HAYOT жамғармасининг бепул миллий лойиҳаси
Терминологик

Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати

Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати

Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.

Русско-узбекский толковый словарь литературоведческих терминов. Даёт понятийный аппарат для литературы, фольклора, школьного образования и разметки культурных текстов.

Алифбо кўрсаткичи

Рапсод

(гр. rhopto — тўқийман, ode — қўшиқ сўзларидан) — рапсод. Қадимги Грецияда афсонавий қаҳр…

Рассказ

— ҳикоя. 1. Эпик турга мансуб кичик ҳажмли жанр бўлиб, у ўзига хос имконият ва ҳаётий қам…

Рассказчик

— ҳикоячи, ҳикоя қилувчи. Бадиий асар воқеаларини ҳикоя қилувчи шартли шахс. Адабиётшунос…

Равносложная рифма

— тўлиқ қофия, тўқ қофия (қ. Полная рифма).

Раёшник или раёшный стих

— раёшник. Қочиримларга бой рус халқ шеъри турларидан бири бўлиб, бундай шеър мисраларида…

Размер стихотворный

— шеърий вазн. Шеършуносликка оид муҳим тушунчалардан бири бўлиб, у ўлчов маъносини англа…

Развязка

— ечим. Бадиий асар асосида ётувчи конфликтнинг ҳал этилишини баён этувчи сюжет қисми. Еч…

Реакционный романтизм

— реакцион романтизм. Умри тугаган, жамиятнинг олга ҳаракат қилишига ғов бўлган, қолоқ во…

Реализм

(лат. realis — нарсага оид, ҳақиқий сўзидан)— реализм. Адабиёт ва санъатдаги асосий ижоди…

Речь персонажа

— персонаж нутқи. Бадиий асар тилининг таркибий қисми бўлиб, у персонажнинг фикр ва ҳисси…

Речевые синонимы

нутқий синонимлар

Редакция

— таҳрир; таҳрир қилиш. Бирор асар қўл ёзмасини босмага тайёрлашда автор ёки муҳаррир том…

Редиф (ар ردیف — мингашувчи сўзидан)

— радиф. Шеърий мисраларда қофиядан сўнг келувчи сўз, сўз бирикмаси ёки гап. Классик араб…

Реферат

(лат. referre — билдирмоқ, хабар қилмоқ сўзидан) — реферат. 1. Бирор илмий асарнинг қисқа…

Рефрен

— рефрен, нақорат (қ. Припев).

Ремарка

(фр. remarque — изоҳ сўзидан) — ремарка. Драматик асардаги автор изоҳи. Ремаркада асарда …

Реминисценция

— реминисценция. Бирор шоир томонидан бошқа ижодкор ишлатган поэтик ибора ёки образли ифо…

Реплика

(фр. replique — эътироз билдираман, жавоб бераман сўзидан) — реплика, луқма. Асарда иштир…

Ретардация

(лат. retardotio — кечиниш сўзидан) — ретардация. Қўшимча персонажлар, эпизод ёки воқеала…

Рецензия

— рецензия, тақриз. Адабий танқиднинг бир тури: бадиий асар, спектакль, кинофильм ва ҳ. к…

Революционный романтизм

— революцион романтизм. Санъаткорнинг эскиликка қарши курашга, жамиятни қайта қуришга, ил…

Резонёр

(фр. raisonneur — ўйламоқ, фикрламоқ сўзидан) — резонёр. Антик драма, комедия ёки қадимни…

Рифма

(гр. rhytmos — ўлчовлилик сўзидан) — қофия. Шеърий мисралардаги айрим сўзларнинг, баъзан …

Рифмованная проза

қофияли проза, сажли наср (қ. Ритмическая проза).

Ритм

(гр. rhythmos — такт, оҳангдош сўзидан) — ритм. Муайян, бир-бирига тенг нарсаларнинг бир …

Ритм речи

— нутқ ритми. Урғули ва урғусиз ёки чўзиқ ва қисқа ҳижоларнинг нутқда бир текисда такрорл…

Ритмическая интонация

— ритмик интонация. Шеърий асарнинг ритмик тузилиши, поэтик нутқ тузилишининг турли ритми…

Ритмическая проза

— ритмик проза, ритмик наср, вазнли проза. Маълум даражада изчил ритмик характерга эга бў…

Ритмика

(гр. rhythmicos — ўлчанган, вазнли сўзидан) — ритмика. Шеършуносликнинг махсус термини бў…

Риторический вопрос

риторик сўроқ. Стилистик усуллардан бири бўлиб, у поэтик нутқда фикрни сўроқ шаклида тасд…

Риторическое обращение, риторическое восклицание

— риторик мурожаат, риторик ундов. Нидо, хитоб шаклидаги стилистик усуллардан бири бўлиб,…

Риторическое окончание

риторик тугалланма (қ. Клаузула).

Риторика или реторика

(гр. rhetor — нотиқ сўзидан) — риторика. Ўтмишда чиройли нутқ сўзлашни, нотиқлик санъатин…

Риторнель

— риторнель. Ўрта асрлар поэзиясида олдин итальян, сўнг француз адабиётида пайдо бўлган у…

Роды литературные

адабий турлар (қ. Жанр).

Роман

(фр. roman — дастлаб румовий (роман) тилларида ёзилган асар сўзидан) — роман. Янги давр а…

Роман-эпопея

— роман-эпопея. Жуда мураккаб ва бой ҳаётий материални, бутун бир даврни ўз ичига олган р…

Роман в стихах

шеърий роман. Лирик-эпик поэзия жанрларидан бири бўлиб, роман (қ.) жанрига хос барча хусу…

Романоведение

романшунослик;

Романс

— романс. Унча катта бўлмаган ва куйлаш учун ёзилган лирик шеър. Бундай шеър дастлаб рома…

Романсный стих

— романс шеър. Куйбоп шеърнинг бир тури бўлиб, унда қатор бандлар ёки шеърнинг кичикроқ я…

Романтика

— романтика. Юксак орзу ва истак, ҳаётбахшлик каби маъноларда қўлланувчи тушунча бўлиб, б…

Романтизм

— романтизм. Санъат ва адабиётдаги ижодий методлардан бири бўлиб, у ҳаётнинг ўзидан кўра …

Рондель

(фр. rond — юмалоқ сўзидан) — рондель. Қадимги француз шеърий шаклларидан бири. Унда шеър…

Рубаи

(ар. رباعی — тўртлик сўзидан) — рубоий. Фалсафий, ишқий, ижтимоий-сиёсий, ахлоқий ва дини…

Руны

(финча runo — қўшиқ сўзидан) — рунлар. Карел-фин халқларининг эпик қўшиқлари бўлиб, улард…

рус.

русча

Русские исторические песни

— рус тарихий қўшиқлари. Татар-мўғуллар зулмига қарши кураш даврида вужудга келган ва XVI…

Русский сентиментализм

рус сентиментализми. XVIII аср охирида Россияда пайдо бўлган адабий оқим; у крепостнойлик…