HAYOT жамғармасининг бепул миллий лойиҳаси
Терминологик

Биологиядан русча-ўзбекча изоҳли луғат

БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ

Зикирёев, Абдукарим (1993). БИОЛОГИЯДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ИЗОҲЛИ ЛУҒАТ. Tashkent: Қомуслар Бош таҳририяти.

Русско-узбекский толковый словарь по биологии. Важен именно наличием объяснений: подходит для образовательного контента, терминологической нормализации и семантической разметки.

Алифбо кўрсаткичи

Девпечак

повилика

Дезаминирование

Дезаминлаш — органик моддалардан амин группасининг ажралиб чиқиши.

Дезоксирибонуклеазы

Дезоксирибонуклеазалар — гидролазалар синфига мансуб ферментлар. Дезоксирибонуклеин кисло…

Дезоксирибонуклеиновая кислота (ДНК)

Дезоксирибонуклеин кислота (ДНК) — нуклеин кислотанинг бир тури. Тирик организмларда ирси…

Дезоксирибоза

Дезоксирибоза — оддий углевод; дезоксирибонуклеин кислотанинг шакар компоненти.

Дезоксисахара

Дезоксишакарлар — бир ёки бир нечта гидроксил группаси водород билан ўрин алмашган моноса…

Диабет

Диабет — организмдан кўп сийдик ва у билан ҳаддан ташқари ортиқ баъзи кимёвий моддаларнин…

Диафрагма

Парда, диафрагма — 1) одам ва ҳайвон организмига хос кўкрак билан қорин ўртасидаги мушак-…

Диализ

Диализ, ажратиш — юқори молекулали бирикмалардан мембрана орқали диффузия йўли билан қуйи…

Диапауза

Тиним, диапауза — ҳайвонларда ривожланиш даври (шаклланиш) нинг вақтинчалик физиологик тў…

Диаспора

Диаспора — ўсимликнинг организмдан табиий ҳолда ажралиб, кўпаювчи ҳамда тарқалувчи қисми.…

Диастола

Диастола, кенгайиш — юрак мушакларининг бўшашуви ва натижада бўшлиқларнинг қонга тўлиши.

Диатомовые водоросли

Диатом сувўтлар, кремнийли сувўтлар — сариқ рангли якка ёки колония бўлиб яшайдиган бир ҳ…

Диатропизм

Диатропизм, кўндаланг тропизм — ўсимлик органларининг таъсир қилувчи омилларга нисбатан п…

Дифференциация клеток

Ҳужайра дифференциацияси — дастлабки ҳужайра бир хил массасидан ҳар хил ихтисослашган тўқ…

Диффузия

Сингиш, тарқалиш, диффузия — молекулалар, атомлар, ионларнинг тартибсиз ҳаракати туфайли …

Диффузная паренхима

Диффузияли паренхима — ёғочликдаги йиллик ҳалқа бўйлаб текис тарқалган паренхима.

Дикобразы

Жайралар — кемирувчилар туркумининг бир уруғи. Ўсимликлар билан овқатланади. Ўрта Осиё ва…

Диктиосомы

Диктиосомалар — ҳайвон ҳужайраларидаги Гольжи аппаратининг таркибий қисми; ўсимлик ҳужайр…

Димерия

Димерия — бир белгининг икки жуфт аллеломорф генлар билан ифодаланиши.

Диморфизм

Диморфизм — бир турга мансуб индивидлар орасида ташқи кўриниши билан кескин фарқ қилувчи …

Динозавры

Динозаврлар, баҳайбат калтакесаклар — қирилиб битган судралиб юрувчиларнинг катта туркуми…

Дипептиды

Дипептидлар — икки аминокислота қолдиғидан ташкил топган бирикмалар.

Диплоид

Диплоид — ҳужайраси гомологик жуфт хромосомалар тўлиқ тўпламига эга организм.

Диплококки

Диплококклар — одатда жуфт бўлиб жойлашган шарсимон, юмалоқ бактериялар.

Диптерология

Диптерология — зоологиянинг қўшқанотли ҳашаротларни ўрганадиган соҳаси.

Дисахариды

Дисахаридлар — икки моносахарид қолдиғидан ташкил топган шакарлар.

Дискомицеты

Дискомицетлар — халтали замбуруғлар гуруҳи. Ўсимликларда касаллик қўзғатувчи ва ейиладига…

Диссимиляция

Диссимиляция — тирик организмларда органик бирикмаларнинг энергия ажратиши билан боғлиқ п…

Дистрофия

Дистрофия — овқатланишнинг бузилиши.

Дисульфидная связь

Дисульфид боғлар — сульфгидрил группалардаги олтингугуртлараро ковалент боғланиш. Олтингу…

Дивергенция

Дивергенция, четлашиш, фарқланиш — эволюция давомида умумий бир аждоддан тарқалган органи…

Дихогамия

Дихогамия — ўсимликларда жинсий органлар (чангчи ва уруғчи) нинг турли муддатларда етилиш…

Дихотомическое ветвление

Айри шохланиш, дихотомик шохланиш — ўсиш конуси иккита ўсиш нуқтасига ажралиб, иккита бир…

Дихромофиляция

Икки ранглилик, дихромофилия — организм тўқима ва ҳужайраларининг ишқорий ва нордон бўёқл…

Джунгли

Жунгли, чангалзор ўрмон — дарахтлар, буталар ва ўтлардан ташкил топган қуюқ ўрмонлар. Жан…

Длиннокрылые

Узун қанотлилар — ўткир узун қанотга эга қушлар туркуми. Масалан, колибрилар.

Дофамин

Дофамин — нейрогормон; асаб системасининг медиатори.

Дождевые черви

Ёмғир чувалчанглари — камқилли чувалчанглар синфи бир неча оиласининг умумий номи. Асосан…

Докембрий

Токембрий, докембрий, криптозой — ер тарихида палеозойдан олдинги давр. Бу даврда сувда д…

Доместикация

Хонакилаштириш, доместикация — ёввойи ҳайвонларни уй шароитига ўргатиш.

Доминанты

Устун турлар — фитоценознинг турли ярусларида сони ва ҳажми жиҳатидан устунлик қилувчи ўс…

Доминантный признак

Устун белги — дурагай организм биринчи наслида ота ёки она ўсимликка хос белгилардан биро…

Доминирование

Доминантлик, устунлик — аллель ирсий белгилар — генларнинг ўзаро муносабати; бунда аллелн…

Дон шираси

солод

Доннинг шира олиши

налив зерна

Донор

Донор — ўз қони, орган ёки тўқимасини даво мақсадида ихтиёрий топширувчи шахс.

Дорсальный

Дорсал, дорзал — органнинг елка, орқа томонда жойлашганлигини англатади; масалан, дорсал …

Дорзальный

қ. Дорсальный.

Дозиметрия

Дозиметрия — нурланиш даражасини ўлчаш. Ўсимлик, ҳайвон ва инсон организмига радиоактив н…