Psixologiya terminlarining izohli lugʻati
РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ
Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.
Русско-узбекский толковый словарь психологических терминов. Объяснения делают его полезным не только для перевода, но и для образовательных и социальных текстов.
Alifbo koʻrsatkichi
— вазминлик; шахснинг ҳар қандай оғир шароитларда ҳам ўзини тута билиши, қўлга ола билиши…
ВЫРАЗИТЕЛЬНЫЕ ДВИЖЕНИЯ— ифодали ҳаракатлар; шахснинг муайян психик ҳолатини, айниқса ҳистуйғуларини объектив ра…
ВЫСОТА ЗВУКА— товушнинг баландлиги; товушнинг унинг частотаси билан, яъни бир секундда тебраниш миқдо…
ВЫСШАЯ НЕРВНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ— олий нерв фаолияти; бош мия ярим шарларининг юксак даражада ташкил топган организм била…
ВЫСШИЕ ЧУВСТВА— юксак ҳислар; соф ҳайвоний эмоциялардан сифат жиҳатдан фарқ қиладиган, фақат онгли зот …
ВЫВОД— хулоса, икки ва ундан ортиқ ҳукмларнинг бир-бири билан мантиқий боғланиши натижасида ке…
ВЕБЕРА-ФЕХНЕРА ЗАКОНВебер-Фехнер қонуни; қўзғовчи кучининг ўзгариши билан ҳосил бўлган муайян сезги кучининг …
ВЕГЕТАТИВНАЯ НЕРВНАЯ СИСТЕМАвегетатив нерв системаси; нерв системасининг организм ички органлари фаолиятини ва модда …
ВЕРАишонч; табиат, жамият ва инсон тафаккури ҳодисалари ҳақидаги ҳукмларнинг чин ёки ёлғонлиг…
ВЕРНИКЕ ЦЕНТРВернике маркази; бош мия чап ярим шарларидаги юқори чакка бурманинг орқа учдан бир бўлаги…
ВЕРХНИЙ ПОРОГ ОЩУЩЕНИЙсезгиларнинг юқори чегараси; қўзғовчи кучининг максимал даражада ортиши натижасида сезгил…
«ВЕЩИЕ СНЫ»«кароматли тушлар»; уйқу процессида кўрган тушларни шахснинг тақдирига боғлаб йўйишдан иб…
ВИБРАЦИОННЫЕ ОЩУЩЕНИЯ(лат. vibratio — тебраниш, титраш) — вибрация сезгилари; тери ва мускул ҳаракат сезгилари…
ВИГИЛЬНОСТЬ(лат vigil — хушёр, синчков) — зийраклик; диққатни янги объектларга, айниқса субъектив та…
ВИСЦЕРАЛЬНЫЕ ОЩУЩЕНИЯ(лат. viscera — ички) — висцерал сезгилар қ. Органические ощущения).
ВИТАЛИЗМ(лат. vitalis — ҳаётий) — витализм; ҳаётнинг моҳиятини ва тириклик ҳодисаларини организмд…
ВКУСОВЫЕ ОЩУЩЕНИЯ— маза сезгилари; сувда ёки сўлакда эриган моддаларнинг таъмини акс эттиришдан иборат сез…
ВЛЕЧЕНИЕ— майл; фақат мавжуд шароитдан норози бўлган ҳолда интилишнинг аниқ мақсадини ёки эҳтиёж …
ВНЕШНЕЕ ТОРМОЖЕНИЕ— ташқи тормозланиш; шартсиз ёки туғма тормозланиш (қ. Безусловное торможение, Запредельн…
ВНЕШНЕЕ ВНИМАНИЕ— ташқи диққат; онгимизнинг объектив воқеликдаги нарса ҳамда ҳодисаларга, уларнинг айрим …
ВНЕШНИЕ РЕЦЕПТОРЫ— ташқи рецепторлар; ташқи сезги органларимиз сезувчи нервларининг қўзғовчи таъсирини қаб…
ВНЕШНИЙ РАЗДРАЖИТЕЛЬ— ташқи қўзғовчи; сезги органларимизга бевосита ёки бавосита таъсир этиб,
ВНЕШНЯЯ РЕЧЬ— ташқи нутқ; фикр, ҳиссиёт ва интилишларни тил воситаси орқали бевосита ўзгаларга баён қ…
