оч

1. Ёʻлни тўсиб турган нарсани бир томонга суриб, кўтариб қўйиб, кириш ёки чиқишга имкон туғдирмоқ.

Дарвозани очмоқ. Деразани очмоқ. Эшикни очмоқ.

Ўғилларга тайинлаб қўйган эдим, бориб дарвозани ланг очишди. — М. М. Дўст, Лолазор

2. Олиш-қўйиш ёʻлини, оғзини бекитиб турган тиқин, қопқоқ, қулф ва шу кабиларни кўтариб, суриб қўймоқ, ипини бўшатмоқ, ечмоқ ёки олиб ташламоқ.

Чемоданни очмоқ. Шишанинг оғзини очмоқ. Қопни очмоқ.

У [Аҳмаджон] эшик ёнига чўнқайиб ўтирди-да, милтиғининг затворини бир неча мартаба очиб ёпди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Қори тугунчани очиб, ўрикдан иккитасини Сидиқжонга узатди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Ўралган, қопланган, паналанган ёки кўмилган нарсаларни бекитиб, ўраб, қоп-лаб турган нарсадан холи қилмоқ, яланғочламоқ.

Ток очмоқ. Кўкракни очмоқ.

[Гуландом] Атлас кўйлакнинг кенг енгини тирсакка қадар шимариб гўзал билакларини очиб, дуторни чертди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ҳамма кулиб юборди, Кўрпани бир оз очиб қараган Гулшан ҳам ичи қотиб кулди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Табиб кетди, Отабек телбаларча югуриб, Кумушнинг бошига келди, юзини очиб, манглайини босди ва ўпди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. Кўтармоқ, сурмоқ ёки олиб ташламоқ (парда, ниқоб ва шу кабиларни).

Пардани очмоқ.

5. Тўсиқни, ғовни олиб ташламоқ, таҳқиқни бекор қилиб, ўтиш, юриш учун имкон бермоқ.

Ёʻлни очмоқ. Чегарани очмоқ.

Мирвали, Жайрона қочиб кетгандан кейин, ёʻлни портлатиб, бошқа томондан ёʻл очган эди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

6. Бирор нарсанинг ҳаракатига ёʻл бермоқ, ёʻл қўймоқ, қўйиб юбормоқ, бўшатмоқ.

Газни очмоқ. Жўмракни очмоқ.

Яна кечагидек сувни очиб, ўзи уриб кетди, деб ўлтирадиган бўлсанг, сен мендан яхшилик кутма! — Н. Сафаров, Уйғониш

7. Ёзмоқ, ёймоқ, кермоқ (тахланган, букланган, йиғилган, юмилган нарсалар ҳақида).

Зонтикни очмоқ. Кафтини (қўлини) очмоқ. Қанотини очмоқ. Ёмондан қоч, яхшига қулоч оч. — Мақол

Кумуш айвон томонга қайтар экан, ошиқиб хатни очди. А. Қодирий, — Ўтган кунлар

Режиссёр яна дафтарини очиб, бир нималарни ёзиб қўйди. — А. Қаҳҳор, Картина

8. Қуриб, солиб, битириб, ишга туширмоқ; расмий равишда ишга туширмоқ.

Мактаб очмоқ. Санаторий очмоқ. Янги ёʻл очмоқ. Кўргазмани очмоқ.

[Ҳасанали] гузардан баққоллик дўкони очган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мени ғафлат уйқуси босмаган бўлса, нега бир газлик пахсани кесар эмишлар-да ва бошимдан туйнук очар эмишлар-да, мен ҳеч нарса сезмас эмишман! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

9. Янги бир нарса яратмоқ; кашф этмоқ, топмоқ.

Янги юлдуз очмоқ. Кон очмоқ.

Ахир сиз билан биз катта иш қиляпмиз, ўзбек хотин-қизлари ҳаётида бутун бир давр очяпмиз. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

10. Кўпчилик иштирокида бирор ишни бошлаб бермоқ, бошлаб юбормоқ; очиқ деб эълон қилмоқ.

Мунозара очмоқ. Митингни очмоқ.

Ўзбек ойим қора кийиб, таъзия очди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мажлисни Иброҳимов очди ва кун тартибини эълон қилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бувиси аза очиб, ҳовлида хотинларнинг чуввос йиғлагани ҳамон қулоғида. — Мирмуҳсин, Қаҳрамоннома

11. Нарса, воқеа, ҳодиса ва шу кабиларнинг қандайдир томонларини ёритиб баён, ошкор қилмоқ, аниқламоқ.

