kir
кир- kir — JJ
- kir — VB
Til xizmati: remote
kir
1. asosan j. k. bilan Yurib yoki siljib, biror narsaning ichiga, ichki qismiga oʻtmoq, oʻzini ichkari qismga olmoq.
Uyga kirmoq. Gʻorga kirmoq.
Ahmadjon boʻsh laganni dasturxoni bilan koʻtarib, qushbegi kirgan eshikdan chiqdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Bektemir tezdan oʻzini pastlikka tashladi, yugura-yugura, oʻrmonga kirdi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Yoʻl ustidan chiqib qolgan chaqqon kaltakesaklar oʻqday otilib, kavaklarga, tosh oralariga kirib ketadi. — A. Qahhor, Maston
2. Narsaning orasiga, ichki qismiga yorib, teshib oʻtmoq, suqilmoq; sanchilmoq.
Kuliga tikan kirdi. Yer shunday qattiqki, qoziq qoqsang ham kirmaydi.
Tosh uchlangan qirrasi bilan bekning boshiga tushib, yarmigacha oʻyib kirib ketdi. — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi
Ayamay nayzani uradi Ikki emchak oʻrtasiga, Gʻarchillab nayza kiradi. — Gulshanbogʻ
3. Ich tomonga botmoq.
Ertalabdan beri hech narsa yemagan mollarning qorinlari ich-ichiga kirgan.
Novcha, ikki lunji ichiga kirib ketgan. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
4. Orasidan, qatoridan joy olmoq; qoʻshilmoq.
Bu maqola toʻplamning ikkinchi jildiga kirgan.
Ikkitasida Azimboyvachchaning oti yozilib, keyin oʻchirilgan, oxirgisida mutlaqo roʻyxatga kirmagan. — S. Ahmad, Hukm
Bu kasbni qoʻy, uka, sartaroshlik qil devdim, mana u ham odam qatoriga kirib oldi. — Guldasta
5. Ish, xizmat, oʻqish, jamiyat va shu kabilarga qabul qilinmoq; joylashmoq.
U dastavval institutga laborant boʻlib kirdi. Partiyaga kirmoq. Zavodga slesar boʻlib kirmoq.
Ammo biz ishga kirgan odamlarni joylarga ularning istagi bilan emas, idora ehtiyoji bilan yuboramiz. — S. Karomatov, Oltin qum
6. Sanoq son yoki baʼzan yosh soʻzi bilan birga qoʻllanib, shu son bildirgan yilcha umr koʻrganlikni bildiradi.
Otam oltmishga kirdi. Qiz oʻn yetti yoshga kirdi.
Rahmat, yuzga kir, uvali-juvali boʻl, oʻgʻlim. — Oybek, Tanlangan asarlar
7. Payt, oy, fasl bildiruvchi soʻz, soʻz birikmasi bilan qoʻllanib, shu payt yoki faslning boshlanishini bildiradi.
Yodgor, umri bino boʻlib, bahorning kirib kelishini shu qadar diqqat bilan kuzatmagan ekan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Kechikib kirgan qish endi kun sayin sovugʻini kuchaytira boshlagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Kech kirdi. Tovuqlar gʻira-shira qorongʻida pir-pir uchib, bostirma shipidagi qoʻnoqqa chiqa boshladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Mart oʻtdi, aprel kirdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
8. Ayrim otlar bilan birikib, shu ot ifodalagan narsaning paydo boʻlishi yoki vujudga kela boshlaganligini bildiradi.
Koʻchatlar mevaga kirdi. Tok hosilga kirdi. Tovuq tuxumga kirdi. Yuziga rang kirmoq.
Iyun oyining oxiri. Gʻoʻzalar ayni gulga kirgan vaqt. — N. Safarov, Uzoqni koʻzlagan qiz
Ishtahaga kirdi-yu, kulcha yuziga rang yugurdi. — K. Yashin, Hamza
9. Oʻzi birikib kelgan soʻz ifodalagan holat, xususiyat va shu kabilarni kasb etish, shunga ega boʻlishni bildiradi.
Kasal uyquga kirdi. Koʻm-koʻk osmon birpasda kulrang tusga kirdi.
