HAYOT jamgʻarmasining bepul milliy loyihasi
Terminologik

Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Alifbo koʻrsatkichi

Barchasi a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v x y z o g sh ch
в.б.

ва бошқалар

Вымысел

— тўқима (ижодий хаёл). Бадиий ижоднинг энг муҳим шартларидан бири. Ижодкор бирор бадиий …

Выражение

— ибора. Барқарорлик характерига эга бўлган сўз бирикмалари. Кенг маънода ҳар қандай сўз …

Выразительные средства

— ифодавий воситалар, ифода воситалари. Бадиий нутқ таркибида ўз маъноларидан бошқа маъно…

Выразительное чтение

— ифодали ўқиш. Бадиий ўқиш турларидан бири. Одатда, ўқишнинг бу туридан мактабларда кенг…

ва ҳ. к.

ва ҳоказо

Ваганты или голиарды

(лат. vagant — санқиб юрувчи сўзидан) — вагантлар ёки голиардлар. XI—XIV асрларда Германи…

Вандал

(нем. Wanda'len — ваҳшийлар сўзидан) — вандал. Маданий ёдгорликларни хароб қилувчи.

Вандализм

(нем. Vandalismus — ваҳшийлик сўзидан) — вандализм. Маданий ёдгорликлар ва бойликларни ва…

Варианты

(лат. varians — алмашинувчи сўзидан) — вариантлар. Бирор бадиий асар қисмларининг ёки бут…

Вариантлилик

халқ оғзаки ижоди асарлари учун ҳам хосдир (қ. Вариантность).

Вариантная форма

— вариант шакли. Асар вариантларининг аниқ бир нусхаси. Масалан, асарнинг қўл ёзма вариан…

Вариантность

— вариантлилик. Вариантларга эга бўлган асарларга нисбатан қўлланиладиган термин бўлиб, у…

Вариация

— вариация, вариантлилик (қ. Вариантность).

Варваризм

(лат. barbarus — келгинди сўзидан) — варваризм. Бадиий асар ёзилган тилга ёт бўлган, бошқ…

Вдохновение

— илҳом. Ижодкорнинг ғоят жиддий, кўтаринки руҳда ижод этиши. Илҳом билан ижод қилиш бади…

Вечные образы

— мангу образлар. Ижодкорларнинг катта ҳаётий материал, улкан умумлашма асосида яратган о…

Ведущий

— етакчи. Бирор пьесанинг бошидан-охиригача иштирок этувчи, ёхуд айрим кўринишлар мазмуни…

Величальная песня

— муборакбод қўшиғи. Қадимги Украина ва Белоруссияда тўй қўшиқлари сифатида кенг тарқалга…

Венок сонетов

— сонетлар гулдастаси. Ўн беш сонет (қ.) — 210 мисрадан иборат шеърий асар. Сонетлар гулд…

Веризм

(итал. vero — ҳаққоний сўзидан) — веризм. XIX аср охирида Италия санъати ва адабиётида па…

Верлибр

(фр. vers — шеър, libres — эркин сўзларидан) — верлибр, эркин шеър. Ўзига хос тузилишга э…

Версификация

(лат. versificatio — шеър тузилиши сўзидан) — версификация. Шеър тузилиши (қ. Стихосложен…

Версия

— версия. Пайдо бўлиши жиҳатидан бир асосга эга бўлган, бироқ сюжет ҳалқасидаги айрим ўри…

Вертеп

— вертеп. XIV асрнинг охирларида Украина, Белоруссия ва Россиянинг айрим областларида мав…

Веснянка

— кўклам қўшиғи. Рус ва Украин халқлари оғзаки ижодида баҳорни тавсиф қилишга бағишланган…

Вестник

— хабарчи. Қадимги грек трагедия ва комедияларида иштирок этувчи персонаж. Бундай персона…

Веймарский классицизм

— веймар классицизми. XVIII асрнинг 80—90- йилларида немис адабиётида пайдо бўлган адабий…

Виды эпической литературы

— эпик адабиёт хиллари. Одатда, эпик адабиёт дейилганда, адабиётнинг бир тури — эпик тур …

Виды искусства

— санъат турлари, санъат хиллари. Материалнинг характери, ўзлаштириш усули ва асоси жиҳат…

Виды литературы

— адабий турлар, адабий хиллар. Тасвир принципи, ҳаётий воқеликнинг қамрови ва акс этиш т…

Виды литературных жанров

— адабий жанр хиллари. Маълум бир жанрда ёзилган бадиий асар кўринишлари ёки жанр туркумл…

Виланель или виланелла

виланелла...

Вилланель или вилланелла

(итал. villanela, фр. villanella, лат. villanus — қишлоқча, деҳқонча сўзидан) — вилланелл…

Вирелэ

— вирелэ. Эски француз шеъриятида олти мисрали шеър банди.

Вирши

(лат. versus — шеър сўзидан) — вирши. Бирор китобий шеър асосида юзага келган, силлабик в…

Витая рифма

— айланма қофия. Шеърий асар қофияланишининг бир тури бўлиб, у аралаш қофия деб ҳам юрити…

Внешняя композиция

— ташқи композиция. Бадиий асарнинг бобларга, қисмларга, пардаларга, бандларга бўлинишини…

Внушающий монолог

— таъсирчан монолог. Монолог кўринишларидан бири бўлиб, у ҳаяжонли нутқдан фарқ қилиб, фа…

Внутренний диалог

— ички диалог. Диалог (қ.) кўринишларидан бирининг шартли номланиши бўлиб, у қаҳрамоннинг…

Внутренний мир героев

— бадиий ижодда қаҳрамонларнинг маънавий дунёси. Ижодкор бирор образ ёки характерни ярата…

Внутренний монолог

— ички монолог. Монолог кўринишларидан бири бўлиб, у қаҳрамоннинг воқеликка ёки кишиларга…

Внутренний портрет героя

— қаҳрамоннинг ички портрети. Қаҳрамоннинг маънавий дунёси тасвирини англатувчи шартли те…

Внутренняя композиция

— ички композиция. Бадиий асарнинг мазмун структурасини англатадиган шартли термин. Ички …

Внутренняя рифма

— ички қофия. Сўзларнинг мисралар сўнгида эмас, балки ўртасида оҳангдош бўлиб келиши. Ичк…

Водевиль

(фр. vaudeville) — водевиль. Қадимги Францияда феодалларни масхараловчи ҳажвий қўшиқлар ш…

Военная мемуарная литература

— ҳарбий-мемуар адабиёт. Жанглар, урушлар ҳақида ёзилган, тарихий моҳиятга эга бўлган фак…

Вокалическая аллитерация

унлилар аллитерацияси. Бандда бир хил унли товушларнинг такрорланиб келиши бўлиб, у ассон…

Вокалическая рифма

очиқ қофия ёки унли қофия. Унли товушлар билан тугалланган қофия. Қофиянинг бу турида қоф…

Вольная русская поэзия

рус эркин шеърияти. Рус шоирларининг XVIII асрнинг охирларидан бошлаб нолегал матбуотда в…