Психология терминларининг изоҳли луғати
РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ
Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.
Русско-узбекский толковый словарь психологических терминов. Объяснения делают его полезным не только для перевода, но и для образовательных и социальных текстов.
Алифбо кўрсаткичи
(лат. tactus — тегиш, сезиш) — такт (одоб); атрофдаги кишилар билан муомала ва муносабатд…
ТАКТИЧНОСТЬ— одоблилик; атрофдаги кишилар билан муомала ва муносабатда бўлишда меъёр ҳиссига риоя қи…
ТАКТИЛЬНЫЕ ОЩУЩЕНИЯ— тактил сезгилар; тери сезгиларининг бирор нарсанинг баданга текканини, босилганини, теб…
ТАКТИЛЬНЫЕ РЕЦЕПТОРЫ— тактил рецепторлар; терининг юза қисмида жойлашиб, баданга бирор нарсанинг текканини қа…
ТАКТОМЕР— тери-туюш сезгирлиги даражасини ўлчайдиган асбоб.
ТАЛАНТ(юнон. talanton — қимматбаҳо, камёб нарса; қадимги Греция, Месопотамия, Сурия, Мисрда энг…
ТАЛИСМАН(фр. talisman — тумор) — тумор; хурофий тасаввур, тушунча ва эътиқодга кўра, кишини ҳар қ…
ТАНГОРЕЦЕПТОРЫ(лат. tangere — тегмоқ, receptor — қабул қилувчи) — тангорецепторлар (қ. Тактильные рецеп…
ТАВТОЛОГИЯ(юнон. tauto ўшанинг ўзи, logos — сўз, ғоя) — тавтология; муайян нарса ёки ҳодисани, унин…
ТАХИСТОСКОП(юнон. tachus — тез, skopeo — кўраман, қарайман тахистоскоп; текширилувчига ўта қисқа вақ…
ТЕИЗМ(юнон. theos — худо) — теизм; худонинг мавжудлигини тан олувчи, уни ақл ва иродали, дунён…
ТЕЛЕПАТИЯ(юнон. tele — узоқдаги, узоқ, pathos — сезги, ҳис қилиш) — телепатия; замон ва макон жиҳа…
ТЕМБР ЗВУКАтовуш тембри; муайян бир товушни бошқа товушлардан фарқлантирадиган махсус сифати «товушн…
ТЕМП ПСИХИЧЕСКИЙ(ит. tempo — вақт) —психик темп; психик фаолиятнинг ёки муайян психик процесснинг содир б…
ТЕМПЕРАМЕНТ(лат. temperamentum — қоришма, аралашма) —темперамент; шахснинг эмоционал қўзғалувчанлиги…
ТЕМПЕРАМЕНТНОСТЬтемпераментлилик; кундалик муомалада кишилардаги серғайрат, жўшқин, серҳаракат, оташин ёк…
ТЕМПЕРАТУРНЫЕ ОЩУЩЕНИЯ(лат. temperatu- га — ҳолат) — ҳарорат сезгилари; тери сезгиларининг иссиқлик ёки совуқли…
ТЕОЛОГИЯ— теология; барча диний ақидалар ва хурофотларни «илмий жиҳатдан асослашга» интилувчи дин…
ТЕОРИЯ(юнон. theoria — кузатиш, текшириш) — назария; воқеликдаги нарса ва ҳодисаларнинг боғлани…
ТЕОРИЯ ПОЗНАНИЯ— билиш назарияси; билиш процессининг манбалари ва асосий қонуниятлари, ҳақиқатни аниқлаш…
ТЕОРИЯ ТРЕХЦВЕТНОГО ЗРЕНИЯуч рангни кўриш назарияси; кўрув сезгиларининг физик процессини тушунтирувчи назария бўли…
ТЕОСОФИЯ(юнон. theos — худо, sophia — донолик) — теософия; алоҳида фикр юритиш ва турли сеҳргарли…
ТЕСТЫ(англ. test — синаш, текшириш) — тест; шахснинг ақлий тараққиётини, қобилиятини, иродавий…
ТЕЙЛОРИЗМ— тейлоризм; меҳнатни ташкил қилишнинг капиталистик системаси бўлиб, унга америкалик инже…