Siz kelsangiz, hovlimizga oftob chiqqanday fayz kiradi. — K. Yashin, Hamza
Uy bekasi oʻzining asl ruhiga kirdi, jangchilarni qiyom va pechenye bilan mehmon qildi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Sevgilimni chiroyli yigit qiyofasiga kirib olgan sehrgar iblis qoʻltiqlab kelayotganidan yonib ketdim. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
Uning [Beruniyning] tartibsiz, joʻshqin fikrlari muntazam bir shaklga kirib, voyaga yetdi. — M. Osim, Jayxun ustida bulutlar
10. Oʻtmoq, oʻtib oʻzlashmoq.
Bu odatlar qardosh xalqlardan kirgan. Sut bilan kirgan jon bilan chiqar. — Maqol
Ruscha “kandidat”, kandidatura soʻzlarining ekvivalentlari sifatida esa tojik tilidan kirgan nomzod (hozirgi maʼnosida) soʻzi qoʻllanadi. — OʻTA
11. Ayrim soʻzlar (masalan, sezgi aʼzolarini bildiruvchi quloq, burun kabi soʻzlar) bilan qoʻllanganda, narsaning shu aʼzoga taʼsir etib, sezgi uygʻotishini bildiradi.
Gulning hidi burniga kirmoq.
Oʻylayman-u, miyaga hech narsa kirmaydi. — Guldasta
Avazning qulogʻiga uning gapi kirmas, u tarsaki yegandek, shayx Saʼdiyning shoh satriga tikilib oʻtirardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Shu yoshga kirib Shuncha yil yashab. Men shu yoshga kirib, koʻpchilik ichida samovarchi, choy deyolgan odam emasman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Aql (yoki aqli) kirmoq Aqlli boʻlmoq, aql bilan ish qiladigan boʻlmoq. Boʻyim choʻzilib, aqlim kirgan sayin koʻproq oʻylaydigan boʻlib qoldim. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Gapga (yoki soʻzga) kirmoq Oʻzganing aytganiga koʻnmoq, unamoq; rozi boʻlmoq. Hazratqul yuvosh, nima desa gapga kiradigan boladan bunaqa gap chiqishini sira oʻylamagan edi, gangib qoldi. — S. Ahmad, YulduzYaxshiyam, otasining soʻziga kirgani, aks holda, Tabibiydek dono, zukko bir ustoz, oqil doʻstdan ayrilib qolish hech gap emas ekan. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Goʻrga kirmoq Oʻlmoq, yerga koʻmilmoq.
- Yerga kirmoq 2. Haddan tashqari uyalmoq, mulzam boʻlmoq. Sizday odamga bunday boʻhton qilgandan koʻra yerga kirganim yaxshi emasmi? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariMen chaqirsam, battar uyaladi, yerga kiradi, ham uning koʻziga qanday qarayman! — Oybek, Tanlangan asarlarDomla yer yorilib, yerga kirib ketgudek boʻlib turardi. — M. Mansurov, Yombi
- Yoniga (yoki qoʻltigʻiga) kirmoq Qoʻllab-qoʻltiqlamoq; yordam bermoq; ulgʻayib, yordam beradigan yoshga yetmoq. Qurbon ota shu ishni boshlagan vaqtda uning yoniga kiradigan odamlar paydo boʻldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Joniga ora kirmoq Sababchi boʻlib, biror narsa, falokatdan saqlab qolmoq. Oʻz tanki bilan dushman zotini abjaq qilgan, nemis mudofaasini yorib oʻtib, necha yuzlab jangchilarimiz joniga ora kirgan — N. Safarov, Olovli izlarBir necha oy otasi betob boʻlib qolganda, tabibi hoziq uni davolab, joniga ora kirgan edi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi
- Jon kirmoq Jonlanmoq, jonlanish yuz bermoq. Shu orada xati borib qoldi-yu, bizga qayta jon kirdi. — S. Siyoyev, YorugʻlikNonni yeb, suvni ichgan bolalarga jon kirdi. — J. Sharipov, Xorazm
- Joni kirmoq Maza qilmoq, qoniqish bilan rohatlanmoq. Ha-ha Pirxonada joning kiribdi-da Mazaxoʻrak boʻlib qopsan-da — K. Yashin, Hamza
- Yoʻlga kirmoq Yurishga boshlamoq Qoniga belangan dadangni koʻtarib kirganlarida, sen endi yoʻlga kirgan eding. — Y. Shamsharov, ToshqinAdolat yoʻlga kirdi degandan boshlab, topganini sandiqqa tashladi. — S. Zunnunova, Olov
- Tilga kirmoq Gapira boshlamoq (gapirmayotgan, jim holatdan gapira boshlashni bildiradi). Sharif darrov uh tortib, tilga kirdi: — Xonim, bu osiy bandangizni afv etgaysiz — S. Siyoyev, YorugʻlikUmar polvon oʻylanib qoldi, anchadan keyin tilga kirdi. — K. Yashin, Hamza
- Tushiga kirmoq Tushida koʻrinmoq. Tovuqning tushiga don kiradi. Nafaqa kerak boʻlsa, daromadimning yarmini oling. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- U qulogʻidan kirib, bu qulogʻidan chiqdi Shu onning oʻzidayoq unutildi, juda tez esdan chiqdi. Bu gaplar uning u qulogʻidan kirib, bu qulogʻidan chiqib ketaverdi.