Масаланинг моҳиятини очмоқ. Асар қаҳрамонларининг характерини очмоқ. Ҳақиқатни очмоқ. ■ Гапнинг тагини гап очар. — Мақол

12. Очиқ изҳор қилмоқ, маълум қилмоқ, айтмоқ.

Ёʻлчи аксар вақт, ишдан қутулгач, у [Қоратой] билан вақт кечирар, қайғусини, севинчини унга очар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Агар улар [Тешабойлар] бу мақсадларини очиб айтмаётган бўлсалар, балки бунда бир сирлари бордир. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

13. Фош қилмоқ, ҳаммага маълум қилмоқ.

Жиноятни очмоқ. Камчиликларни очмоқ. Сир учини сўз очар. — Мақол

Ола товуқ сомон сочар, ўз айбини ўзи очар. — Мақол

Ёʻқ, бунда бир сир бор. Мен бу ишни, албатта, очаман, деб ўйлар эди — Нури. Ойбек, Танланган асарлар

14. тар. Паранжи ташлатмоқ, паранжисиз юришга имкон ёки рухсат бермоқ.

Мулла Норкўзи жаҳл билан унинг [хотинининг] аламини босмоқчи бўлди: — Э, ҳали мен сени очаман деб юрибман-ку. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин

Яқин орада хотин-қизларнинг ёппа очилишини ташкил қилиш керак, тушундингизми? — С. Зуннунова, Олов

15. Ҳуснига ҳусн қўшмоқ, гўзаллаштирмоқ, кўрк бермоқ.

Ловуллаган гилам уйни жуда очиб юборди. Кийим қиз ҳуснини янада очибди. Эр юзини ер очар, ер юзини эр очар. — Мақол

16. Кучайтирмоқ, ривожлантирмоқ, ўстирмоқ.

Киши фикрини китоб очади. Иш иштаҳа очар, дангаса ишдан қочар. — Мақол

Мактаб, анжуман борғил, унда фикр очиб гоҳи, Илм-у фан тиғи бирлан жаҳл бағрини қон қил. — Ҳамза

17. Тухум босиб, ундан жўжа чиқармоқ.

Товуқ ўнта жўжа очибди. Мусича бола очибди.

— Биз ёруғ дунёни кўриш учун туғилганмиз, Турғуной!— деди Мастон. — Биз товуқ эмасмизки, қандай тухум бостирса, шуни очиб чиқарсак. — А. Қаҳҳор, Мастон

1. Ёʻлни тўсиб турган нарсани бир томонга суриб, кўтариб қўйиб, кириш ёки чиқишга имкон туғдирмоқ.

Дарвозани очмоқ. Деразани очмоқ. Эшикни очмоқ.

Ўғилларга тайинлаб қўйган эдим, бориб дарвозани ланг очишди. — М. М. Дўст, Лолазор

2. Олиш-қўйиш ёʻлини, оғзини бекитиб турган тиқин, қопқоқ, қулф ва шу кабиларни кўтариб, суриб қўймоқ, ипини бўшатмоқ, ечмоқ ёки олиб ташламоқ.

Чемоданни очмоқ. Шишанинг оғзини очмоқ. Қопни очмоқ.

У [Аҳмаджон] эшик ёнига чўнқайиб ўтирди-да, милтиғининг затворини бир неча мартаба очиб ёпди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Қори тугунчани очиб, ўрикдан иккитасини Сидиқжонга узатди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

3. Ўралган, қопланган, паналанган ёки кўмилган нарсаларни бекитиб, ўраб, қоп-лаб турган нарсадан холи қилмоқ, яланғочламоқ.

Ток очмоқ. Кўкракни очмоқ.

[Гуландом] Атлас кўйлакнинг кенг енгини тирсакка қадар шимариб гўзал билакларини очиб, дуторни чертди. — Ойбек, Танланган асарлар

Ҳамма кулиб юборди, Кўрпани бир оз очиб қараган Гулшан ҳам ичи қотиб кулди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Табиб кетди, Отабек телбаларча югуриб, Кумушнинг бошига келди, юзини очиб, манглайини босди ва ўпди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. Кўтармоқ, сурмоқ ёки олиб ташламоқ (парда, ниқоб ва шу кабиларни).

Пардани очмоқ.