ВНИМАНИЕ— диққат, онгимизнинг муайян объектга йўналтирилиши ва унда тўпланишидан иборат психик ҳо…
ВНИМАТЕЛЬНОСТЬ— зийраклик; шахснинг атрофдаги нарса ва ҳодисаларга, бошқа кишиларга ҳамда ўз шахсий кеч…
ВНУШАЕМОСТЬ— ишонувчанлик; шахснинг бошқа кишиларнинг таъсирига шак-шубҳасиз берилиш, ишонишдан ибор…
ВНУШЕНИЕ— ишонтириш; психик таъсир кўрсатишнинг асосан сўз орқали амалга ошириладиган махсус бир …
ВНУШЕННАЯ ПОЗА— ишонтирилган гавда ҳолати; гипнозчи томонидан гипноз қилинувчида, психиатр томонидан па…
ВНУТРЕННЕЕ ТОРМОЖЕНИЕ— ички тормозланиш; тормозланишнинг шартли рефлектор реакцияларда намоён бўладиган бир ту…
ВНУТРЕННЕЕ ВНИМАНИЕ— ички диққат; онгимизнинг ўз субъектив таассуротларимиз, ҳис-туйғуларимиз ва интилишлари…
ВНУТРЕННИЕ РЕЦЕПТОРЫ— ички рецепторлар; ички органлардаги сезувчи нервларнинг таъсиротни қабул қилиб олувчи ч…
ВНУТРЕННИЙ РАЗДРАЖИТЕЛЬ— ички қўзғовчи; ички рецепторларга таъсир этиб, бизда органик сезгилар ҳосил қилувчи ичк…
ВНУТРЕННЯЯ РЕЧЬ— ички нутқ; муайян фикрларнинг ўзгаларга баён қилгунга қадар онгимизда шаклланишидан ибо…
ВОЕННАЯ ПСИХОЛОГИЯ— ҳарбий психология; психологиянинг жанг ва ҳарбий машқ, стратегия ва тактика масалаларин…
ВОЛЕВЫЕ ДЕЙСТВИЯ— иродавий ҳаракатлар; олдиндан белгиланган муайян мақсадга мувофиқ жисмоний ёки ақлий ку…
ВОЛЕВЫЕ МОМЕНТЫ— ирода кўрсатилаётган моментлар (қ. Постановка цели, Выбор средств, Принятие решения, Ис…
ВОЛЕВОЕ УСИЛИЕиродавий зўр бериш; муайян мақсадга эришиш йўлида учраган қийинчиликларни бартараф қилиш …
ВОЛЯирода; шахснинг онгли ҳаракатларида, ўз-ўзини тута билишида ифодаланадиган, айниқса мақса…
ВОЛЮНТАРИЗМ(лат. voluntas — ирода) — волюнтаризм; буржуа психологиясидаги, ирода барча психик ҳодиса…
ВООБРАЖАЕМЫЕ ДЕЙСТВИЯхаёлий ҳаракатлар; муайян иш-ҳаракатларни бевосита бажармасдан туриб, уларнинг образларин…
ВООБРАЖЕНИЕхаёл; мавжуд тасаввурларимизга асосланиб, аввал идрок қилинмаган, турмуш тажрибамизда учр…
ВООДУШЕВЛЕНИЕ— руҳланиш; бирор нарсадан ёки кишидан мамнун бўлиш натижасида, муайян фаолият турига нис…
ВОСПИТЫВАЮЩИЙ ЭКСПЕРИМЕНТ— тарбияловчи эксперимент; текширилувчиларда маълум бир ижобий фазилатларни мақсадга муво…
ВОСПИТАНИЕ— тарбия; шахснинг онгини муайян жамиятнинг мақсад ва вазифаларига мувофиқ равишда таркиб…
ВОСПИТАННОСТЬ— тарбияланганлилик (одоблилик); шахснинг муайян жамиятга хос бўлган ижобий характер хисл…
ВОСПОМИНАНИЕ— эсдалик; шахснинг ўз бошидан кечирган воқеалари ҳақидаги субъектив хотираномалари йиғин…
ВОСПРИИМЧИВОСТЬ— идроклилик; идрокнинг тўлиқлиги, аниқлиги ва тезлиги каби ижобий хусусиятларидан ташкил…
ВОСПРИЯТИЕ— идрок; сезги органларимизга бевосита таъсир этиб турган нарса ва ҳодисаларни онгимизда …
ВОСПРИЯТИЕ ДВИЖЕНИЯҳаракатни идрок қилиш; жисмларнинг фазо (макон) даги ўрин алмаштиришини бевосита акс этти…
ВОСПРИЯТИЕ ПРОСТРАНСТВАфазо (макон)ни идрок қилиш; воқеликдаги нарса ва ҳодисаларнинг фазода тутган ўрнини, шакл…