- Qoʻlga kirmoq Tasarrufiga, ixtiyoriga oʻtmoq. Yoni-veri bilan qoʻshilib, bir tanobdan moʻl yer qoʻlga kiradi. — Oybek, Tanlangan asarlarQoʻlga kirganda, bulbulim uchdi — Bahrom va Gulandom
kir
1. asosan j. k. bilan Yurib yoki siljib, biror narsaning ichiga, ichki qismiga oʻtmoq, oʻzini ichkari qismga olmoq.
Uyga kirmoq. Gʻorga kirmoq.
Ahmadjon boʻsh laganni dasturxoni bilan koʻtarib, qushbegi kirgan eshikdan chiqdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Bektemir tezdan oʻzini pastlikka tashladi, yugura-yugura, oʻrmonga kirdi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Yoʻl ustidan chiqib qolgan chaqqon kaltakesaklar oʻqday otilib, kavaklarga, tosh oralariga kirib ketadi. — A. Qahhor, Maston
2. Narsaning orasiga, ichki qismiga yorib, teshib oʻtmoq, suqilmoq; sanchilmoq.
Kuliga tikan kirdi. Yer shunday qattiqki, qoziq qoqsang ham kirmaydi.
Tosh uchlangan qirrasi bilan bekning boshiga tushib, yarmigacha oʻyib kirib ketdi. — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi
Ayamay nayzani uradi Ikki emchak oʻrtasiga, Gʻarchillab nayza kiradi. — Gulshanbogʻ
3. Ich tomonga botmoq.
Ertalabdan beri hech narsa yemagan mollarning qorinlari ich-ichiga kirgan.
Novcha, ikki lunji ichiga kirib ketgan. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
4. Orasidan, qatoridan joy olmoq; qoʻshilmoq.
Bu maqola toʻplamning ikkinchi jildiga kirgan.
Ikkitasida Azimboyvachchaning oti yozilib, keyin oʻchirilgan, oxirgisida mutlaqo roʻyxatga kirmagan. — S. Ahmad, Hukm
Bu kasbni qoʻy, uka, sartaroshlik qil devdim, mana u ham odam qatoriga kirib oldi. — Guldasta
5. Ish, xizmat, oʻqish, jamiyat va shu kabilarga qabul qilinmoq; joylashmoq.
U dastavval institutga laborant boʻlib kirdi. Partiyaga kirmoq. Zavodga slesar boʻlib kirmoq.
Ammo biz ishga kirgan odamlarni joylarga ularning istagi bilan emas, idora ehtiyoji bilan yuboramiz. — S. Karomatov, Oltin qum
6. Sanoq son yoki baʼzan yosh soʻzi bilan birga qoʻllanib, shu son bildirgan yilcha umr koʻrganlikni bildiradi.
Otam oltmishga kirdi. Qiz oʻn yetti yoshga kirdi.
