«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
ichki, astar, asos – поучение, назидание – admonition. Satïyčï yoq ersä ažun kezgüči, qač…
IČ=ichmoq – пить – drink. Bu sawda küčänmiš bolur, ey qadaš, ot ičgü meŋäsin arïtɣu adaš– Sa…
IŠish, yumush, mehnat – дело – work. Uquš birlä išlär qamuy iš küđük– Hamma ishlar aql-zako…
IŠARAT[a.] ishorat, belgi, ko‘rsatma – знак, намек, указание – indication. Išarat bilä kelgil o…
IČGÜČIichuvchi – пьянка – drinker.
IŠIxotin, ayol, rafiqa – женщина – wife.
ŠIŠIzarar, ziyon – вред – demage. Ölüm yoq aŋar ham tirilmāz šiši – Unga o‘lim ham, dardi tuz…
IŠČIishchi, xizmatkor – работник, труженик – worker. Qalï edgü bolsa budun baščïsï, qalï edgü…
IČIMichimlik – питье, напиток – drink.
IδISIegasi, sohibi, hukmdori – владелец – owner. Xazina hašam sü iδisi bolub, tirildi bir anča…
IČKÜichimlik – питье, напиток – drink. Arïyïn tilä barča ičkü yegü– Barcha ichimlik va yeguli…
IŠLÄ=ishlamoq, mehnat qilmoq – работать – work.
IŠLÄT=ishlatmoq, foydalanmoq – заставлять, работать – make work. Išlät bu neŋ– bu narsani ishla…
IŠLIKdo‘stlik, hamrohlik – дружба – friendship.
IŠÄN=ishonmoq – доверяться, полагаться – believe. Bir išni ekigükä ayma tilin, išängü bolur iš…
IČRÄichra, ichida – внутри, внутрь – inside. Učuyli yurïylï suw ičrä balïq– Uchadigan, yuradi…
IČÜR=ichirmoq – пить – give a drink.
IČRÄKsaroy amaldori, ichkisaroy xizmatchisi – служащий двора, придворный – servant of palace. …
ʼIBAR[a.] Isrofil surnayi, xush ovoz. Čečäklikdä sanvač ütär miŋ ünün, oqïr surï ‘ibri tünün h…
ibodat(xizmat) qil, yoʻqsa gʻoyib boʻlamanПоклоняйся (буквю служи)богу, в противном случае я погиб – Worship God, otherwise I peris…
ʼIBRAT[a.] ibrat, o‘rnak – поучение, назидание – admonition. Ešit sen özüŋ, öküš ‘ibrat alyïl-m…
IDIŠqadah, jom, idish – сосуд, чашка, бокал – goblet, bowl. Idišdä tü bolsa yaraysïz bolur – …
IDISohib, Tangri, Alloh – господин, Бог – God, Lord. Ey yer kök idisi– ey yer va ko‘k Sohibi…
IDIŠČIsoqiy, idishchi, sharobdor – виночерпий – wine-server. Idišči arïγ bolsa körklüg yüzi, an…
IDIŠLIGqadahli, qadahdagi– относящийся к чаше – in goblet. Idišlig suwuγ ičtim emdi tükäl–Idishd…
IDILIKsohiblik, yumush – владелец, занятие, назначение господина – owner, task. Idim sen tözün …
ŠIFAʼ[a.] shifo, davo –лекарство, целебное средство – cure. Igimkä šifa-sen saqinčqa sewinč, m…
IGhasta, kasal, betob – болезнь – ill. Igig emlämäsä kiši terk ölür – (Og‘ir) kasal kishi d…
IGČILkasalmand, hasta, bemor, dardchil – болезненный – illness, sickly. Öküš yegli yalŋuq köp …
ČIGÄNjilov, yugan- узда - rein. Üzäŋi bar ersä čigän berk qapar - Uzangi bor bo'lsa, (otliq) j…
IGDIŠtarbiyali – воспитанный – well-bred. Uz igdiš keräk keδ sïnamïš yïlïn – U o‘zining tarbiy…
IGDIŠČIchorvachi, yilqichi – скотовод – stock-breeder,cattleman. Munuŋdan basa ol bu igdiščilär,…
IGDIL=tarbiyalanmoq, ta’lim olmoq – воспитан – bring up, educate. Ol eδgü qïlïnč birlä igdilmiš…
IGDILA=ovqatlantirmoq – питать– feed.
IGIδ=tarbiyalamoq – воспитывать – bring up, educate. Oyul qïz törüsä seniŋ ey tegin, ewiŋdä ig…
IGIDGÜtarbiya – воспитание – education. Oyul qïz toysa negü teg igidgüsin ayur – (bu bob) o‘g‘i…
IGIDMÄKLIKtarbiya – воспитание – education. Ewlik almaq oyul qïz igidmäkligini ayur – (Bu bob) uyla…
ČIGILchigil xalqi– название тюркской народности – nation. Nekü ter eşitgil biliglig čigil – Bi…
IGLÄ=xastalanmoq, kasal bo‘lmoq– болеть –be ill. Kiši igläsä ot otačï berür – Kishi kasal bo‘l…
IGLIGxastalik, kasallik, bemorlik – больной –ill. Odyurmiš i[g]lig bolup ögdülmišni oqïmïšïn […
IGSIZINsog‘lom, kasal emas – без болезней – illness. Ökünč birlä ölgäy özüŋ igsizin – Sen kasall…
IGSIZLIKsihat, kasal bo‘lmaslik – без болезненность, отсутствие болезней. Esänlik tiläsä kör igsi…
IKÄGÜikkala, har ikkisi– оба, двое – both.
IKIikki, ikkalasi – оба, два – two. Birisi uzunčï yunaq qïlyučï, biri ikki yüzlüg kiši umduč…
IKILÄikkala – оба, двое – both. Yumulmadï yandru ikilä közi – Uning ikkala ko‘zi qayta yumilma…
IKILINČikkinchi – второй – second. Anïnda basa keldi ik[i]linč oŋyay – Undan keyin ikkinchi bo‘l…
IKINČIikkinchi – второй, другой – second, other. Ikinči qut davlat turur–Ikkinchisi–qut, davlat…
IKINDIikkinchi, boshqa – второй, другой – second, other. Bir ikindi bilä – biri boshqasi bilan …
IL=II ilmoq, tutmoq – ловить – hold. Anunmiš turur bu ölüm tarmaqi, usaniþ yorïrda ilär qarm…
IL Imamlakat, diyor– страна– country.