. Saqïnč qadğu…
MILLÄT[a.]millat, xalq – народ, община – nation. Ay millätqa taž– ey millatning toji! – о венец…
MIN=ko‘tarilmoq, minmoq, yuqorida o‘tirmoq – подниматься, садиться верхом – lifting, sitting.…
MINGÜminiladigan – верховой, верховое животное – ride. Kiši edgüsindin kelür edgülük, yegü ičk…
MINNATminnat – укорять, попрекать, упрекать за сделанное благодеяние – gratitude. Tüzü xalqqa b…
MIRAS[a.] meros – наследство – heritage. Biridin birinkä miraslar qalib – Biridan biriga meros…
MISAHAT[a.] yuza, maydon – поверхность, плоскость – surface. Yana ğäm'-u tafriq misahatkä öt – Y…
MISAL[a.] misoli – пример, подобие – example. Bütün čin bayïrsaq közi köŋli toq, köni bolsa qï…
MITRIDUSdori nomi – название лекарственного снадобья – name of medicine. Keräk Mitridus qat ya ču…
MIZAB[f.-t.] suv– вода – water. Tiläsä fuqa' ber tiläsä mizab – Sharob tilasa, sharob ber, suv…
ÜMMAT[a.] ummat – религиозная община – islamic community. Qamuy qaδyusï erdi Ummat üčün – Barc…
MUŊehtiyoj, g‘am-tashvish – потребность, нужда, забота, напасть – demand, sorrow. Muŋumqa ta…
MUŊAunga – ему – him. Bu χas hažib atïn tegürmiš muŋa – Unga bu Xos Hojib otini berdi – Ему о…
MUŊAδ=muhtoj bo‘lmoq, g‘am chekmoq – нуждаться, печалиться – needy, grieve, be sad. Bu yaŋlïγ k…
MUŊAδTUR=muhtoj qilmoq. Qarang: muŋadtur=
MUŊAD=muhtoj bo‘lmoq, g‘am chekmoq– нуждаться, печалиться – needy, grieve, be sad. Seniŋsiz muŋ…
MUŊADTUR=muhtoj qilmoq– заставлять нуждаться– make in need. Muŋadturmayïl sen yegü kedgükä– Taom v…
MUŊARbunday – такой – like this. Muŋar kečki eski tapuyčï keräk – Bunday ishga sinalgan, tajri…
MUʼABBİR[a.] tush ta’birchisi – толкователь снов. Nekü ter ešitgil mu'abbir hakim – Tushni ta’bir…
MUʼAZZIM[a.] afsungar – колдун, чародей – magician. Otačï unamas mu'azzim sözin– Tabiblar afsunga…
MUHAL[a.] aqlga toʻgʻri kelmaydigan, amri mahol, imkoni yoʻq– невероятный, невозможный – unusu…
MUHAMMAD[a.] Muhammad (s.a.v.)– Мухаммед (570-632), религиозный проповедник, считающийся основате…
MUHTASIB[a.] tartib saqlovchi – блюститель порядка, блюститель заповедей шариата – keep order. Ya…
MUʼINyordamchi, tayanch – помощник, заступник – assistant.
MUʼMIN[a.] moʻmin – правоверный, мусульманин – moslem. Qamuy mu'minïy sen tüzü yarlïqa – Barcha…
MUN=yanglishmoq, aqli pasaymoq – заблуждаться, выживать из ума – be mistaken. Uqušluy kiši kö…
MUNÏmana, ana – вот – here. Munï men-mä körgil könilik törü– Mana qaragin: men–adolat, to‘g‘r…
MUNÏŊbuning – этот – in this. Öküš türklär uqmas munïŋ manasï – Ko‘p turklar buning ma’nosini …
MUNČA buncha, shunchalik, koʻpстолько, так много – so much. Neräk ötrü munča čoyï ün urï – Bunchalik shovqin-suron nima…
MUNÏ buniэтот – in this. Uluyluq turur bu hažibliq iši, munï bašqa eltmäs magar ked kiši – Bu hoji…
MUNÏNbuni– этот – in this. Munïn aydï bolya bilig bergüči, saqalsïz keräk teb idiš tutyučï – B…
MUNÏQÏendi – и вот теперь, теперь – now. Uqayïn tesä sen munïqï oqï– (So‘z ma’nosini) uqayin de…
MUNAQI mana endiи вот теперь – now. Munaqï ažal tutti keslür sözüm – Mana endi ajal kelib so‘zim kesildi …
MUNAZARA [a.] munozaraспор, словесный поединок – discussion. Anlar ara munazara suali žavabi kečär teg sözlämiš…
MUNDÏN bundanтакой – from this. Bodunqa negü tegsä mundïn tegir– Xalqqa nima tegsa, bundan tegar – Нар…
MUNDA bunda, shu yerdaздесь, тут – in this place. Bu kün munda ersä yarïn anda bil – (Baxt) bugun bu yerda bo‘l…
MUNDAN bundanтакой– from this. Taqï mundan yegräk ayur türk xanï– Turk xoni yana bundan yaxshiroq so‘z…
MUNDAY bunday, shundayтакой – like this. Meŋär tegdi munday biliglig sözi – Menga bilimlining mana bunday so‘zi…
MUNDUZ ahmoq, nodonглупый, неумный – stupid, silly. Ayur ey biligsiz kiši munduzï– Ey nodon, kishilarning aq…