Rahmat, yuzga kir, uvali-juvali boʻl, oʻgʻlim. — Oybek, Tanlangan asarlar
7. Payt, oy, fasl bildiruvchi soʻz, soʻz birikmasi bilan qoʻllanib, shu payt yoki faslning boshlanishini bildiradi.
Yodgor, umri bino boʻlib, bahorning kirib kelishini shu qadar diqqat bilan kuzatmagan ekan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
Kechikib kirgan qish endi kun sayin sovugʻini kuchaytira boshlagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Kech kirdi. Tovuqlar gʻira-shira qorongʻida pir-pir uchib, bostirma shipidagi qoʻnoqqa chiqa boshladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
Mart oʻtdi, aprel kirdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
8. Ayrim otlar bilan birikib, shu ot ifodalagan narsaning paydo boʻlishi yoki vujudga kela boshlaganligini bildiradi.
Koʻchatlar mevaga kirdi. Tok hosilga kirdi. Tovuq tuxumga kirdi. Yuziga rang kirmoq.
Iyun oyining oxiri. Gʻoʻzalar ayni gulga kirgan vaqt. — N. Safarov, Uzoqni koʻzlagan qiz
Ishtahaga kirdi-yu, kulcha yuziga rang yugurdi. — K. Yashin, Hamza
9. Oʻzi birikib kelgan soʻz ifodalagan holat, xususiyat va shu kabilarni kasb etish, shunga ega boʻlishni bildiradi.
Kasal uyquga kirdi. Koʻm-koʻk osmon birpasda kulrang tusga kirdi.
Siz kelsangiz, hovlimizga oftob chiqqanday fayz kiradi. — K. Yashin, Hamza
Uy bekasi oʻzining asl ruhiga kirdi, jangchilarni qiyom va pechenye bilan mehmon qildi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Sevgilimni chiroyli yigit qiyofasiga kirib olgan sehrgar iblis qoʻltiqlab kelayotganidan yonib ketdim. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
Uning [Beruniyning] tartibsiz, joʻshqin fikrlari muntazam bir shaklga kirib, voyaga yetdi. — M. Osim, Jayxun ustida bulutlar
10. Oʻtmoq, oʻtib oʻzlashmoq.
Bu odatlar qardosh xalqlardan kirgan. Sut bilan kirgan jon bilan chiqar. — Maqol
Ruscha “kandidat”, kandidatura soʻzlarining ekvivalentlari sifatida esa tojik tilidan kirgan nomzod (hozirgi maʼnosida) soʻzi qoʻllanadi. — OʻTA
11. Ayrim soʻzlar (masalan, sezgi aʼzolarini bildiruvchi quloq, burun kabi soʻzlar) bilan qoʻllanganda, narsaning shu aʼzoga taʼsir etib, sezgi uygʻotishini bildiradi.
Gulning hidi burniga kirmoq.
Oʻylayman-u, miyaga hech narsa kirmaydi. — Guldasta
Avazning qulogʻiga uning gapi kirmas, u tarsaki yegandek, shayx Saʼdiyning shoh satriga tikilib oʻtirardi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Shu yoshga kirib Shuncha yil yashab. Men shu yoshga kirib, koʻpchilik ichida samovarchi, choy deyolgan odam emasman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Aql (yoki aqli) kirmoq Aqlli boʻlmoq, aql bilan ish qiladigan boʻlmoq. Boʻyim choʻzilib, aqlim kirgan sayin koʻproq oʻylaydigan boʻlib qoldim. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Gapga (yoki soʻzga) kirmoq Oʻzganing aytganiga koʻnmoq, unamoq; rozi boʻlmoq. Hazratqul yuvosh, nima desa gapga kiradigan boladan bunaqa gap chiqishini sira oʻylamagan edi, gangib qoldi. — S. Ahmad, YulduzYaxshiyam, otasining soʻziga kirgani, aks holda, Tabibiydek dono, zukko bir ustoz, oqil doʻstdan ayrilib qolish hech gap emas ekan. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Goʻrga kirmoq Oʻlmoq, yerga koʻmilmoq.
