Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати
Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати
Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.
Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.
Алифбо кўрсаткичи
(гр. rhopto — тўқийман, ode — қўшиқ сўзларидан) — рапсод. Қадимги Грецияда афсонавий қаҳр…
Рассказ— ҳикоя. 1. Эпик турга мансуб кичик ҳажмли жанр бўлиб, у ўзига хос имконият ва ҳаётий қам…
Рассказчик— ҳикоячи, ҳикоя қилувчи. Бадиий асар воқеаларини ҳикоя қилувчи шартли шахс. Адабиётшунос…
Равносложная рифма— тўлиқ қофия, тўқ қофия (қ. Полная рифма).
Раёшник или раёшный стих— раёшник. Қочиримларга бой рус халқ шеъри турларидан бири бўлиб, бундай шеър мисраларида…
Размер стихотворный— шеърий вазн. Шеършуносликка оид муҳим тушунчалардан бири бўлиб, у ўлчов маъносини англа…
Развязка— ечим. Бадиий асар асосида ётувчи конфликтнинг ҳал этилишини баён этувчи сюжет қисми. Еч…
Реакционный романтизм— реакцион романтизм. Умри тугаган, жамиятнинг олга ҳаракат қилишига ғов бўлган, қолоқ во…
Реализм(лат. realis — нарсага оид, ҳақиқий сўзидан)— реализм. Адабиёт ва санъатдаги асосий ижоди…
Речь персонажа— персонаж нутқи. Бадиий асар тилининг таркибий қисми бўлиб, у персонажнинг фикр ва ҳисси…
Речевые синонимынутқий синонимлар
Редакция— таҳрир; таҳрир қилиш. Бирор асар қўл ёзмасини босмага тайёрлашда автор ёки муҳаррир том…
Редиф (ар ردیف — мингашувчи сўзидан)— радиф. Шеърий мисраларда қофиядан сўнг келувчи сўз, сўз бирикмаси ёки гап. Классик араб…
Реферат(лат. referre — билдирмоқ, хабар қилмоқ сўзидан) — реферат. 1. Бирор илмий асарнинг қисқа…
Рефрен— рефрен, нақорат (қ. Припев).
Ремарка(фр. remarque — изоҳ сўзидан) — ремарка. Драматик асардаги автор изоҳи. Ремаркада асарда …
Реминисценция— реминисценция. Бирор шоир томонидан бошқа ижодкор ишлатган поэтик ибора ёки образли ифо…
Реплика(фр. replique — эътироз билдираман, жавоб бераман сўзидан) — реплика, луқма. Асарда иштир…
Ретардация(лат. retardotio — кечиниш сўзидан) — ретардация. Қўшимча персонажлар, эпизод ёки воқеала…
Рецензия— рецензия, тақриз. Адабий танқиднинг бир тури: бадиий асар, спектакль, кинофильм ва ҳ. к…
Революционный романтизм— революцион романтизм. Санъаткорнинг эскиликка қарши курашга, жамиятни қайта қуришга, ил…
Резонёр(фр. raisonneur — ўйламоқ, фикрламоқ сўзидан) — резонёр. Антик драма, комедия ёки қадимни…
Рифма(гр. rhytmos — ўлчовлилик сўзидан) — қофия. Шеърий мисралардаги айрим сўзларнинг, баъзан …
Рифмованная прозақофияли проза, сажли наср (қ. Ритмическая проза).
Ритм(гр. rhythmos — такт, оҳангдош сўзидан) — ритм. Муайян, бир-бирига тенг нарсаларнинг бир …
Ритм речи— нутқ ритми. Урғули ва урғусиз ёки чўзиқ ва қисқа ҳижоларнинг нутқда бир текисда такрорл…
Ритмическая интонация— ритмик интонация. Шеърий асарнинг ритмик тузилиши, поэтик нутқ тузилишининг турли ритми…
Ритмическая проза— ритмик проза, ритмик наср, вазнли проза. Маълум даражада изчил ритмик характерга эга бў…
Ритмика(гр. rhythmicos — ўлчанган, вазнли сўзидан) — ритмика. Шеършуносликнинг махсус термини бў…
Риторический вопросриторик сўроқ. Стилистик усуллардан бири бўлиб, у поэтик нутқда фикрни сўроқ шаклида тасд…
Риторическое обращение, риторическое восклицание— риторик мурожаат, риторик ундов. Нидо, хитоб шаклидаги стилистик усуллардан бири бўлиб,…
Риторическое окончаниериторик тугалланма (қ. Клаузула).
Риторика или реторика(гр. rhetor — нотиқ сўзидан) — риторика. Ўтмишда чиройли нутқ сўзлашни, нотиқлик санъатин…
Риторнель— риторнель. Ўрта асрлар поэзиясида олдин итальян, сўнг француз адабиётида пайдо бўлган у…
Роды литературныеадабий турлар (қ. Жанр).
Роман(фр. roman — дастлаб румовий (роман) тилларида ёзилган асар сўзидан) — роман. Янги давр а…
Роман-эпопея— роман-эпопея. Жуда мураккаб ва бой ҳаётий материални, бутун бир даврни ўз ичига олган р…
Роман в стихахшеърий роман. Лирик-эпик поэзия жанрларидан бири бўлиб, роман (қ.) жанрига хос барча хусу…
Романоведениероманшунослик;
Романс— романс. Унча катта бўлмаган ва куйлаш учун ёзилган лирик шеър. Бундай шеър дастлаб рома…
Романсный стих— романс шеър. Куйбоп шеърнинг бир тури бўлиб, унда қатор бандлар ёки шеърнинг кичикроқ я…
Романтика— романтика. Юксак орзу ва истак, ҳаётбахшлик каби маъноларда қўлланувчи тушунча бўлиб, б…
Романтизм— романтизм. Санъат ва адабиётдаги ижодий методлардан бири бўлиб, у ҳаётнинг ўзидан кўра …
Рондель(фр. rond — юмалоқ сўзидан) — рондель. Қадимги француз шеърий шаклларидан бири. Унда шеър…
Рубаи(ар. رباعی — тўртлик сўзидан) — рубоий. Фалсафий, ишқий, ижтимоий-сиёсий, ахлоқий ва дини…
Руны(финча runo — қўшиқ сўзидан) — рунлар. Карел-фин халқларининг эпик қўшиқлари бўлиб, улард…
рус.русча
Русские исторические песни— рус тарихий қўшиқлари. Татар-мўғуллар зулмига қарши кураш даврида вужудга келган ва XVI…
Русский сентиментализмрус сентиментализми. XVIII аср охирида Россияда пайдо бўлган адабий оқим; у крепостнойлик…