«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Алфавитный указатель
mis– медь–copper. Yayïz yer baqïr bolmayïnča qïzïl – Bo‘z yer misdek qizil bo‘lmaguncha –…
BAQÏRSOQÏNMirrix yulduzi; Mars sayyorasi; планета Марс; planet Mars
BAQA[a.] mavjudlik, baqo– существование–presence. Bu mülknïŋ xarabï baqasï nedin – Bu davlatn…
BARÏhamma, hammasi, bari- все-all. Bu barï xazinä bu altun kümüš, er atqa ülägükä terdim öküš…
BARbor, mavjud– есть,имеется –available. Bodunnïŋ haqï bar maliklär üzä maliknïŋ haqï-ma bod…
BARÏŠbordi-keldi- отношения - suppose. Barïšyu keräk qab qadašlar bilä - Qarindoshlar bilan bo…
BAR=bormoq, ketmoq- идти,отправляться -go. Men bügün barayïn qadašïm taparu yodun - Men bugun…
BARČAbarcha, hamma- весь, все-all. Aban edgü bolsa bu beglär özün, bayur bodnï barča kör etlür…
BARČÏNshohi mato, ipak mato - шелковая материя-silk textile.
BARÏNhammasi, bari-все-all. Asïy qïlyay erdi barïn belgülük - Shubhasiz, bularning barchasi fo…
BARATrutba - регалии-regalia.
BARMAQbormoq (ko'chma ma'noda o'lim)- смерть - death. Bu kün bolmïš ermäs kelib bermaqïm- Menin…
BARQmulk- собственность - property. Ewün barqïnï ked arïy tut silik, seŋä kelgä davlat- Uying…
BARQÏNyo‘lchi, yo‘lovchi– путник – traveller. Keräk barqïn ersä kečigli qonuq– (Hayotda) yo yo‘…
BARUhammasi, bari– все – all. Barusïn bitimiš yetürmiš nizam – Hammasini yozdi va tartibga so…
BAS=bosmoq, yanchmoq– подавлять – trample down. Qïlïnč edgü tutyïl esiz yasï bas – Qiliqlarin…
BASÏL=boshqarmoq– управляться – manage. Qalam birlä baslïr qalï bassa el– El boshqarilsa, qalam…
BASÏMČÏbosqinchi, yovuz– угнетатель – robber. Qayusï basïmčï ölütči qïruq – Qay birlari – bosqin…
BASÏNČAQxo‘rlangan, kamsitilgan, ezilgan– униженный–be oppressed. Kim edgü tilär ersä edgü qïlur,…
BASÏT=bo‘ysundirmoq, sindirmoq– быть покоронным – submit. Uzatsa basïttïŋ yeti qïl adaq – Qadam…
BASAso‘ngra, keyin– потом – later. Kimi edgü tutsa bayat edläsä, qamuy edgü boldï anïnda basa…
BASSÏQ=tungi hamlaga duch kelmoq, hamla qilmoq– подвергаться ночному нападению – night attack. B…
BASUTČÏyordamchi– помощник – helper. Elkä basutčï tilä – elga yordamchi tila – Ищи помощников в …
BASYUČÏhukmron, boshqaruvchi, oluvchi– правящий, правитель – manager. Qalam birlä bastï ol el ba…
BAT=botmoq– западать – set.
BATÏYchuqur, teran, tushish, pastlik– низина –lowland. Ayïšqa eniš ul eðizkä batïy – Ko‘tarili…
BATAdarhol, hoziroq– тотчас – immediately. Elig aldï ewkä kigürdi bata– Qo‘l berishib ko‘rish…
BATAR[f.-t.] battar, ortiqcha– хуже – worse. Süčig esrükindä batar – (Yigitlik, yo boylik, yan…
BATAR IG‘arb– запад –the West. Toγardïn batarqa yorïp tezginür – Sharqdan G‘arbgacha bo‘lgan yer…
BATAR IIbattar– еще больше – worse. Süčig esrükindä bätär – Bu sharob bilan mast bo‘lishdan ko‘ra…
BATUR=botirmoq, botmoq – погружать –plunge (in).
BAXT[a.] baxt, omad, xursandchilik– счастье–fortune. Tuta bersü teŋri bu taxt birlä baxt – Xu…
BAY Ibog‘ich, choyshab, yopinchiq– повязка, покрывало – cloak. Yasïq badï yüzkä qara yüz bayï–…
BAY II[s.] bog‘, chaman– сад– garden. Nečä känd uluš bay čečäklik lärig, quruy qodtï kör bu ölü…
BAYÏŠLA= Ixatoni kechirmoq– прощать проступки – absolve. Yazuqum olarqa bayïšla arïy– Ularning pok …
BAYÏŠLA=IIbag‘ishlamoq, tortiq qilmoq, tuhfa qilmoq, bermoq– дарить – devote. Aqï bol bayïšla ïčür …
BAYÏRbag‘ir, jigar, yurak– печень– liver. Bolu ber maŋa sen aya bayrï taš – Sen menga ishon, e…
BAYÏRSÏZyomon, shafqatsiz, berahm, xudbin– недобрый – bad. Öz asyïn tilägli bayïrsïz bolur– O‘z f…
BAYÏRSAQmehribon, shafqatli, rahmdil– добрый, мягкосердечный – loving, affectionate. Özüŋä bayïrs…
BAYÏRSAQLÏQmehribonlik, sodiqlik, rahmdillik– преданность– faithfulness. Tapuy qïldïŋ artuq bayïrsaq…
BAYAN[a.] bayon, ta’rif– содержание – narration. Yana bu kitabnïŋ bayanï ayur – Yana bu kitobn…
BAYLÏYbog‘liq, aloqador– связанный с чем-л. – connected, concerned. Beg atï bilig birlä baylïy …
BAYNAzinapoya– ступенька – stairs. Šatu kördüm elig anïŋ baynasï– (Tushimda) narvon ko‘rdim, u…
BAYNALÏYzinapoyali– имеющий ступеньки – with staircase. Ediz baynalïy men satu kördüküm– Men tush…
BAYT I[a.] bayt– бейт – couplet. Negü ter ešitgil bu bayt aytyučï– Eshitgin, bu bayt aytuvchi n…
BAYT II[a.] uy – жилище–home.
BAʼZÏ[a.] ba’zi, ayrim– некоторые–some. Ba’zïlarï pand namä-i mulük temišlar – Ba’zilari “Shoh…
BAZchet, boshqa– чужой – side. Azaq yat baz ersä ayïtyu keräk – Adashgan yot, begonalar bo‘l…
BEδÜ=ko‘tarilmoq, yuqorilamoq– подниматься –rise. Bilig berdi yaŋluq beδüdi bu kün – (Xudo) bi…
BEδIZbezak, naqsh, bo‘yoq, rasm, bezalgan– украшение– decoration. Bu türlüg čečäk yerdä munča …