HAYOT жамғармасининг бепул миллий лойиҳаси
Терминологик

Синхрон таржима терминларининг изоҳли луғати

РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ

Ҳамидов, Хайрулла Худоёрович; Ҳасанова, Шаҳзода Абдужаббор қизи (2020). РУСЧА СИНХРОН ТАРЖИМА ТЕРМИНЛАРИНИНГ ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Nodirabegim" нашриёти.

Толковый русско-узбекский словарь терминов синхронного перевода. Полезен и как терминологический ресурс, и как материал для описания переводческих операций и языковых технологий.

Алифбо кўрсаткичи

Память.

– Хотира. Ташқи дунё билан ўзаро мулоқотда олинган маълумотларни кейинчалик сақлаш ва фой…

Парадигма.

– Парадигма. Айнан бир сўз (лексик бирлик)нинг ўзгариш шакллари жами. Лексемани ташкил эт…

Парадигма предложения.

– Гап парадигмаси. Содда гап структур схемаси шакллари тизими.

Парадигматический ряд.

Парадигматик қатор. Берилган лексик бирликнинг сўз ўзгариши шакллари жами. Лексемани ташк…

Парафраз (парафраза).

Парафраза. 1. Тавсиф, тасвир. 2. Бошқа сўз ёки сўз бирикмаси маъносининг тавсиф йўли била…

Паралингвистическая кинесика (мимика, жесты).

Паралингвистик кинесика (мимика, жестлар). Вербал мулоқот компонентини ташкил этувчи қисм…

Паралингвистические средства.

Паралингвистик воситалар. Тил коди билан бирга борувчи ёки унинг ўрнини босувчи мулоқот в…

Параллелизм.

Параллелизм. Ёнма-ён турган жумлалар, гаплар ёки нутқ қисмларининг бир хил синтактик қури…

Паронимы.

Паронимы. 1. Талаффузига кўра бир-бирига кўра яқин, маъносига кўра турлича ёки қисман маъ…

Пассивная лексика.

Пассив лексика. “Рецептив лексика” билан бир хил. Бундай сўзлар дастлаб ёзма матнларда ку…

Пауза.

Танаффус (пауза). Нутқ оқимининг турли сабабларга кўра ва турли вазифаларни бажариш мақса…

Паузация.

Танаффус қилиш (паузалаш). Нутқ оқимида паузаларнинг жойлашуви.

Перекодировать.

– Қайта кодлаш. Бирон бир маълумотни бир код тизимидан манба-дублёрга маълум бўлган бошқа…

Переложение.

– Қайта баён қилиш. Бирон нарсанинг мазмунини бошқа шаклда баён қилиш (Қаранг: Пересказ).

Перенос.

– Кўчириш. 1. Таржимоннинг манба хабарга мос муқобил топиш босқичи. 2. Тушунчаларни алмаш…

Переносное значение.

– Кўчма маъно. Сўзнинг нутқ вазиятида унинг одатий ёки табиий референти бўлмаган объектни…

Переработка информации в двуязычной ситуации.

– Икки тилли вазиятда маълумотни қайта ишлаш 1. (Қаранг: Перевод). 2. Машина таржимасида …

Пересказ.

– Қайта сўзлаб бериш. Бирор нарсанинг мазмунини ўз сўзлари билан баён қилиш. (Қаранг: Пер…

Перестановка.

– Кўчириб жойлаштириш. Кўчириш (қайта қуриш, ўрнини ўзгартириш). 1. ТТдаги тил унсур (эле…

Переведенный текст.

Таржима қилинган матн. Таржима жараёни натижасида эга бўлинган матн.

Перевод.

Таржима. Таржима деганда биринчи навбатда инсоннинг ўта мураккаб нутқий-лисоний фаолияти …

Перевод-адаптация.

Таржима-адаптация. Шеърий матннинг насрий адаптация қилиниши. Мустақил таржима жанри.

Перевод-диктоўка.

Диктант-таржима. 1. Таржиманинг ўқув тури. Бунда ўқитувчи матнни битта тилда ўқийди, ўқув…

Перевод документов (деловых, коммерческих, дипломатических).

