HAYOT жамғармасининг бепул миллий лойиҳаси
Терминологик

Психология терминларининг изоҳли луғати

РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ

Турғунов, Қ. (1975). РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ПСИХОЛОГИЯ ТЕРМИНЛАРИНИНГ ИЗОҲЛИ ЛУҒАТИ. Tashkent: Ўқитувчи» нашриёти.

Русско-узбекский толковый словарь психологических терминов. Объяснения делают его полезным не только для перевода, но и для образовательных и социальных текстов.

Алифбо кўрсаткичи

ПОЛОЖИТЕЛЬНАЯ ИНДУКЦИЯ

— мусбат индукция; олий нерв фаолиятининг бош мия қобиғининг маълум бир қисмида ҳосил бўл…

ПОНИМАНИЕ

— тушуниш; билиш фаолиятида идрок ёки тафаккур объекти ҳисобланган нарса ва ҳодисалар ҳақ…

ПОНЯТИЕ

— тушунча; нарса ва ҳодисаларнинг муҳим белгиларини, боғланишларини, моҳиятини ҳукмлар ор…

ПОРОГ ОЩУЩЕНИЯ

— сезги чегараси. (қ. Абсолютный порог ощущений, Разностный порог ощущений, Верхний порог…

ПОСЫЛКИ

— асослар; тафаккур процессида янги ҳукм ёки хулоса чиқариш учун хизмат қиладиган мавжуд …

ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНЫЕ ОБРАЗЫ

— кетма-кет ҳосил бўладиган образлар; нарса ва ҳодисаларни идрок қилиш тўхтагандан кейин …

ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНАЯ ИНДУКЦИЯ

— кетма-кет бўладиган индукция; олий нерв фаолиятининг бош мия қобиғининг муайян марказла…

ПОСЛЕПРОИЗВОЛЬНОЕ ВНИМАНИЕ

— ихтиёрий диққатдан кейинги диққат; диққатнинг муайян объектга аввало ихтиёрий равишда қ…

ПОСЛУШНОСТЬ

— итоатгўйлик; ўзидан катталарга бўйсуниш ёки уларнинг изидан чиқмасликдан иборат ижобий …

ПОСТУПОК

— хатти-ҳаракат; шахснинг жамиятдаги социал, шу жумладан, ахлоқ нормаларига нисбатан соди…

ПОТЕРЯ СОЗНАНИЯ

— ҳушсизланиш; кучли жисмоний ёки психик жароҳат (травма) натижасида ҳушини йўқотиш, беҳу…

ПОТРЕБНОСТЬ

— эҳтиёж; организмнинг ҳаётини таъминловчи зарур шароитларни акс эттиришдан иборат фаолия…

ПОВЕДЕНЧЕСКАЯ ПСИХОЛОГИЯ

хулқий психология (қ. Бихевиоризм).

ПОВЕДЕНИЕ

хулқ; инсон ҳамда ҳайвонларнинг ташқи муҳитга бўлган муносабатини ва ички психик ҳаётини …

ПОВТОРЕНИЕ

такрорлаш; аввал идрок қилинган нарса ва ҳодисаларни, уларнинг образларини, боғланиш муно…

ПОЗНАНИЕ

— билиш; инсон томонидан воқеликни акс эттириш процесси. Агар Б. шахснинг ўзига қаратилга…

ПОЗНАВАТЕЛЬНЫЕ ПОТРЕБНОСТИ

— билиш эҳтиёжлари; билимларни ёки фан асосларини ўзлаштиришга нисбатан қондирилмаган муҳ…

ПОЗНАВАТЕЛЬНЫЕ ПРОЦЕССЫ

— билиш процесслари; сезги, идрок, хотира, тасаввур, хаёл, тафаккур ва нутқ каби психик п…

ПОЗНАВАТЕЛЬНЫЙ ИНТЕРЕС

— билишга қизиқиш; шахснинг воқеликдаги нарса ва ҳодисаларни, уларнинг сифат ҳамда хусуси…

ПРАГМАТИЗМ

(юнон. pragma — иш-ҳаракат, амалиёт) — прагматизм; субъектив идеализмнинг дунёни илмий ра…

ПРАКТИЧЕСКАЯ ПСИХОЛОГИЯ

амалий психология (қ. Прикладная психология, Инженерная психология, Психология труда).

