«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
g‘ururli, kibrli – гордый – fervour. Kötürmä bayutma esiz ögtämig – Yomon xususiyatlardan…
ČOʻK=egilmoq, cho‘kkalamoq– опускаться – bend. Čöküp bardï egnim qopumas örü– Qaddim bukildi, …
OʻKÜNČo‘kinch – сожаление, раскаяние – regret. Yašï qïsqa essiz ökünčin qarïr, uzun yašlïg edgÿ…
OʻKÜN=o‘kinmoq, g‘am chekmoq – сожалеть, каяться – repent. Bu kečmiš tiriglikkä ökünür özüm – B…
OʻKÜNČLÜGo‘kinchli – раскаявшийся, с раскаянием – sorrowful. Keŋäšsä oŋarur kiši öz iši, ökünčlüg …
OʻKÜNČSÜZo‘kinchsiz – без сожаления – carelessness. Uzun yašlïg edgÿ ökünčsüz yorïr – Uzun yoshli …
OʻKÜNDÜR=o‘kintirmoq, cho‘ktirmoq – вынудить – regret (smb). Ökündürdi sözläb meni bü tilim – Bu t…
OʻKÜNMÄKLİKo‘kinish – раскаяние – repent. Tiriglik yawa qilmïšqa ökünmäklikin ayur – (Bu bob) Tirikl…
ČOʻKÜR=cho‘ktirmoq (ko‘ngil) – падать,снижаться – upset. Köŋülün čökürmä sen inč yat köni– Ko‘ng…
ČOʻKÜTkalta, qisqa, past– низкорослый – short. Eyi boδ uzun bolsa ögmäs bilig, eyi-ma čöküt bol…
OʻKÜZ Ihoʻkiz – бык, вол – ox. Ya tüzdä yurïylï ud eŋäk öküz – Tekislikda yuruvchi buqa, sigir v…
OʻKÜZ IIdaryo – река – river. Arïylïq tiläsä arïtyïl boyuz, arïtsa boyuz boldï asyïŋ ögüz – Pokli…
ČOʻKİT=egiltirmoq, cho‘kitmoq – преклонять, пригибать – dunk. Künüm čalpladïm özümni čökittim – …
oʻkinishini aytadi– глава... повествует о раскаянии в том, что жизнь прошла впустую – The chapter tells of …
OʻKSÜ=kamaymoq – уменьшаться – diminish. Sewünč öksümägäy sözüm tutsa sen – Mening so‘zimni tut…
OʻKSÜL=kamaymoq – уменьшаться – diminish. Könilik bilä toldï öksülmädi – To‘g‘rilik bilan to‘ldi…
OʻLÜGoʻlik– мертвец – corpse. Ölügtin tirigkä qumaru söz-ul – Oʻlikdan tirikka meros bu–soʻz(d…
OʻLÜTČIqotil, oʻldiruvchi – убийца – murderer. Qayu oyrï tewlig qaraqčï qonuq, qayusï basïmčï öl…
OʻLDÜR=oʻldirmoq, oʻlimga mahkum qilmoq – умерщвлять – kill. Ökünčkä bolur er özin öldürür – Kis…
OLDRUMfalaj – прикованный к постели, разбитый параличом– paralysis. Telim ögsüzüg kör ya tul tu…
OLDRUYoʻrindiq – сидение – seat. Elig imlädi berdi oldruy orun– Hukmdor imladi, unga oʻrin berd…
OLDUR=oʻtirmoq – сидеть, садиться – sit. Keräk ersä oldur keräk tur örü– Kerak paytda oʻtir, ke…
OʻLGÜSÜZabadiy, mangu – бессмертный – eternal. Sözün edgü sözlä özüŋ ölgüsüz – Soʻzingni ezgu qil…
oʻlim bir – eshik(dir), barcha yashovchilar bu eshikka kiradi– Для всех живущих, смерть – это ворота; все, кто живет, входят в эти ворота – For all wh…
OʻLMÄKoʻlim, vafot etish – смерть – death. Meniŋ ölmäkim – mening oʻlimim – моя смерть – my dea…
OLTRUYoʻrindiq – сидение – seat. Ne oltruy yeri ol sen ayyin senä– Menga aytgin, bu sen uchun q…
OLTUR=oʻtirmoq – сидеть, садиться – sit. Elig bir kün oltrup özi yalyuzun– Hukmdor bir kuni yol…
ČOMAQmusulmon – мусульманин – muslim. Tiläk ekki boldï ey ersig čomaq – Ey mard musulmon, tila…
ČOMYUQolaqarg‘a – чомга(птица)–crow.
