«Qutadgʻu bilig» izohli lugʻati
"QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI
Dadaboyev, Hamidulla; Xolmuradova, Mushtariy (2018). "QUTADG'U BILIG"DAGI SO'ZLARNING O'ZBEKCHA, RUSCHA VA INGLIZCHA IZOHLI LUG'ATI. Tashkent: NAVRO'Z" nashriyoti.
Трёхъязычный толковый словарь лексики «Кутадгу билиг». Нужен для исторического слоя языка, литературного наследия и связи древней лексики с современными эквивалентами.
Alifbo koʻrsatkichi
qo‘shin, lashkar – войско – army. Qayusï sü bašï qayusï hažib, qayusï ilimya bolur – Qays…
s.so'g'dcha
SÏŊARtaraf, tomon, yo‘nalish – сторона, направление – side. Küdäzgä meni ol qamuydïn sïŋar – M…
SÜČI=shirin bo‘lmoq – быть сладким – pleasant talk. Šäkär teg süčiyü barïr ol kiši – Inson ket…
SÜČIGshirin – сладкий – sweet. Süčig sözkä yumšar uluy ham kičig – Shirin so‘zga yumshar ulug‘…
SÜČIN=sevinmoq, yayramoq – наслаждаться – take pleasure. Tapuyqa süčindi bu Aytoldi keδ– Oyto‘l…
SÜČIT=shirin qilmoq, sevintirmoq – быть сладким – pleasant talk. Köni söz ačïy ol siŋürgil anï,…
SÄKÄNTIRSaturn (QBN, 22₄).– астр. Сатурн – Saturn.
SÏMAQ tor-mor qilish, yengishразгром - stringed. Yayïnï sïmaq - dushmanni yengmoq - разгром врага - The Asgem of the E…
SÏN= sinmoqломаться - break. Kemä sïnsa suwda tirig kim qalur - Kema sinsa, suvda kim tirik qoladi? …
SÏNA=sinamoq, tekshirmoq – проверять – test. Sïnamiš kišining bišïy ol iši – Tajribali (sinalg…
SÏNAN=sinamoq, tekshirmoq – проверять – test. Ayur men sïnandïm tutayïn özüg – “Men seni sinadi…
SÏNAYsinov, tekshiruv – проверка, испытани – test. Kišikä sïnayï birök körsä tab – Kishini sin…
SÏNUQsiniq, darz ketgan – разбитый – broken. Sïnuquy sapar ol buzuquy etär – (U) Singanni tuza…
SÏRČÏrassom, bo‘yoqchi – художник – artist. Ya sïrčï bedizči ya oqčï yačï – Yo naqqosh bezakch…
SÜR=surmoq, xaydamoq – гнать – push. Erinčig qišïy sürdi yazqï esin – Bahoriy shamol zerikarl…
SÜTsut – молоко – milk. Qïmïz süt ya yün yay ya yuyrut qurut – Qimiz, sut, yo yung, yog‘, yo…
SÏTAquyosh nuri – солнечный блеск – sunbeams. Sïta qoptï yerdin yadïldï butïq – Quyosh bosh k…
SÏYÏN= sigʻinmoqмолиться, поклоняться - pray. Bayatqa sïyïnyïl qatïy yalwara- Allohga qattiq yolvorib sig…
SÏYÏT= hoʻngrab yigʻlamoqрыдания, плач - cry. Negükä ulïr sen negü bu sïyït - Nimaga uliyapsan, bu yig'i-sig'ilari…
SÏYUN nar bugʻuмарал-самец - male deer. Sïyun munyaq aynar yorïr teb kezä - Erkak va urg'ochi bug'ular a…
SÏYUR= sigʻdirmoq, joylashtirmoqпоместил - find room. Ešittim köŋülkä sïyurdum anï - Eshittdim, uni ko'ngilga joyladim - …
SÜZ=tozalamoq – очищать – clean. Nečä bulyanuq iškä tegsä süzär – Agar nopok ishga aralashsa,…
SÜZÜKtoza, tiniq, pok – чистый – clean. Edizlik tilädi süzük žan turuy – Toza qalb yuksaklikni…
SÜZÜL=tozalanmoq, poklanmoq – очищаться, освобождаться – clear one’s conscience. Qamuy bulyanuq…
SÏZYUR=qiynamoq, ozdirmoq – доводить да истощения, худобы – make difficulties.. Saqïnčïn qadašï …
SAŠhadikli, shoshadigan, hurkovuch – боязливый – fearful. Bu söz ükä tutğı ay qılqı saši – E…
SAČ-sochmoq – сыпать – pour. Bu dunya neŋ ol sačïlmïš teŋ-ä– Bu dunyo boyliklari–sochilgan tu…
SAČsoch – волосы – hair. Yašïq yazdï bolyay örüklüg sačï – Quyosh o'zining o'rilgan sochini …
SA=hisoblamoq – считать – account. Anar aydïm emdi birär baynača, bašïna tegi bayna sadïm ne…
SAČÏT-sochilmoq – рассеивать – strew. Yayïy bir sačïtsa yana terlimäs – Agar dushman parchalans…
SAʼAT[a.] soat, vaqt – час – clock. Tiši suhbati-ma bu erlik oti, öčürmäk üčün-ul birär sa'ati…
SABÏT[a.] sabrli, harakatsiz, sobit – легкий ветер – patient. Bu kün bärči sabit turur – Bu qu…
SABA[a.] sabo, mayin shamol – легкий ветер – wind. Saba yeli qopti qaranful yidin – Mayin sab…
SABAB [a.]sabab, holat – причина – reason. Taqi bir sabab qolsa oylan bilig, kičigdä tegürgü biligk…
SABR[a.] sabr-toqat– легкий ветер– patience. Ewä kirmä iškä sabr qil serin – Ishga shoshilib …
SABUR[a.] sabr. Qarang:sabïr.
SAFAR [a.]safar, sayohat – путешествие – teravel. Oyurluy safarqa čïqïp aldï yol – Omadli safarga y…
SAL-tashlamoq, tark etmoq – бросать – throw. Yüz utru ketärgü bu dunya salib – Bu dunyoni qo'…
SALÏN=joylashtirmoq, solinmoq – располагаться – position. Učub kir sarayqa eräžin salïn – Saroy…
SALAM [a.]assalomu alaykum – привет – hello. Bilir-sä salam fazlï artuq uluy – Salomlashish – bu ul…
SALAMAT [a.]salomatlik – доброе здоровье – healthy. Salam-ul kišikä salamat yolï – Salomlashish – kis…
SALIM [a.]samimiy – искренний – hearty.
SANÏ Ihurmat, ehtirom – уважение, почет – honour. Elig edläti kör yigitti seni, bükün buldïŋ em…
SANÏ IIkabi – наподобие – like. Körü barsa dunya kölägä sanï, edirsä qačar qačsa edrär seni – Bo…
SANDAVAČbulbul. Qarang: sanduvač.
SANDUVAČbulbul – соловей – nightingale. Sarïγ sanduwač... sayradï– Sariq bulbul sayradi – Желтый …
sans.sanskritcha
SAP=tarkib topmoq, birikmoq – составлять – structure. Sïnuquy sapar ol buzuquy etär – (U) Sin…
SAPČUbir – biriga, navbati bilan, yonma-yon – по очереди, один за другим – side by side. Eränt…