Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати

(гр. palaros — қадимий ва grapho — ёзаман сўзларидан) — палеография. Қадимги ёзувларнинг …

палиндрон...

(гр. palindromos — қайтувчи; parin — орқа ва dromos — чопиш сўзларидан) — палиндром. Чапд…

— паллита. Эрамиздан аввалги III—II асрлардаги Рим комедияси; бу комедияда актёрлар ролла…

(инг. pamplet — қўлдаги варақ сўзидан) — памфлет. Бирор ижтимоий тузум воқелик ёки сиёсий…

— эсдалик, хотира дафтари. Бирор ижодкорнинг кундаликлари, айрим тарихий шахс ҳамда воқеа…

(гр. paneggyris — мадҳия, тантанавор сўзидан) — панегерик, мадҳия. Умумхалқ байрамларида …

(гр. pas — тўлиқ, rhythmos — вазн сўзларидан) — панторифма. Шеърий мисраларнинг бир-бириг…

пантун. Малайя халқ поэзиясида ижтимоий-маиший темаларда ёзилган чалиш қофияли тўртлик.

папирология. XIX асрнинг охирги чорагида палеография (қ.) нинг бир тармоғи сифатида пайдо…

парадигма, тақтиъ. Шеърий мисрани ҳижоларга қараб, унинг қайси вазнга алоқадорлигини аниқ…

(гр. paradoxon — зид келувчи, кутилмаган сўзидан) — парадокс. Умум томонидан қабул қилинг…

— парафраза (қ. Перифраз).

(гр. parallelos — ёнма-ён борувчи сўзидан) — параллелизм. Поэтик усуллардан бири бўлиб, и…

— паремиология. 1. Халқ оғзаки ижодиётининг мақол, матал, топишмоқ каби афористик жанрлар…

— жуфт қофия, маснавий қофия. Шеъриятда қофияланувчи сўзларнинг банддаги ўрнига кўра, а-а…

(гр. parodia — қарши қўшиқ сўзидан) — пародия. Ҳажвнинг бир тури бўлиб, унда бирор ижодко…

— пародиявий асар (қ. Пародия).

— паронимлар. Оҳангдошлиги туфайли бадиий нутқда кинояли равишда ишлатиладиган сўзлар.

— адабиётнинг партиявийлиги. Бадиий адабиётнинг ғоявий-эстетик асоси бўлиб, бу тушунча ба…

(итал. pasguill — Римдаги ҳажвий шеърлар осиб қўйиладиган ҳайкал сўзидан) — пасквиль. Бир…

(итал. pasticcio — қоришма сўзидан) — пастиччо. Бир ёки бир нечта авторларнинг асарларида…

(лат. pastoralis — чўпонга алоқадор сўзидан) — пастораль. XIV—XVIII асрларда Европада кен…

(лат. pastorelle — чўпон, подачи сўзидан) — пасторелла ёки пастурелла. XII—XIV асрлардаги…

(гр. pausis — тугаш, тўхташ сўзидан) — пауза. Нутқ давомида бир қадар тўхтаб ўтиш, тиним …

(гр. pentametros — беш ўлчовли сўзидан) — пентаметр. Антик шеър тузилишида биринчи мисра …

— пеон. Антик шеър тузилишида бир чўзиқ ва уч қисқа ҳижолардан — жами беш мора (қ.)дан иб…

— чалиш қофия, кесма қофия. Тўртликнинг биринчи-учинчи ва иккинчи-тўртинчи мисраларининг …

— кўчириш (қ. Енжамбеман).

(гр. periphrasis — яқин гапираман сўзидан) — перифраз ёки перифраза. Кўчим турларидан бир…

(гр. peripeteia — кутилмаган бурилиш сўзидан) — перипетия. Адабий асар воқеалари ривожида…

(лат. persona — шахс сўзидан) — персонаж. 1. Бадиий асарда иштирок этувчи шахсларнинг жам…

(лат. personafacio — шахслантираман сўзидан) — жонлантириш, персонификация. Жонлантиришни…

(фр. piese — бутун, улуш сўзидан) — пьеса. Драматик турга мансуб хилма-хил жанрдаги асарл…

— қўшиқбоп шеър, қўшиқ-шеър. Бандларининг уйғунлиги, интонацион тугалланганлиги ва мусиқи…

— қўшиқ. Мусиқали шеърий санъат тури. Фольклор ва ёзма адабиётдаги қўшиқ жанрлари бир-бир…

— пейзаж лирикаси ёки табиат лирикаси. Лирик турга мансуб жанрлардан бири: табиат манзара…

(гр. pirrichios — ҳарбий рақс сўзидан) — пиррихий. Антик шеър тузилишида икки қисқа ҳижо …

— йиғилар. Маросим поэзиясига мансуб халқ оғзаки ижоди жанрларидан бири. Йиғилар туркий х…

(лат. plagio — ўғирлайман сўзидан) — плагиат, адабий ўғрилик. Ўзгаларнинг асарини ёки маъ…

(гр. pleonastos — ортиқчалик сўзидан) — плеоназм. Нутқда бир хил сўз ёки ибораларнинг так…

— плеяда. Бир даврда яшаб, адабиёт ва санъат соҳасида қалам тебратган сўз санъаткорлари г…

— поэтик орфография. Бадиий текстларда орфографик қоидалардан атайин чекиниш ҳодисаси.

(гр. poietike — поэтик санъат сўзидан) — поэтика. Энг қадимий терминлардан бири бўлиб, у …

— поэтизм. 1. ХХ асрнинг 20-йилларида чех санъатида шаклланган оқим. 2. Поэтик сўз ёки иб…

(гр. poieo — яратаман, ижод қиламан сўзидан) — поэзия, шеърият. 1. Илмий асарлардагидан ф…

матал. У ёки бу ҳаётий воқеликка эмоционал-экспрессив тус берувчи, халқ орасида тарқалган…

мунозаравий адабиёт

— полиметрия. Айни бир шеърий асарда турли вазнлар ёки бошқа стопаларнинг қўлланилиши.

— полиптотон. Муайян сўзни бир неча марта такрорлашдан иборат риторик фигура (қ. Повтор).