HAYOT жамғармасининг бепул миллий лойиҳаси
Терминологик

Биологиядан русча-ўзбекча изоҳли луғат

БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ

Зикирёев, Абдукарим (1993). БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ. Tashkent: Қомуслар Бош таҳририяти.

Русско-узбекский толковый словарь по биологии. Важен именно наличием объяснений: подходит для образовательного контента, терминологической нормализации и семантической разметки.

Алифбо кўрсаткичи

Ичактуткич

брыжейка

Ички парда

тапетум

Ички уруғланиш

внутреннее оплодотворение

Идиобласты — Идиобластлар

маълум тўқималар орасида якка ҳолда учрайдиган ўзига хос ҳужайралар. Улар шакл ва функция…

Идиогамия — Идиогамия, ўзидан чангланиш

гулли ўсимликларнинг чангланиш хилларидан бири.

Идиотип — Идиотип, махсус тип

организм барча ирсий омилларининг йиғиндиси бўлиб, генотип, плазмон ва пластомни қамрайди.

Ифодасиз кодонлар

стоп кодоны

Иглокожие — Игнатанлилар, игнатерилилар

умуртқасиз ҳайвонлар типи. Масалан, денгиз юлдузлари, денгиз кирпилари.

Икки ранглилик

дихромофиляция

Иккиламчи жинсий белгилар

вторичные половые признаки

Иккитомонлама (қўштомонлама) симметрия

билатеральная симметрия

Иккиёқлама анаэроблар

анаэробы факультативные

Икра

Увилдириқ, икра — балиқлар, амфибиялар ва бошқа денгиз ҳайвонларининг тухуми.

Илдизпарда

колеориза

Илик

костный мозг

Имаго

Имаго — ҳашаротлар ривожланишидаги сўнгги вояга етган даври.

Иммиграция

Кўчиб келиш, иммиграция — илгари яшамаган (ўсмаган) бирон-бир жойга тирик организмнинг кў…

Иммобилизованные ферменты

Сусткаш ферментлар, иммобилизация қилинган ферментлар — бирон-бир усул ёрдамида молекулал…

Иммунитет

Иммунитет — организмнинг ҳимоя реакцияси.

Иммунная система

Ҳимоя қилувчи (иммун) система — организмдаги кимёвий моддаларни аниқлаш, билиш хусусиятиг…

Иммуноген

Ҳимоячи ген, иммуноген — зиддитанашалар ҳосил қилиш хусусиятига эга ёт (бегона) макромоле…

Иммуноглобулин

Ҳимоя оқсили, иммуноглобулин — бегона (ёт) моддалар — антигенлар билан ўзига хос бирикиш …

Иммунология

Иммунология — организмнинг ҳимоя реакциялари — иммунитет ҳақидаги фан.

Имплантация

Имплантация — инсон ёки ҳайвон организмида қилинадиган хирургик операцияларнинг бир неча …

Инбредная линия

Инбред тизим — генотипик бир хил насллар ёки зотлар.

Инбридинг

Инбридинг — чатиштириш тури; бунда яқин қариндош организмлар бир-бири билан чатиштирилади.

Индивид

Индивид — мустақил яшаш хусусиятига эга организм.

Индуктор

Индуктор, қўзғатувчи — индуцирланган ферментларнинг ҳосил бўлишини тезлатувчи модда.

Индукция

Индукция, қўзғатиш — икки асосий физиологик жараён — қўзғалиш ва тўхташ жараёнларига асаб…

Инфауна

Инфауна — бирон-бир муҳит ичида, масалан, сув ҳавзаси тубида ёки унинг юзасида яшовчи орг…

Инфекция

Инфекция, юқум — касаллик қўзғатувчи микробнинг ўсимлик, ҳайвон ёки одам организмига кири…

Информационная-РНК

Воситачи-РНК, қолип-РНК, информацион-РНК — ҳужайра оқсилларининг синтези учун қолип, воси…

Информосомы

Информосомалар — эукариотлар ҳужайрасидаги рибонуклеин кислота ва оқсилдан иборат заррача…

Инфузорий

Инфузориялар — ички тузилиши бирмунча мураккаблашган бир ҳужайрали энг содда ҳайвонлар. К…

Ингибиторы ферментов

Фермент ингибиторлари — биокимёвий реакцияларда иштирок этувчи ферментларнинг каталитик ф…

Ингибиторы роста растений

Ўсимликларнинг ўсиш ингибиторлари — ўсимликлар ўсишини секинлаштирувчи табиий ёки синтети…

Инокуляция

Инокуляция — тирик микроорганизмларни озуқа муҳитига, ўсимлик ёки ҳайвон организмига кири…

Инсектициды

Инсектицидлар — зараркунанда ҳашаротларни йўқотиш учун ишлатиладиган кимёвий моддалар.

Инстинкт

Беихтиёр ҳаракат, инстинкт — организмнинг ички ва ташқи таъсиротларга жавобан кўрсатадига…

Инсулин

Инсулин — ошқозон ости бези ишлаб чиқарадиган оқсил табиатли гормон. Қондаги шакар миқдор…

Интенсивность транспирации

Транспирация интенсивлиги, сув буғлатиш жадаллиги — белгиланган вақт бирлигида маълум оғи…

Интерфаза

Интерфаза — ҳужайранинг митотик бўлинишлар орасидаги ҳолати.

Интерферон

Интерферон — вирус инфекциясига (масалан, гриппга) қарши организм (асосан сут эмизувчилар…

Интоксикация

Интоксикация, заҳарланиш — организмнинг ўзида ҳосил бўлган (эндоген) ёки ташқаридан кирга…

Интродукция

Интродукция, жорий этиш, киритиш — ҳайвон ёки ўсимлик турларини илгари яшамаган ёки ўсмаг…

Интрон

Интрон, оралиқ қисм — ген (ДНК) нинг ирсий ахборотга эга бўлмаган ва экзонларни ажратиб т…

Инулин

Инулин — сувда эрийдиган полисахарид, гидролизланганда фруктозагача парчаланади. Топинамб…

Инвазия

Инвазия — одам, ҳайвон ёки ўсимликларга паразитларнинг юқиб, касаллик пайдо қилиши.

Инверсия

Инверсия, ўрин алмаштириш — хромосома структурасининг ички ўзгариши бўлиб, унинг бирон-би…

Инволюция

Инволюция, тескари эволюция — эволюция даврида айрим органлар, тўқима ва ҳужайранинг ўзиг…