Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати
-
— санъат турлари, санъат хиллари. Материалнинг характери, ўзлаштириш усули ва асоси жиҳатидан воқеликни бадиий тадқиқ этишнинг турли шакллари. Ўз материалининг макон ва замонга нисбатан характерига кўра санъат энг аввало икки турга ажралади: а) маконий санъатлар. Бунга архитектура, ҳайкалтарошлик, наққошлик, рассомлик кабилар мансуб. Санъатнинг бу турига мансуб асарлар у ёки бу маконда мавжуд бўлиб, замонда эса барқарорлик касб этадилар; б) замоний санъатлар. Бунга музика, рақс, театр ва кино санъати кабилар киради. Бундай санъат турлари ҳамма вақт замоний чегараланишга эга бўлади. Сўз санъати — адабиёт эса ҳар иккисига хос хусусиятларга эга бўлса ҳам, у алоҳида тур сифатида ажралиб туради. Воқеликни ўзлаштириш усули жиҳатидан ҳам санъат турлари иккига — тасвирий ҳамда ифодавий санъатга бўлинади: а) скульптура, рассомлик тасвирий санъатга мансуб; б) архитектура, наққошлик, музика ифодавий санъат турларига мисол бўлади. Умуман, ҳар бир санъат асари учун тасвирийлик ҳам, ифодавийлик ҳам бирор даражага хосдир. Юқоридагидай бўлинишда эса уларнинг даражалари назарда тутилади. Сўз санъати — адабиёт эса ҳар икки хил усулни қамраб олади: эпосга хос хусусият тасвирийлик бўлса, лирик турга хос асарларда ифодавийлик етакчи ўрин тутади. Драматик турга мансуб асарларда эса тасвирийлик ва ифодавийлик нисбати кўпинча тенг бўлади. Санъат турлари қанчалик кўп бўлмасин, улар ўзаро чамбарчас боғлиқ. Чунки уларнинг барчаси инсоннинг дунёни образли тушуниши ифодасидир.
Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш
