HAYOT jamgʻarmasining bepul milliy loyihasi
Terminologik

Biologiyadan ruscha-oʻzbekcha izohli lugʻat

БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ

Зикирёев, Абдукарим (1993). БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ. Tashkent: Қомуслар Бош таҳририяти.

Русско-узбекский толковый словарь по биологии. Важен именно наличием объяснений: подходит для образовательного контента, терминологической нормализации и семантической разметки.

Alifbo koʻrsatkichi

Barchasi a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g sh ch
Габитус

Ташқи қиёфа — организм ташқи кўринишини ифодаловчи белгилар мажмуи.

Гадюковые

Қора илонлар — заҳарли илонлар оиласи. Ўрта Осиё ва Кавказ орти тоғларида кенг тарқалган.…

Гажак тўпгул

— завиток

Галлы — Бужғун, ғуддалар

ўсимлик тўқималарининг вируслар, бактериялар, замбуруғлар, нематода ва бошқалар таъсирида…

Галофилы — Тузсеварлар, галофиллар

шўрхок муҳитни ёқтирувчи организмлар.

Галофиты — Шўрхок ўсимликлар, галофитлар

ўта шўрхок тупроқларда ўсишга мослашган ўсимликлар. Масалан, шўрак, қармақ ва бошқалар.

Галофобы — Галофоблар

фақат чучук ёки кам тузли сувларда яшайдиган организмлар. Масалан, кўпгина сувўтлар, баъз…

Гамета — Гамета, жинсий ҳужайра

гаплоид тўпламли хромосомаларга эга тухумҳужайра ва сперматозоид; ҳайвонлар ва ўсимликлар…

Гаметангий — Гаметангий, гаметадон

ўсимликларнинг ҳаракатчан гаметалар ҳосил қилувчи жинсий органи. Асосан сувўтлари ва замб…

Гаметофит — Гаметофит, жинсий бўғин

гамета ҳосил қилувчи ўсимлик, гаметачи ўсимлик. Авлод галланиши билан ривожланадиган ўсим…

Гаметогенез — Гаметогенез

жинсий ҳужайралар (гаметалар) нинг ҳосил бўлиш ва етилиш жараёни. Гаметогенезнинг моҳияти…

Гаметогония — Гаметогония

содда ҳайвонларнинг жинсий кўпайиши.

Гаметоцит — Гаметоцит

етилаётган жинсий ҳужайра (қ. Овоцит).

Гаметоциты — Гаметоцитлар

энг содда ҳайвонларнинг кўпайиши (гаметогония)да юзага келиб, ривожланадиган жинсий ҳужай…

Гамма-аминомасленная кислота — Гамма-аминомасляная кислота (ГАМК)

аминокислота; асаб системасининг қўзғатгичларидан бири.

Гамма-лучи — Гамма-нурлар

қисқа электромагнит нурланиш, яъни гамма-нурланиш натижасида ҳосил бўладиган нурлар. Атом…

Гаммаглобулины — Гаммаглобулинлар

қон зардоби таркибидаги глобулин фракцияларидан бири. Таркибида бактериялар ва вирусларга…

Ганглиозиды — Ганглиозидлар

сиалат кислота қолдиқларини тутувчи табиий органик бирикмалар ҳисобланган гликоли-

Ганглий — Ганглий, нерв тугуни

нерв ҳужайралари, толалари ва улар атрофидаги тўқималар тўплами. Одам ва умуртқали ҳайвон…

Гаплобактерии

Якка яшовчи бактериялар, гаплобактериялар — колония ҳосил қилмай, якка яшовчи бактериялар…

Гаплобионт

Гаплобионт — ҳужайралари гаплоид сонли хромосомаларга эга жинсий насл.

Гаплоид

Гаплоид, якка, оддий кўриниш — гаплоид тўпламли хромосомага эга бўлган ҳужайра ёки органи…

Гаплоидный набор хромосом

Хромосомалар гаплоид тўплами — жинсий ҳужайралар (гаметалар)да редукцион бўлиниш натижаси…

Гаплоидное растение

Гаплоид ўсимликлар — хромосомаларнинг гаплоид тўпламига эга ўсимликлар. Бундай ўсимликлар…

Гаплостемонный цветок

Гаплостемон гул, якка доирали гул — чангчилари фақат гул ичида доира бўлиб жойлашган гул.

Гаптены

Гаптенлар — иммуноген хусусияти чала, аммо зиддитаначалар ва иммуноцитлар билан ўзига хос…

Гаптеры

Гаптерлар — сувўтлари ва баъзи юксак ўсимликларнинг бирор субстратга ёпишиб ўсиши учун хи…

Гаптоглобин

Гаптоглобин — қон зардобининг мураккаб оқсили (гликопротеид). Гемоглобин билан бирга комп…

Гаптотропизм

Гаптотропизм — ўсимликларнинг бирон нарсага тегиш, ишқаланишдан таъсирланиб, букилиб, қай…

Гарь

Куйинди, жизғин — ўсимлик ўсаётган жойнинг ўт кетган ёки куйиб битган қисми.

Гастрин

Гастрин — ошқозон шиллиқ пардасини ташкил қилган ҳужайралар ишлаб чиқарадиган экзокрин го…

Гаструла

Гаструла — пушт ривожланишидаги босқич. Кўп ҳужайрали ҳайвонларнинг эмбрион тараққиётидаг…

Гаструляция

Гаструляция — кўп ҳужайрали ҳайвонларнинг эмбрион ривожланишидаги дастлабки жараёнлардан.…

Гаверсовы каналы

Гаверсов каналлари — суякнинг зич қатламидаги қон томирлари ва нерв толалари ўтадиган кан…

Газандалар

— гнус

Газообмен

Газ алмашинуви — организм билан ташқи муҳит ўртасидаги газ алмашинуви. У организм кислоро…

Газоустойчивость

Газга чи-

Гелиофиты

Қуёшсевар ўсимликлар, гелиофитлар — қуёш нури кўп тушадиган жойда ўсувчи ўсимликлар.

Гельминты

Гельминтлар, гижжалар — паразит чувалчанглар. Буларга кўпгина ясси ва бирламчи бўшлиқли ч…

Гельминтология

Гельминтология — ўсимликлар, ҳайвонлар,

Гельминтозы

Гельминтозлар — одам, ҳайвон ва ўсимликларда гельминтлар қўзғатадиган касалликлар. Масала…

Гелофит

Ботқоқ ўсимликлар, гелофитлар — ботқоқлик шароитида ўсишга мослашган ўсимликлар. Масалан,…

Гемикриптофиты

Гемикриптофитлар — янги поя берувчи куртаклари тупроқ орасига қисман яшириниб қишлайдиган…

Гемини

қ. Бивалент.

Гемицеллюлоза

Гемицеллюлоза — юксак ўсимликлар ҳужайра қобиғидаги целлюлоза билан биргаликда учрайдиган…

Гемо...

қонга тааллуқли мураккаб сўзлар таркибий қисми.

Гемоглобин

Гемоглобин — қон оқсили. Одам, умуртқали ва баъзи умуртқасиз ҳайвонлар қони таркибидаги т…

Гемолимфа

Гемолимфа — рангсиз ёки яшил тусли суюқлик. Очиқ қон айланиш системасига эга кўпчилик уму…

Гемолиз

Қоннинг парчаланиши, гемолиз — эритроцитларнинг парчаланиши натижасида гемоглобинларнинг …

Гемостаз

Гемостаз — организмда қон кетишини тўхтатиш ва уни олдини олишни таъминловчи биологик ва …