OʻNrang, bo‘yoq – цвет – colour. Ažun qïrtïšï boldï altun öŋi – Olam yopinchig‘i oltin rangg…
OʻN=unmoq, oʻsmoq – вырастать – grow up. Nekü eksä yerkä yana ol önür – Yerga nima eksang– oʻ…
ON IKIoʻn ikki – двенадцать – twelve. On iki ükäk – oʻn ikki burj – двенадцать знаков зодиака –…
OʻNDÜNoldin, sharqdan – спереди – before. Qamuγ iškä öndün yurïtsu elig – Hamma ishga avval qo‘…
OʻNDÜRDİoldin, sharqdan – спереди – before. Yana turdi anča bu öndürdi-yä, sarïγ taŋ ata keldi öŋ…
OʻNDIqoida, qonun – правило, закон – rule. Bu yanlïγ turur bu ažun öndisi, saranqa söküši aqï …
OʻNDINoldin – спереди – before. Qamuγ ašnuda sen sen öndin kedin – Hamma narsadan Sen oldin, ol…
OʻNINboshqa, turli xil – другой, иной – different. Ažun qïlqï barča adïn boldï kör, kiši köŋli…
OʻNINDÜboshqa, turli xil – разный, различный – different. Sözi kör čečäk teg öŋindü boduq – Unin…
OʻP=o‘pmoq – целовать – kiss. Qayu keldi ersä kör öpti ešik – Kim kirib kelsa, eshikni o‘padi…
OʻPKÄg‘azab, o‘pkalanish – гнев, раздражение – anger. Öpkä özdin yïrat – G‘azabni o‘zingdan yi…
OPRÏchuqur – яма – deep. Törüttüŋ tümän miŋ bu sansïz tirig, yazï tay kötki opri yerig – Bu s…
OPRA=buzilmoq, o‘pirilmoq, eskirmoq – портиться, изнашиваться – collapsed, become out of date.…
OPRAQkiyim, libos – одежда – dress. Yegü ičkü bergil bütür opraqïy – Yegulik va ichimlik bergi…
OQo‘q – стрела – arrow. Bu dunya iči oq yïlan – Bu dunyo ichi – o‘q ilon – Нутро этого мира…
ČOQko‘p, juda, ortiq – очень, много– many,very. Xazinä neräk köp erät čoq keräk – Xazina neg…
OQÏČÏxabarchi – вестник – informer. Oqïčï ol erdi bayatdïn senä – U senga Allohdan xabarchi ed…
OQÏ=o‘qimoq – читать – read. Elig altï ačtï oqïdï bitig – Hukmdor xatni oldi, ochdi, o‘qidi –…
OQČÏkamonchi – стрелок, лучник – bower. Yaday oqčï tüšrüb sen öndin yügür – Piyoda o‘qchilarn…
OQŠA=o‘xshamoq – быть похожим – look like. Meniŋ-mä qïlïnčïm aŋar oqšadï – Mening qilig‘im uni…
OQÏT=chaqirmoq, chorlamoq – звать – call. Tapuyčï yaŋïlsa oqïtyu keräk, nekükä yaŋïlmiš ayïtyu…