«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
g‘ururlanmoq, kibrlanmoq – гордиться, проявлять высокомерие – be proud. Bulu bersä davlat…
KÜWÄZLIKg‘urur, kibr – гордость, высокомерие–pride, arrogance. Küwäzlik azïtur köŋilig yoluy – Ki…
KÜWRÜGdo‘mbira – барабан – drum. Vazirlïy aŋar berdi tamya ayay, tuyï küwrügi birlä – Unga vazi…
KÜδÄZ=himoya qilmoq, asramoq, nazorat qilmoq – беречь, строжить, присматривать – defend, contro…
KÜZÄKzulf– локон – curl. Küzäk yazdï rumi qïzï utru yüz– Rumiy qizi (quyosh) zulfini yuzi uzra…
KÜZÄT=kuzatmoq – сопровождать – watch.
KÜZÄTIL=kuzatmoq, nazorat qilmoq, asramoq, ehtiyot qilmoq– строжить, присматривать, оберегать – c…
KÜZKIkuzgi, kuz fasliga oid – осенний – aumtnal. Üči küzki yulduz üči qïšqï– Ularning uchtasi …
KAŠYARQoshg‘ar. Sharqiy Turkistonning shahri va tumani – город и область в Восточном Туркестане…
KAFARAT[a.] gunohni yuvish – искупление – redress a wrong. Yazuqqa kafarat bolur ig tuya – Dard …
KAMAL[a.] kamolot, komillik, mukammallik – совершенный– perfection. Uqušluy tiläsä uquš sen tü…
KAN[f.-t.] kon – рудник – field. Kümüš kan qazïylï bayudi öküš– Kumush konini qazigan ko‘p b…
KAND[s.] shahar– город – city. Özüm kändkä kirsä elig tapyïŋa, baru turyu kündä anïŋ qapyïŋa …
KARIM[a.] himmatli, karamli, marhamatli – великодушный, милостивый, щедрый – generously, merci…
KASUR [a.]kasr – дроби – fraction. Oqï zarb-u qïsmat tukäl bil kasur – Zarbu qismatni o‘qi, kasrni …
KAVAKIB [a.]yulduzlar, sayyoralar – звезды, светила, планеты – stars, planet. Yeti kavakib on iki yul…
KEδmustahkam, asosiy, muhim, alohida, asosiysi– крепкий, основательно – durable. Uz igdiš ke…
KEČÄkechqurun – ночь, вечер – evening. Kečä yatsa taŋta yana ač turur– Kechqurun yotsa, tongd…
KEČ=o‘tmoq, kechirmoq, yashamoq– переходить –experience. Yigitlik kečär ol tiriglik učar – Yo…
KEŊÄ=maslahatlashmoq, kengashmoq – обильный, широкий, щедрый – abudant, generous. Barayïn men …
KEδ=kiymoq – надевать – wear. Qayusï örüm keδti – ba’zisi yuldur (kiyim) kiygan, orqasi bukri…
KEŊserob, keng, saxiy – обильный, широкий, щедрый – abudant, generous. Tuz etmäkni keŋ tut k…
KEδGÜkiyim – одежда – dress, clothes. Qïlïnč edgü erkä yegü kedgüsi – Ezgu qiliq kishining ovq…
KEČGÜazalgi, qadimiy, eski – давний, старый – ancient, old. Edi kečgü söz bu masaldä kelir – Y…
KEČÄGIkechqurungi, tungi, kechagi – ночной, вечерний – yesterday, evening. Kečägi tüšüŋkä yörüg…
KEČIŠqutilish, qochish – избежание – get rid. Ölümtin kečiš yoq– O‘limdan qutilish yo‘li yo‘q …
KEČ Iuzoq vaqt – долго – long. Özi keč tirilsü yazïlsu atï – O‘zi uzoq yashasin, nomi tillarda…
KEδİKkiyik, bug‘u – лан, олень – deer. Sewüglini sewmäz keδikteg qačar – Dunyo sevuvchilarni s…
KEδİMkiyim – одеяние, одежда – dress, clothes. Yegü ičkü bar teb meniŋ bar keδim – Yeyishga ta…
KEδİNorqada – сзади, назад – behind. Baqar soldun oŋdin ham öndin keδin – O‘ngdan, chapdan, ol…
KEČIGo‘tish joyi, yo‘l – переход, проход – crossing. Esizlik ot-ul ot köyurgän bolur, yolïnda …
KEČIGLIo‘tadigan – переходящий – pass. Kečigli turur dunya kečti saqïn, keligli ölüm otru keldi …
KEČ IIkech – поздно – late. Keč yat yana ertä tur – Kech yot, yana erta tur – Поздно ложись и р…
KEČIKqutilish, qochish – избежание – get rid. Ölümdin qačïylï kečik bulmadï– O‘limdan qochadig…
KEČIMLÜGo‘tadigan, ko‘chuvchi, foniy – переходящий – pass. Ay elig bu dunya kečimlüg turur – Ey h…
keðin qalmasa er ya oʻŋdün ozubAskarlar ortda qolib ketmasligi yoki boshqaralardan o‘zib ketmasligi uchun qo‘riqlash gur…
KEČKIqadimgi, eski – давний – ancient, old. Eδi kečki dunya turur bu qarï – Bu dunyo juda ko‘h…
KEČÜR=o‘tkazmoq, boshidan kechirmoq, yashamoq – проводить, проживать – experience, livew throug…
KEδÜR=kiydirmoq. Qarang: kedür=
KEδÜTxalat, kiyim – халат, одежда – dressing-gown, dress. Ayay berdi tamya at ustam keδüt – Ay…
KEBITdo‘kon – лавка, магазин – shop. Kebit keδ bezädim kiši körgüsi – Odamlar ko‘rishi uchun d…
KEDÜ=kengaymoq – распространяться, расширяться – widen. Eliŋ arta baryay keŋügäy yeriŋ – Senin…
KEDÄŠ=maslahatlashmoq, kengashmoq – посоветовать – consult with one another. Nekü teg keŋäšür s…
KEDÄŠkengash, maslahat – совет– advice, counsel. Keŋäš birlä etmiš kiši öz iši– Kishi o‘z muam…
KED=kiymoq– надевать – wear. Tonï kedti Ay Toldï turdï örü – Oyto‘ldi to‘nini kiyib, o‘rnidan…
KED Ijuda– очень – very. Yašï ked uzun ol atï artamaz – (Ezgulikning) yoshi juda uzun, nomi o‘…
KEDÄŠČIkengashchi, maslahatchi – советчик – counciler. Uquš yolïŋ etgil keŋäščïŋ bilig – Aql-idr…
KED IIalohida, muhim – особенный – special. Bodunda talusï kišidä kedi – Xalq ichidan tanlangan…
KEDÜR=kiydirmoq – надевать – dress smb. Yedürsä ičürsä kedürsä kedim– Yedirsa, ichirsa, kiyim k…
KEDGÜkiyim – одежда – dress, clothes. Ne edgü turur bü qïlïnč edgüsi, qïlïnč edgü erkä yegü ke…