5. Тўсиқни, ғовни олиб ташламоқ, таҳқиқни бекор қилиб, ўтиш, юриш учун имкон бермоқ.

Ёʻлни очмоқ. Чегарани очмоқ.

Мирвали, Жайрона қочиб кетгандан кейин, ёʻлни портлатиб, бошқа томондан ёʻл очган эди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

6. Бирор нарсанинг ҳаракатига ёʻл бермоқ, ёʻл қўймоқ, қўйиб юбормоқ, бўшатмоқ.

Газни очмоқ. Жўмракни очмоқ.

Яна кечагидек сувни очиб, ўзи уриб кетди, деб ўлтирадиган бўлсанг, сен мендан яхшилик кутма! — Н. Сафаров, Уйғониш

7. Ёзмоқ, ёймоқ, кермоқ (тахланган, букланган, йиғилган, юмилган нарсалар ҳақида).

Зонтикни очмоқ. Кафтини (қўлини) очмоқ. Қанотини очмоқ. Ёмондан қоч, яхшига қулоч оч. — Мақол

Кумуш айвон томонга қайтар экан, ошиқиб хатни очди. А. Қодирий, — Ўтган кунлар

Режиссёр яна дафтарини очиб, бир нималарни ёзиб қўйди. — А. Қаҳҳор, Картина

8. Қуриб, солиб, битириб, ишга туширмоқ; расмий равишда ишга туширмоқ.

Мактаб очмоқ. Санаторий очмоқ. Янги ёʻл очмоқ. Кўргазмани очмоқ.

[Ҳасанали] гузардан баққоллик дўкони очган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мени ғафлат уйқуси босмаган бўлса, нега бир газлик пахсани кесар эмишлар-да ва бошимдан туйнук очар эмишлар-да, мен ҳеч нарса сезмас эмишман! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

9. Янги бир нарса яратмоқ; кашф этмоқ, топмоқ.

Янги юлдуз очмоқ. Кон очмоқ.

Ахир сиз билан биз катта иш қиляпмиз, ўзбек хотин-қизлари ҳаётида бутун бир давр очяпмиз. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

10. Кўпчилик иштирокида бирор ишни бошлаб бермоқ, бошлаб юбормоқ; очиқ деб эълон қилмоқ.

Мунозара очмоқ. Митингни очмоқ.

Ўзбек ойим қора кийиб, таъзия очди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мажлисни Иброҳимов очди ва кун тартибини эълон қилди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Бувиси аза очиб, ҳовлида хотинларнинг чуввос йиғлагани ҳамон қулоғида. — Мирмуҳсин, Қаҳрамоннома

11. Нарса, воқеа, ҳодиса ва шу кабиларнинг қандайдир томонларини ёритиб баён, ошкор қилмоқ, аниқламоқ.

Масаланинг моҳиятини очмоқ. Асар қаҳрамонларининг характерини очмоқ. Ҳақиқатни очмоқ. ■ Гапнинг тагини гап очар. — Мақол

12. Очиқ изҳор қилмоқ, маълум қилмоқ, айтмоқ.

Ёʻлчи аксар вақт, ишдан қутулгач, у [Қоратой] билан вақт кечирар, қайғусини, севинчини унга очар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Агар улар [Тешабойлар] бу мақсадларини очиб айтмаётган бўлсалар, балки бунда бир сирлари бордир. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

13. Фош қилмоқ, ҳаммага маълум қилмоқ.

Жиноятни очмоқ. Камчиликларни очмоқ. Сир учини сўз очар. — Мақол

Ола товуқ сомон сочар, ўз айбини ўзи очар. — Мақол

Ёʻқ, бунда бир сир бор. Мен бу ишни, албатта, очаман, деб ўйлар эди — Нури. Ойбек, Танланган асарлар

14. тар. Паранжи ташлатмоқ, паранжисиз юришга имкон ёки рухсат бермоқ.

Мулла Норкўзи жаҳл билан унинг [хотинининг] аламини босмоқчи бўлди: — Э, ҳали мен сени очаман деб юрибман-ку. — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин

Яқин орада хотин-қизларнинг ёппа очилишини ташкил қилиш керак, тушундингизми? — С. Зуннунова, Олов

15. Ҳуснига ҳусн қўшмоқ, гўзаллаштирмоқ, кўрк бермоқ.

Ловуллаган гилам уйни жуда очиб юборди. Кийим қиз ҳуснини янада очибди. Эр юзини ер очар, ер юзини эр очар. — Мақол

16. Кучайтирмоқ, ривожлантирмоқ, ўстирмоқ.

