HAYOT жамғармасининг бепул миллий лойиҳаси
Терминологик

Биологиядан русча-ўзбекча изоҳли луғат

БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ

Зикирёев, Абдукарим (1993). БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ. Tashkent: Қомуслар Бош таҳририяти.

Русско-узбекский толковый словарь по биологии. Важен именно наличием объяснений: подходит для образовательного контента, терминологической нормализации и семантической разметки.

Алифбо кўрсаткичи

Меловый период

— Бўр даври — мезозойнинг учинчи даври. Палеогендан олдин, юра давридан кейинги давр. Бу …

Мембрана

— Мембрана, парда — оқсил ва липиддан ташкил топган ярим ўтказгич молекуляр тўсиқ. Ҳужайр…

Мембранные белки

— Мембрана оқсиллари — биологик мембраналарнинг махсус функцияларини амалга оширувчи оқси…

Мембранные рецепторы

— Бириктирувчи мембраналар, мембрана рецепторлари — плазматик мембраналардаги гормонларни…

Мембранный потенциал

— Мембрана потенциали — мембраналарнинг ташқи ва ички томонларида ҳосил бўладиган электро…

Менделизм

— Менделизм — ирсият ва ўзгарувчанлик қонуниятлари ҳақидаги таълимот; ирсий омиллар корпу…

Ментол

— Ментол — ялпиздан олинадиган эфир мойининг асосий қисми.

Меристема

Хосил қилувчи тўқима, меристема — ўсимликларнинг бўлиниш хусусиятини узоқ вақт сақлайдига…

Местообитание

Қароргоҳ, манзил — бир тур ёки шу турга мансуб бўлган популяциянинг эгаллаган маълум яшаш…

Метаболит

Метаболит — организмда моддалар алмашинуви натижасида (метаболизмда) ҳосил бўладиган орал…

Метаболизм

Метаболизм, моддалар алмашинуви — ҳужайрада ферментлар иштирокида борадиган моддаларнинг …

Метафаза

Метафаза — ҳужайра нотўғри бўлиниши (митоз) босқичларидан иккинчиси бўлиб, унда ядро қоби…

Металлопротеины

Металлопротеинлар — таркибида металл атоми бўлган ва организмда хилма-хил функцияларни ба…

Метаморфоз

Шакл ўзгариши, метаморфоз — организм тузилишининг ўзгариши; 1) ҳайвонларда личинканинг во…

Метастаз

Метастаз — ўсма, шиш ёки яллиғланиш жараёни туфайли қон ёки лимфа орқали организм бўйлаб …

Метионин

Метионин — таркибида олтингугурт бўлган зарурий аминокислота. Барча қимматли оқсиллар тар…

Метисы

Метислар, дурагайлар (антропологияда) — ирқ аралашуви натижасида ҳосил бўлган авлод вакил…

Метёлка

Рўвак — мураккаб шингил, тўпгул. Масалан, шоли, тариқ ёки маккажўхори тўпгуллари.

Механические ткани

Механик тўқималар, таянч тўқималар — ўсимликларга мустаҳкамлик берувчи, кўпинча ёғочлашга…

Мейоз

— Мейоз — ҳужайранинг бўлиниш усули. Редукцион бўлиниш натижасида гаплоид сонли хромосома…

Мезентерий

қ. Брыжейка.

Мезодерма

Оралиқ тўқима, оралиқ тери, мезодерма — эмбрион кўп ҳужайрали тўқималарида эктодерма ва э…

Мезофилл

— Мезофилл — юксак ўсимликлар барги эт қисмидаги асосий тўқима. Устунсимон ва ғовак парен…

Мезофиты

— Мезофитлар — намлиги ўртача бўлган тупроқларда ўсадиган ўсимликлар. Ксерофитлар ва гигр…

Мезокарпий

Мезокарп, мева оралиғи — меванинг ўрта, кўпинча истеъмол қилинадиган серсув қатлами.

Мезосапроб

Мезосапроб — органик моддаларга унча бой бўлма-

Мезосома

— Мезосома, цитоплазматик киритмалар — баъзи прокариотлар цитоплазмасидаги мембрана тузил…

Мезотермные организмы

— Мўътадил муҳитда яшовчилар, мезотерм организмлар — мўътадил ҳароратли муҳитда яшайдиган…

Мезозавры

Мезозаврлар — узунлиги 1 м гача бўлган қирилиб кетган судралиб юрувчиларнинг туркуми. Қаз…

Мидии

Мидиялар — икки табақали моллюскалар туркуми. Сувдаги муаллақ (сузиб юрувчи) заррачалар б…

Миелин

Миелин — нерв толасининг кўп қаватли мембрана қобиғи.

Миграция животных

Ҳайвонларнинг кўчиши, ҳайвонлар миграцияси — ҳайвонларнинг яшаш шароити ёки ривожланиш ци…

Микология

Микология, замбуруғшунослик — ботаниканинг замбуруғлар тузилиши, тарқалиши, систематикаси…

Микоплазмы

Микоплазмалар — ҳайвон ва ўсимлик ҳужайралари билан чамбарчас боғлиқ ҳолда паразит ҳаёт к…

Микориза

Микориза, замбуруғилдиз — тупроқдаги айрим замбуруғлар мицелийси ва юксак ўсимликлар илди…

Микотоксины

Замбуруғ заҳари, микотоксинлар — замбуруғларнинг заҳарли маҳсуллари. Айниқса заҳарли замб…

Микробиология

Микробиология — микроорганизмлар ҳаёт фаолияти, систематикаси, морфологияси, физиологияси…

Микроэлементы — Микроэлементлар

тирик организмлар учун жуда оз миқдордагиси кифоя кимёвий элементлар. Буларга мис, темир,…

Микроэволюция — Микроэволюция

тур ичида, алоҳида ёки аралаш популяция чегарасида борадиган бошланғич эволюцион жараёнла…

Микрофиламенты — Микрофиламентлар

эукариот ҳужайраларнинг актин оқсилидан иборат ипсимон органлари. Ҳужайра ҳаракатида ишти…

Микрофлора — Микрофлора

эволюцион жараён натижасида ҳосил бўлган маълум муҳитдаги тубан майда организмлар (бактер…

Микроинъекция

Микроинъекция — ўсимлик ёки ҳайвон ҳужайраларига зиддитаналар, ҳар хил макромолекулалар, …

Микроклимат

Микроиқлим — маълум бир кичик жойнинг ёки сунъий ҳосил қилинган ёпиқ хоналарнинг ўзига хо…

Микрококки

Микрококклар — шарсимон, юмалоқ бактериялар туркуми. Бўлиниб кўпаяди, спора ҳосил қилмайд…

Микроорганизмы

Микроорганизмлар, майда организмлар — майда, кўзга кўринмайдиган микроскопик организмлар.…

Микросомы

Микросомалар, кичик таначалар — ҳужайра цитоплазмасидаги фракциялар.

Микросомальное окисление

Микросомал оксидланиш — микросомаларда кечадиган оксидланиш жараёнлари. Микросомаларда ки…

Микроспора

Микроспора (кичик спора) — ҳар хил спорали қирққулоқсимонлар ва юксак ўсимликларнинг майд…

Микроспорогенез

Микроспорогенез — қирққулоқсимонлар ва гулли ўсимликларда микроспоралар ҳосил бўлиш жараё…

Микротермы

Микротермлар — паст ҳароратли шароитда ривожланадиган организмлар.