ПРАКТИЧЕСКИЕ ЧУВСТВА

(юнон. praksis — ҳаракат, фаолият) — амалий ҳислар муайян фаолият турини бажарганда содир…

ПРАКТИЧЕСКОЕ МЫШЛЕНИЕ

— амалий тафаккур; воқеликни ўзгартиришга ёки инсон эҳтиёжлари учун зарур бўлган реал нар…

ПРАКТИКА

(юнон. praktikos — фаол, ишчан амалий) — инсониятнинг ижтимоий ишлаб чиқариш процессида т…

ПРАЛОГИЧЕСКОЕ МЫШЛЕНИЕ

пралогик тафаккур; француз файласуфи ва этнологи Л. Леви-Брюль томонидан «ибтидоий» халқл…

ПРАВДИВОСТЬ

ростгўйлик, ҳар қандай шароитда ҳам ҳақиқатни айтиш, чин гапириш, ҳаққоният юзасидан иш т…

ПРЕДЧУВСТВИЕ

— кўнгил сезиши; онгимиздаги мавжуд билимга ва ҳаёт тажрибаларига асосланиб, маълум бир ҳ…

ПРЕДМЕТ ПСИХОЛОГИИ

— психологиянинг предмети (қ. Психология).

ПРЕДСТАВЛЕНИЕ

— тасаввур; аввал идрок қилинган нарса ва ҳодисаларнинг кейинчалик онгимизда қайта тиклан…

ПРЕДСТАВЛЕНИЕ ПАМЯТИ

— хотира тасаввури; аввал идрок қилинган, турмуш тажрибамизда учраган нарса ва ҳодисаларн…

ПРЕДСТАВЛЕНИЕ ВООБРАЖЕНИЯ

— хаёл тасаввури; онгимиздаги мавжуд образларга, яъни хотира тасаввурларига асосланиб биз…

ПРЕПОДАВАТЕЛЬ

— ўқитувчи; олий, ўрта махсус ёки умумий таълим мактабларининг бирор ўқув предметидан дар…

ПРИЧИННОСТЬ

сабабият; объектив дунёдаги ҳодисаларнинг умумий боғланиш формасидан бири; ҳаракат деб ат…

ПРИКЛАДНАЯ ПСИХОЛОГИЯ

амалий психология; психологиянинг фан ва амалиётнинг муайян соҳаси томонидан илгари сурил…

ПРИЛЕЖАНИЕ

қунт; муайян фаолият турини тиришқоқлик, серҳафсалалик ва иштиёқ билан бажаришда ифодалан…

ПРИНЦИПЫ СОВЕТСКОЙ ПСИХОЛОГИИ

совет психологиясининг принциплари; совет психологиясининг ўз предметини ўрганишда амал қ…

ПРИНЦИПИАЛЬНОСТЬ

(лат. principium — асос, бошланиш) — принципиаллик; ҳаққоният ва жамият манфаатлари нуқта…

ПРИНУЖДЕНИЕ

мажбур этиш, ўзга шахслар психикасига нутқ орқали таъсир кўрсатишнинг қатъий буйруқ форма…

ПРИПОМИНАНИЕ

хотирлаш; аввал идрок қилинган нарса ва ҳодисаларни ёки тажрибамизда аввал мавжуд бўлган …

ПРИРОДНЫЕ ЗАДАТКИ

туғма куртаклар; истеъдоднинг туғма нишоналари (қ. Одарённость).

ПРИРОЖДЁННЫЕ ДЕЙСТВИЯ

туғма ҳаракатлар (қ. Безусловные рефлексы, Инстинкты).

ПРИВЫЧКА

— одат; кундалик фаолиятда кўп такрорланиши натижасида автоматлашган ва бажарилиши шахсни…

ПРИЗНАК

белги; нарса ва ҳодисаларни аниқлаш мумкин бўлган, уларнинг ўзигагина хос нишони, кўрсатк…

ПРИЗВАНИЕ

лаёқат; шахснинг муайян фаолият турига нисбатан аниқ кўринган мойиллик ва қобилиятидан, ш…

ПРОАКТИВНОЕ ТОРМОЖЕНИЕ

(лат. pro — олга, activus — фаол) —проактив тормозланиш; аввалги фаолиятнинг ундан кейинг…

ПРОБЛЕМНАЯ СИТУАЦИЯ

проблемали вазият; кишининг маълум психологик ҳолатини характерлайди, кишининг олдида янг…

ПРОДУКТИВНОСТЬ МЫШЛЕНИЯ

тафаккурнинг маҳсулдорлиги; қисқа вақт бирлиги ичида янги, оригинал фикрлар яратиш ёки му…

ПРОФЕССИОГРАММА

— муайян касбдаги фаолият учун зарур бўлган психологик функциялар рўйхати; П. асосида қан…

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЕ ИНТЕРЕСЫ

— касбга қизиқишлар; шахснинг маълум бир касбга нисбатан доимий ва барқарор, мотивлаштири…

ПРОФЕССИОНАЛЬНЫЕ НАВЫКИ

— касбий малакалар; ишлаб чиқариш фаолиятининг кўп такрорланиши натижасида автоматлашган …