Киши фикрини китоб очади. Иш иштаҳа очар, дангаса ишдан қочар. — Мақол

Мактаб, анжуман борғил, унда фикр очиб гоҳи, Илм-у фан тиғи бирлан жаҳл бағрини қон қил. — Ҳамза

17. Тухум босиб, ундан жўжа чиқармоқ.

Товуқ ўнта жўжа очибди. Мусича бола очибди.

— Биз ёруғ дунёни кўриш учун туғилганмиз, Турғуной!— деди Мастон. — Биз товуқ эмасмизки, қандай тухум бостирса, шуни очиб чиқарсак. — А. Қаҳҳор, Мастон

1. Ёнишдан, ёлқин беришдан тўхтамоқ; сўнмоқ.

Ўтни ковласанг — ўчади, Қўшнингни ковласанг — кўчади. — Мақол

Шу чоғда на учундир токчада ёниб турган шам ҳам лип-лип қилди-да, ўчди. — А. Қодирий. Ўтган кунлар

Самандаров бир қоши паст ва бир қоши баланд бўлиб, ўчиб қолган махоркасини чироқдан тутатиб олди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Асл тусини ёʻқотмоқ; хиралашмоқ, ўнгмоқ.

Читнинг ранги ўчибди. Қадимий минора нақшларининг бўёғи ҳамон ўчмаган.

Ғафур тобора асабийлашар эди, бунинг оқибатида кўзлари хиралашиб, лаблари пирпирар, ранглари ўчиб, қўллари титрарди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

3. Кўздан ғойиб бўлмоқ, кўринмай қолмоқ, ёʻқолмоқ.

Ғуллар, яшилликлар орасида унинг адил — келишган қомати, шаффоф бир хаёл каби гоҳ ялт этиб кўринар, гоҳ ўчар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Водийни ярим доира шаклида ўраган баланд-паст тоғлар аста ўча бошлаган. — Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?

4. кўчма Ёʻқ бўлмоқ, ёʻқолмоқ.

Уйқуси ўчмоқ. Тарихдан номи ўчмоқ.

Саҳронинг номи ўчар, Ўзгаради қумлоқлар Қ. Муҳаммадий.

Ундаги улуғ зотлик аломатлари бирданига ўчди. — Н. Сафаров, Оловли излар

Оқподшонинг тахти куйсин, қораси ўчсин! — Ойбек, Танланган асарлар

[Таннозхон:] Дийдоринг ўчсин сенинг! З. Саид, — Н. Сафаров, Тарих тилга кирди

5. Тўхтамоқ, тинмоқ; эшитилмай қолмоқ.

Ҳозиргина сўзлашиб ўтирган Кумуш билан онасининг товушлари ўчган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Саидғозининг момақалдироқ қалдирашидек асабий кулгиси қандай бошланган бўлса, ўшандай тўсатдан ўчди. — С. Анорбоев, Оқсой

Извош қўнғироғи, от туёқларининг овозлари бора-бора ўчади. — Н. Сафаров, Уйғониш

6. кўчма Хотирадан кўтарилмоқ, эсдан чиқмоқ, унутилмоқ.

Номи ўчиб кетган Боқи мирзо кўп вақт ўтмай инобатлик мирзо номи билан бош кўтарди. — А. Қаҳҳор, Мирзо

Шоир сўзи мармар тошга ўйилган — Ўйма хатдек турар, дунёда ўчмас. — Қ. Муҳаммадий

7. с. т. Сафдан ёки ҳисобдан чиқмоқ.

Ёзувчилар уюшмаси аъзолигидан ўчган киши. Рўйхатдан ўчганлар.

1. Ёнишдан, ёлқин беришдан тўхтамоқ; сўнмоқ.

Ўтни ковласанг — ўчади, Қўшнингни ковласанг — кўчади. — Мақол

Шу чоғда на учундир токчада ёниб турган шам ҳам лип-лип қилди-да, ўчди. — А. Қодирий. Ўтган кунлар

Самандаров бир қоши паст ва бир қоши баланд бўлиб, ўчиб қолган махоркасини чироқдан тутатиб олди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

2. Асл тусини ёʻқотмоқ; хиралашмоқ, ўнгмоқ.

Читнинг ранги ўчибди. Қадимий минора нақшларининг бўёғи ҳамон ўчмаган.

