РЕДАКЦИЯ

РЕДАКЦИЯ

редакция

Редакция

1. — таҳрир; таҳрир қилиш. Бирор асар қўл ёзмасини босмага тайёрлашда автор ёки муҳаррир томонидан онгли суратда маълум йўналишда қайта ишлаш, асарни тугал ҳолга келтириш. Ёзувчи ёки шоир ўз асарини қайтадан кўриб чиқиб, таҳрир жараёнида унга айрим ўзгартиришлар, қўшимчалар киритиши, айрим ўринларни чиқариб ташлаши мумкин. Абдулла Қаҳҳорнинг «Қўшчинор чироқлари» романи автор томонидан қайта таҳрир қилинган. Роман дастлаб «Қўшчинор» номи билан нашр этилди. Кейинчалик ёзувчи бу асарини қайтадан ишлаб чиқди ва «Қўшчинор чироқлари» номи билан нашр эттирди. Айрим ҳолларда бадиий асар автор томонидан шу даражада таҳрир этиладики, натижада, таҳрир қилинган ҳар бир нусха мустақил вариант ёки асар ҳолига келиб қолади. Гётенинг «Фауст» ва «Гец фон Берлихинген», Гоголнинг «Тарас Бульба», Горькийнинг «Васса Железнова», Маяковскийнинг «Мистерия буфф» асарларининг икки нусхадаги таҳрирлари мустақил вариантлиликка мисол бўла олади. Шунинг учун ҳам текстология (қ.) да ҳар бир таҳрир нусхасига алоҳида аҳамият берилади. Бирор ижодкор асарлари тўлиқ ёки академик нашр этилганда, таҳрирнинг ҳар бир нусхаси асос қилиб олинган матнга солиштирилади ва асар охирида таҳрирлараро фарқлар алоҳида қайд этилади. Масалан, Ойбек асарларининг 19 томдан иборат мукаммал нашрида бу ҳолни кўриш мумкин. Илмий асарларда эса, одатда, таҳрир фаннинг бирор соҳасида кўп йиллардан буён ишлаб келган, кўзга кўринган мутахассислар томонидан амалга оширилади ва муҳаррирнинг исми, фамилияси, илмий даражаси аниқ кўрсатилади.