Biologiyadan ruscha-oʻzbekcha izohli lugʻat
БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ
Зикирёев, Абдукарим (1993). БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ. Tashkent: Қомуслар Бош таҳририяти.
Русско-узбекский толковый словарь по биологии. Важен именно наличием объяснений: подходит для образовательного контента, терминологической нормализации и семантической разметки.
Alifbo koʻrsatkichi
Халаза — уруғкуртакнинг пастки бўлаги.
ХамефитХамефит — қишлайдиган куртаги ерга яқин жойлашган чала бута ва бутачалар.
ХамелеоныХамелеонлар, буқаламунлар — калтакесаклар оиласи. Уларнинг тили узун бўлиб, анча узоқдаги…
ХаровыеХара сувўтлари, харасимонлар — юксак сувўтлар гуруҳи. Асосан чучук ва шўр сувли ҳавзалард…
ХазмофитыХазмофитлар, ёриқларда ўсувчи — қоялар ва тошларнинг ёрилган жойларида ўсувчи ўсимликлар.
ХазмогамияХазмогамия, очиқ ҳолда қўшилиш — гул косаси очиқ ҳолда чангланадиган оддий гул.
Хемиосмотическая теория — Хемиосмотик назария— биологик мембраналарда энергиянинг бир турдан иккинчисига ўтиш механизмини тушунтирувчи…
Хемо...— кимё ва кимёвий жараёнларга алоқадорликни англатувчи мураккаб сўзларнинг таркибий қисми.
Хемочувствительность — Хемосезувчанлик— организмнинг кимёвий моддаларга нисбатан сезгирлиги.
Хемогенез — Хемогенез— оталанмаган тухумҳужайраларнинг кимёвий моддалар таъсирида бўлиниши.
Хемокинез — Хемокинез— организмнинг кимёвий моддалар таъсиридаги ҳаракати.
Хемолиз — Хемолиз— кимёвий агентлар таъсирида органик бирикмаларнинг парчаланиши.
Хемонастия — Хемонастия— ўсимлик органининг кимёвий қўзғатувчи таъсирига жавобан ҳаракати.
Хеморецепторы — Хеморецепторлар— кимёвий қўзғатувчилар таъсирини қабул қилувчи нерв учлари. Булар ташқи ёки ички муҳитда…
Хеморезистентность — Хеморезистентлик— тирик организмларнинг кимёвий моддалар таъсирига чидамлилиги.
Хемосинтез — Хемосинтез— микроорганизмларнинг озиқланиш турларидан бири. Бунда бактерияларнинг карбонат ангидрид…
Хемосистематика — Хемосистематика— организм, орган, тўқима ва ҳужайралар систематикаси (тур, туркум, оила кабилар)ни уларн…
Хемотаксис — Хемотаксис— эркин ҳаракатланувчи организм (бактерия, замбуруғ ва бошқа)ларнинг бир томондан бўладиг…
Хемотерапия— қ. Химиотерапия.
Хемотропизм — Хемотропизм— ўсимлик ўсувчи органларининг кимёвий моддалар таъсирида йўналишини ўзгартириши.
Хетотаксия — Хетотаксия— ҳашаротлар танасидаги тукча ва қилчаларнинг тақсимланиши.
Химера — Химера— ҳар хил организм ҳужайраси, тўқимаси, органи ёки тана қисмларини қўшишдан ҳосил бўладиг…
Химерные растения — Химера ўсимликлар— ирсий жиҳатдан фарқ қилувчи қисмлар, гистологик қатламлар ёки ҳужайраларни улашдан ҳоси…
Химерная ДНК — Химера ДНК— ген муҳандислиги усуллари ёрдамида ҳар хил табиий ДНК қисмларидан тузилган сунъий молек…
Химиотерапия — Химиявий даволаш, химиотерапия, хемотерапия— касаллик қўзғатувчиларга қарши кимёвий препаратлар қўллаб, беморни даволаш.
Химотрипсин — Химотрипсин— озуқа таркибидаги оқсилларнинг парчаланиш реакцияларини катализловчи гидролитик фермент…
Хинин — Хинин— хин дарахтидан ёки сунъий олинадиган алколоид. Безгак касалига қарши ишлатилади.
Хинное дерево — Хин дарахти, цинхона— рўяндошларга ман-
ХищныеЙиртқичлар — сут эмизувчилар туркуми. Асосан, гўштхўр, камдан-кам бошқа нарсаларни ҳам ей…
ХищничествоЙиртқичлик, қонхўрлик — бирон-бир йиртқич ҳайвон томонидан бошқаси (ўлжа) ни тутиб, ейили…
ХитинХитин — организм қобиғига қаттиқлик берувчи модда. Бўғимоёқлилар ва бошқа умуртқасиз ҳайв…
ХламидомонадаХламидомонада — вольвокссимон ўсимликлар туркуми. Кўпинча ифлосланган чучук сувларда кенг…
ХламидоспораҚаттиқ қобиқли спора, хламидоспора — баъзи замбуруғларнинг қалин қобиқли спораси; жинссиз…
ХлореллаХлорелла — хлорококксимон микроскопик сувўтларнинг туркуми. Таркибида оқсил моддаси кўп. …
ХлорофиллХлорофилл — ўсимлик хлоропластларида мужассамланган яшил пигмент. Қуёшнинг ёруғлик энерги…
ХлоропластЯшил доначалар, хлоропласт — ўсимлик ҳужайрасининг органелласи. Хлоропластларда қуёшнинг …
ХлорозХлороз, рангсизланиш (оқариш) касали — баъзи микроорганизмлар таъсирида ёки микроэлементл…
ХоботныеХартумлилар — сут эмизувчилар туркуми.
ХолестеринХолестерин — стеринлар гуруҳига мансуб ярим ҳалқали спирт. Барча тирик организмларда учра…
ХолинХолин — барча тирик организм ҳужайраларида учрайдиган витаминга ўхшаш модда. Фосфолипидла…
ХолинэстеразыХолинэстеразалар — холин эфирларини гидролитик йўл билан парчаланиш реакцияларини катализ…
Холоднокровные животныеСовуққонли ҳайвонлар — қ. Пойкилотермные животные.
ХолоднокровностьСовуққонлик — тана ҳароратининг ташқи муҳит иқлимига мосланиб ўзгариши (масалан, ҳашаротл…
ХолодостойкостьСовуққа чидамлилик — организмнинг муҳитни паст мусбат ҳарорат (1—10°С) ида ҳам яшай олиш …
ХондриомХондриом — митохондрия ДНКси генларининг мажмуи.
ХондрогенезХондрогенез — тоғай тўқималарнинг ҳосил бўлиш жараёни.
ХондроитинсульфатыХондроитинсульфатлар — бириктирувчи тўқима (пай, тоғай)ларнинг асосий таркибий қисми.
ХордаХорда — хордали ҳайвонлар (ланцетник, тўгарак оғизлилар) нинг бўғимларга бўлинмаган эласт…
ХордовыеХордалилар — скелет ўқи — хордага эга ҳайвонлар типи.
ХохолокПопук, укпарча — 1) баъзи ҳайвонлар бошидаги бир тутам туклар тўплами. 2) Баъзи ўсимлик м…