Ғафур тобора асабийлашар эди, бунинг оқибатида кўзлари хиралашиб, лаблари пирпирар, ранглари ўчиб, қўллари титрарди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

3. Кўздан ғойиб бўлмоқ, кўринмай қолмоқ, ёʻқолмоқ.

Ғуллар, яшилликлар орасида унинг адил — келишган қомати, шаффоф бир хаёл каби гоҳ ялт этиб кўринар, гоҳ ўчар эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Водийни ярим доира шаклида ўраган баланд-паст тоғлар аста ўча бошлаган. — Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?

4. кўчма Ёʻқ бўлмоқ, ёʻқолмоқ.

Уйқуси ўчмоқ. Тарихдан номи ўчмоқ.

Саҳронинг номи ўчар, Ўзгаради қумлоқлар Қ. Муҳаммадий.

Ундаги улуғ зотлик аломатлари бирданига ўчди. — Н. Сафаров, Оловли излар

Оқподшонинг тахти куйсин, қораси ўчсин! — Ойбек, Танланган асарлар

[Таннозхон:] Дийдоринг ўчсин сенинг! З. Саид, — Н. Сафаров, Тарих тилга кирди

5. Тўхтамоқ, тинмоқ; эшитилмай қолмоқ.

Ҳозиргина сўзлашиб ўтирган Кумуш билан онасининг товушлари ўчган эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Саидғозининг момақалдироқ қалдирашидек асабий кулгиси қандай бошланган бўлса, ўшандай тўсатдан ўчди. — С. Анорбоев, Оқсой

Извош қўнғироғи, от туёқларининг овозлари бора-бора ўчади. — Н. Сафаров, Уйғониш

6. кўчма Хотирадан кўтарилмоқ, эсдан чиқмоқ, унутилмоқ.

Номи ўчиб кетган Боқи мирзо кўп вақт ўтмай инобатлик мирзо номи билан бош кўтарди. — А. Қаҳҳор, Мирзо

Шоир сўзи мармар тошга ўйилган — Ўйма хатдек турар, дунёда ўчмас. — Қ. Муҳаммадий

7. с. т. Сафдан ёки ҳисобдан чиқмоқ.

Ёзувчилар уюшмаси аъзолигидан ўчган киши. Рўйхатдан ўчганлар.

посл.погов. голодный

• қорним оч я голоден
• оч қўймоқ оставить голодным
• оч-яланғоч голодный и раздетый

оч қадрини тўқ билмас сытый голодного не разумеет

оч бўлсанг ҳам – тўқдай бўл, ёʻқ бўлсанг ҳам – бордай бўл хоть и голоден, а кажись сытым, хоть и неимущий, а кажись имущим; соотв. ешь солому, а форс не теряй

оч қорним, тинч қулоғим пусть голоден, зато спокоен; соотв. лучше хлеб с водою, чем пирог с бедою

месть

• ўч олмоқ мстить

светлый, яркий

• оч кўк светло-синий
• оч яшил светло-зелёный
• оч пушти светло-розовый
• оч сариқ светло-жёлтый

любящий (что-л.), жадный (до чего-л.)

• паловга ўч любитель плова
• пулга ўч жадный на деньги

а light (rang), bright

а hungry

қорним оч I am hungry

н vengeance, revenge

ўч олмоқ revenge

а greedy (of, for)

1. ash, ashqursaq, toymaǵan, awqat jemegen

2. aqshıl, ashıq (reń haqqında)

1. ósh, kek, qas, jamanlıq

2. ósh, qumar, qushtar, ıntıq

Қорнида, меъдасида овқат қолмаган, очиққан.AÇ

1. Қасос, қасд.ÖÇ

2. Бирор нарсага бўлган истак.HARİS, DÜŞKÜN, AÇ

Kötü bir davranış veya sözü canlandırmak için kötülükle karşılık verme isteği ve işi, intikam.ЎЧ, ИНТИҚОМ, ҚАСОС

hungrig

қорним оч Ich bin hungrig, ich habe Hunger

Rache f, Vergeltung f

ранг hell, klar, licht

gierig, habsüchtig, habgierig

местьинглизчаrevengeфрансузчаvengeanceарабчаثَأْرٌ, اِنْتِقَامٌ

русчалюбящий, жадныйинглизчаkeen (on), thirsty (for), greedy (for), eager (to do smth)франсузчаgourmand, avideарабчаحَرِيصٌ, مُحِبٌّ