Бесплатный национальный проект фонда HAYOT
Терминологический

«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati

"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI

Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.

Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.

Алфавитный указатель

Все a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g sh ch
KÜWÄZLÄN=

g‘ururlanmoq, kibrlanmoq – гордиться, проявлять высокомерие – be proud. Bulu bersä davlat…

KÜWÄZLIK

g‘urur, kibr – гордость, высокомерие–pride, arrogance. Küwäzlik azïtur köŋilig yoluy – Ki…

KÜWRÜG

do‘mbira – барабан – drum. Vazirlïy aŋar berdi tamya ayay, tuyï küwrügi birlä – Unga vazi…

KÜδÄZ=

himoya qilmoq, asramoq, nazorat qilmoq – беречь, строжить, присматривать – defend, contro…

KÜZÄK

zulf– локон – curl. Küzäk yazdï rumi qïzï utru yüz– Rumiy qizi (quyosh) zulfini yuzi uzra…

KÜZÄT=

kuzatmoq – сопровождать – watch.

KÜZÄTIL=

kuzatmoq, nazorat qilmoq, asramoq, ehtiyot qilmoq– строжить, присматривать, оберегать – c…

KÜZKI

kuzgi, kuz fasliga oid – осенний – aumtnal. Üči küzki yulduz üči qïšqï– Ularning uchtasi …

KAŠYAR

Qoshg‘ar. Sharqiy Turkistonning shahri va tumani – город и область в Восточном Туркестане…

KAFARAT

[a.] gunohni yuvish – искупление – redress a wrong. Yazuqqa kafarat bolur ig tuya – Dard …

KAMAL

[a.] kamolot, komillik, mukammallik – совершенный– perfection. Uqušluy tiläsä uquš sen tü…

KAN

[f.-t.] kon – рудник – field. Kümüš kan qazïylï bayudi öküš– Kumush konini qazigan ko‘p b…

KAND

[s.] shahar– город – city. Özüm kändkä kirsä elig tapyïŋa, baru turyu kündä anïŋ qapyïŋa …

KARIM

[a.] himmatli, karamli, marhamatli – великодушный, милостивый, щедрый – generously, merci…

KASUR [a.]

kasr – дроби – fraction. Oqï zarb-u qïsmat tukäl bil kasur – Zarbu qismatni o‘qi, kasrni …

KAVAKIB [a.]

yulduzlar, sayyoralar – звезды, светила, планеты – stars, planet. Yeti kavakib on iki yul…

KEδ

mustahkam, asosiy, muhim, alohida, asosiysi– крепкий, основательно – durable. Uz igdiš ke…

KEČÄ

kechqurun – ночь, вечер – evening. Kečä yatsa taŋta yana ač turur– Kechqurun yotsa, tongd…

KEČ=

o‘tmoq, kechirmoq, yashamoq– переходить –experience. Yigitlik kečär ol tiriglik učar – Yo…

KEŊÄ=

maslahatlashmoq, kengashmoq – обильный, широкий, щедрый – abudant, generous. Barayïn men …

KEδ=

kiymoq – надевать – wear. Qayusï örüm keδti – ba’zisi yuldur (kiyim) kiygan, orqasi bukri…

KEŊ

serob, keng, saxiy – обильный, широкий, щедрый – abudant, generous. Tuz etmäkni keŋ tut k…

KEδGÜ

kiyim – одежда – dress, clothes. Qïlïnč edgü erkä yegü kedgüsi – Ezgu qiliq kishining ovq…

KEČGÜ

azalgi, qadimiy, eski – давний, старый – ancient, old. Edi kečgü söz bu masaldä kelir – Y…

KEČÄGI

kechqurungi, tungi, kechagi – ночной, вечерний – yesterday, evening. Kečägi tüšüŋkä yörüg…

KEČIŠ

qutilish, qochish – избежание – get rid. Ölümtin kečiš yoq– O‘limdan qutilish yo‘li yo‘q …

KEČ I

uzoq vaqt – долго – long. Özi keč tirilsü yazïlsu atï – O‘zi uzoq yashasin, nomi tillarda…

KEδİK

kiyik, bug‘u – лан, олень – deer. Sewüglini sewmäz keδikteg qačar – Dunyo sevuvchilarni s…

KEδİM

kiyim – одеяние, одежда – dress, clothes. Yegü ičkü bar teb meniŋ bar keδim – Yeyishga ta…

KEδİN

orqada – сзади, назад – behind. Baqar soldun oŋdin ham öndin keδin – O‘ngdan, chapdan, ol…

KEČIG

o‘tish joyi, yo‘l – переход, проход – crossing. Esizlik ot-ul ot köyurgän bolur, yolïnda …

KEČIGLI

o‘tadigan – переходящий – pass. Kečigli turur dunya kečti saqïn, keligli ölüm otru keldi …

KEČ II

kech – поздно – late. Keč yat yana ertä tur – Kech yot, yana erta tur – Поздно ложись и р…

KEČIK

qutilish, qochish – избежание – get rid. Ölümdin qačïylï kečik bulmadï– O‘limdan qochadig…

KEČIMLÜG

o‘tadigan, ko‘chuvchi, foniy – переходящий – pass. Ay elig bu dunya kečimlüg turur – Ey h…

keðin qalmasa er ya oʻŋdün ozub

Askarlar ortda qolib ketmasligi yoki boshqaralardan o‘zib ketmasligi uchun qo‘riqlash gur…

KEČKI

qadimgi, eski – давний – ancient, old. Eδi kečki dunya turur bu qarï – Bu dunyo juda ko‘h…

KEČÜR=

o‘tkazmoq, boshidan kechirmoq, yashamoq – проводить, проживать – experience, livew throug…

KEδÜR=

kiydirmoq. Qarang: kedür=

KEδÜT

xalat, kiyim – халат, одежда – dressing-gown, dress. Ayay berdi tamya at ustam keδüt – Ay…

KEBIT

do‘kon – лавка, магазин – shop. Kebit keδ bezädim kiši körgüsi – Odamlar ko‘rishi uchun d…

KEDÜ=

kengaymoq – распространяться, расширяться – widen. Eliŋ arta baryay keŋügäy yeriŋ – Senin…

KEDÄŠ=

maslahatlashmoq, kengashmoq – посоветовать – consult with one another. Nekü teg keŋäšür s…

KEDÄŠ

kengash, maslahat – совет– advice, counsel. Keŋäš birlä etmiš kiši öz iši– Kishi o‘z muam…

KED=

kiymoq– надевать – wear. Tonï kedti Ay Toldï turdï örü – Oyto‘ldi to‘nini kiyib, o‘rnidan…

KED I

juda– очень – very. Yašï ked uzun ol atï artamaz – (Ezgulikning) yoshi juda uzun, nomi o‘…

KEDÄŠČI

kengashchi, maslahatchi – советчик – counciler. Uquš yolïŋ etgil keŋäščïŋ bilig – Aql-idr…

KED II

alohida, muhim – особенный – special. Bodunda talusï kišidä kedi – Xalq ichidan tanlangan…

KEDÜR=

kiydirmoq – надевать – dress smb. Yedürsä ičürsä kedürsä kedim– Yedirsa, ichirsa, kiyim k…

KEDGÜ

kiyim – одежда – dress, clothes. Ne edgü turur bü qïlïnč edgüsi, qïlïnč edgü erkä yegü ke…