Ҳужжатлар (расмий, тижорий, дипломатик) таржимаси. Бундай таржима нафақат аслият мазмунин…

Перевод фразеологизмов.

Фразеологизмлар таржимаси. Фразеологик бирликларни таржима қилиш қуйидагича амалга оширил…

Перевод газетного текста.

Газета матни таржимаси. Газета матни таржимаси, аслиятга содиқлик тамойилига қатъий амал …

Перевод идиом.

Идиомалар таржимаси. Идиомаларни таржима қилишда қуйидаги ҳолатлар учрайди: 1. Идиомани и…

Перевод кино/видео материалов.

Кино/видео материаллар таржимаси. Таржиманинг ушбу тури синхрон, кетма-кет ва ишнинг мақс…

Перевод на уровне предложений.

Жумла даражасидаги таржима. Одатда фразеологик бирликлар (мақол, матал, идиома, халқ нутқ…

Перевод на уровне слов.

Сўзлар даражасидаги таржима. (Қаранг: Пословный перевод).

Перевод на уровне словосочетаний.

Сўз бирикмалари даражасидаги таржима. Манба тилдаги тегишли сўз бирикмасининг муқобили из…

Перевод на уровне текста.

Матн даражасидаги таржима. Мувофиқ муқобилларни алоҳида олинган сўзлар (айрим сўзлар бунд…

Перевод научной и общественно-политической литературы

Илмий ва ижтимоий-сиёсий адабиётлар таржимаси. Бундай матнларни ўта аниқлик билан, таржим…

Перевод научной литературы.

Илмий адабиётлар таржимаси. Бундай таржима тил меъёрларига мос келиши керак. Тўғри таржим…

Перевод неологизмов.

Неологизмлар таржимаси. (Қаранг: Неологизмы).

Перевод общественно-политических текстов.

Ижтимоий-сиёсий матнлар таржимаси. Бундай матнлар таржимасида матнни тушунарли ва лўнда и…

Перевод ораторской речи.

Нотиқ нутқи таржимаси. Нотиқ нутқи тингловчига қаратилгани учун унга муайян фонетик, ритм…

Перевод поэзии.

Шеърият таржимаси. Шеърият таржимасида мутлақо ўзгача муаммолар юзага келади, чунки ифода…

Перевод поэзии прозой.

Шеърни насрий шаклда таржима қилиш. (Қаранг: Прозаический перевод).

Перевод публицистики.

Публицистика таржимаси. Агар публицистик матн ихчам, сиқиқлиги, кераксиз сўзлардан қочилг…

Перевод-реферат.

Таржима-реферат. Баъзан таржимонга матнни қисқартириш, ундан иккинчи даражали нарсаларни …

Перевод с листа.

Варақ (қоғоз)дан таржима қилиш. Асл ёзма матнни визуал қабул қилиш орқали бир вақтда амал…

Перевод с толкованием.

Изоҳли таржима. Ўқувчига тушунарли бўлиши учун таржимада баъзи сўз ва тушунчаларни изоҳла…

Перевод терминов.

Терминлар таржимаси. Тилдаги терминлар (махсус (илмий, техникавий) тилдаги сўз ва бирикма…

Перевод технических текстов.

Техникавий матнлар таржимаси. (Қаранг: Научно-технический перевод)

Перевод технической литературы.

Техникавий адабиётлар таржимаси. Бу ерда таржима қилинаётган матнни тушуниш муҳим ўрин ту…

Перевод внутри языка.

Тил ичида таржима. (Қаранг: Трансформация, внутриязыковой перевод ).

Переводческая деятельность.

– Таржима фаолияти. Матнни бир тилдан иккинчи тилга таржима қилиш бўйича тизимли иш. Бунд…

Переводческая эквивалентность.

– Таржимавий муқобиллик (эквивалентлик). Мулоқотда муқобиллик. (Қаранг: Коммуникативная э…

Переводческая интерпретация исходного текста.

– Манба матннинг таржимавий талқини. Бошқа тил эгаси ва маданият ташувчисининг нуқтаи наз…