ТИФЛОПЕДАГОГИКА(юнон. typhlos — кўр) — тифлопедагогика; кўрув сезгилари тўлиқ ёки қисман издан чиққан бо…
ТИПЫ ВЫСШЕЙ НЕРВНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ(типы нервной системы) — олий нерв фаолиятининг типлари; нерв процесслари (қўзғалиш ва то…
ТИПОЛОГИЯ(юнон. typos — чизиқ, из) — типология; одам ҳақидаги фанлар (антропология, социология, пс…
ТОКИ ДЕЙСТВИЯ(биотоки) — ҳаракат токлари; нерв ёки мушак ҳужайраларининг қўзғалиши натижасида уларда ҳ…
ТОРМОЖЕНИЕ— тормозланиш; муайян вақтда организм учун кераксиз ёки зарарли реакцияларни тўхтатиб тур…
ТОРМОЖЕНИЕ НАВЫКОВ— малакаларнинг тормозланиши; муайян фаолият соҳасига доир аввал ҳосил қилинган малакалар…
ТРЕБОВАТЕЛЬНОСТЬ— талабчанлик; шахснинг ўз-ўзининг ва ўзгаларнинг хулқини муайян объектив принципларга бў…
ТРУД— меҳнат; тарихан таркиб топган, мақсадга мувофиқ йўналтирилган, бойлик яратишга қаратилг…
ТРУДОЛЮБИЕмеҳнатсеварлик; меҳнатни ҳурматлаш, унинг ҳар қандай турини бажаришга доим тайёр туришдан…
ТРУДОСПОСОБНОСТЬмеҳнат қобилияти; шахснинг муайян меҳнат турини муваффақиятли бажаришни таъминлаш учун за…
ТРУДОВЫЕ НАВЫКИ— меҳнат малакалари; меҳнат фаолиятининг маълум бир соҳасига доир автоматлашган, мустаҳка…
ТРУДОВАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ— меҳнат фаолияти (қ. Труд).
ТРУДОВАЯ ТЕРАПИЯ— меҳнат терапияси; меҳнат процессларидан даволаш мақсадларида фойдаланадиган фан тармоғи…
ТРУДОВОЕ ОБУЧЕНИЕ— меҳнат таълими; политехник таълим ва меҳнат тарбиясининг ёш авлоддан меҳнатга, ижтимоий…
ТРУДОВОЕ ВОСПИТАНИЕ— меҳнат тарбияси, коммунистик тарбиянинг ёш авлодни меҳнатга коммунистик муносабат — меҳ…
ЦЕЛЕУСТРЕМЛЁННОСТЬ— мақсадга интилувчанлик; шахснинг ўз хатти-ҳаракатларини барқарор ҳаётий мақсадларга бўй…
ЦЕЛОСТНОСТЬ ВОСПРИЯТИЯ— идрокнинг яхлитлиги; идрок процессида барча психик процесслар, психик ҳолатлар ва психи…
ЦЕНТРАЛЬНАЯ НЕРВНАЯ СИСТЕМА— марказий нерв системаси; ҳайвон ва одам нерв системасининг организмини ташқи муҳит била…
ЦЕНТРОБЕЖНЫЕ НЕРВЫ— марказдан қочувчи нервлар; тегишли нерв марказларидан бериладиган импульсларни перифери…
ЦЕНТРОСТРЕМИТЕЛЬНЫЕ НЕРВЫ— марказга интилувчи нервлар, рецепторларда ҳосил бўлган импульс (қўзғалиш)ни тегишли нер…
ЦЕПНОЙ РЕФЛЕКС— занжирли рефлекс; муайян рефлекснинг охири навбатдаги бошқа рефлекснинг бошланишини кел…
ЦИНИЗМ(юнон. kynismos — ҳаёсизлик—цинизм; уят ва виждон ҳиссидан маҳрум бўлиб, очиқ-ойдин беодо…
ЦВЕТНОЙ СЛУХ— рангдор эшитиш; товушнинг эшитиш сезгилари билан бирга, маълум бир ранг тасаввурини ҳам…
ЦВЕТООЩУЩЕНИЕ— ранг сезиш; кўзнинг идрок қилинаётган нарса ва ҳодисаларнинг рангини ажрата олиш қобили…
ЦВЕТОВАЯ СЛЕПОТА— ранг кўрлиги; рангларни сезиш қобилиятининг тўлиқ ёки қисман бузилиши.
ЦВЕТОВОЙ ТОН— ранг тони; муайян рангни бошқа ранглардан ажратиб турувчи махсус ранг сифати. Р. т. кўз…