- Yerga kirmoq 2. Haddan tashqari uyalmoq, mulzam boʻlmoq. Sizday odamga bunday boʻhton qilgandan koʻra yerga kirganim yaxshi emasmi? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariMen chaqirsam, battar uyaladi, yerga kiradi, ham uning koʻziga qanday qarayman! — Oybek, Tanlangan asarlarDomla yer yorilib, yerga kirib ketgudek boʻlib turardi. — M. Mansurov, Yombi
- Yoniga (yoki qoʻltigʻiga) kirmoq Qoʻllab-qoʻltiqlamoq; yordam bermoq; ulgʻayib, yordam beradigan yoshga yetmoq. Qurbon ota shu ishni boshlagan vaqtda uning yoniga kiradigan odamlar paydo boʻldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Joniga ora kirmoq Sababchi boʻlib, biror narsa, falokatdan saqlab qolmoq. Oʻz tanki bilan dushman zotini abjaq qilgan, nemis mudofaasini yorib oʻtib, necha yuzlab jangchilarimiz joniga ora kirgan — N. Safarov, Olovli izlarBir necha oy otasi betob boʻlib qolganda, tabibi hoziq uni davolab, joniga ora kirgan edi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi
- Jon kirmoq Jonlanmoq, jonlanish yuz bermoq. Shu orada xati borib qoldi-yu, bizga qayta jon kirdi. — S. Siyoyev, YorugʻlikNonni yeb, suvni ichgan bolalarga jon kirdi. — J. Sharipov, Xorazm
- Joni kirmoq Maza qilmoq, qoniqish bilan rohatlanmoq. Ha-ha Pirxonada joning kiribdi-da Mazaxoʻrak boʻlib qopsan-da — K. Yashin, Hamza
- Yoʻlga kirmoq Yurishga boshlamoq Qoniga belangan dadangni koʻtarib kirganlarida, sen endi yoʻlga kirgan eding. — Y. Shamsharov, ToshqinAdolat yoʻlga kirdi degandan boshlab, topganini sandiqqa tashladi. — S. Zunnunova, Olov
- Tilga kirmoq Gapira boshlamoq (gapirmayotgan, jim holatdan gapira boshlashni bildiradi). Sharif darrov uh tortib, tilga kirdi: — Xonim, bu osiy bandangizni afv etgaysiz — S. Siyoyev, YorugʻlikUmar polvon oʻylanib qoldi, anchadan keyin tilga kirdi. — K. Yashin, Hamza
- Tushiga kirmoq Tushida koʻrinmoq. Tovuqning tushiga don kiradi. Nafaqa kerak boʻlsa, daromadimning yarmini oling. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- U qulogʻidan kirib, bu qulogʻidan chiqdi Shu onning oʻzidayoq unutildi, juda tez esdan chiqdi. Bu gaplar uning u qulogʻidan kirib, bu qulogʻidan chiqib ketaverdi.
- Qoʻlga kirmoq Tasarrufiga, ixtiyoriga oʻtmoq. Yoni-veri bilan qoʻshilib, bir tanobdan moʻl yer qoʻlga kiradi. — Oybek, Tanlangan asarlarQoʻlga kirganda, bulbulim uchdi — Bahrom va Gulandom
kir
1. грязь (на теле, белье и т.п.), грязный, нечистый
kir koʻylak грязная рубашка
2. бельё
kir yuvmoq стирать бельё
- koʻnglida kiri yoʻq чистосердечный
- kir koʻylakka kishan yoqa ирон. на грязное платье да праздничный воротник
- pul – qoʻlning kiri, yuvsa ketar посл. деньги — грязь рук, смоешь — и их нет
kir 1
n 1. dirt, filth
2. unclean, dirty, polluted
- kir 1. dastro'mol unclean (dirty) handkerchief
KIR
1. kir, ılas, patas, daǵal, iplas
2. kir basqan, kirlegen
3. awıs. jerkenishli, jaman
KIR
1. Badan, kiyim va sh.k.ga chang-toʻzon oʻtirishidan hosil boʻlgan ifloslik.KİR
2. Yuviladigan yoki yuvilgan kiyim.ÇAMAŞIR, BULAŞIK
KIR
1. Beyazla az miktarda karanın karışmasıyla oluşan renk.BOʻZ RANG
2. Şehir ve kasabaların dışında kalan çoğu boş ve geniş yer.DALA, QIR, MAYDON
kir
1. adj. schmutzig, unsauber
2. subs. Wäsche f
- kir 1. yuvmoq Wäsche waschen
Кир
- Битумлашган тупроқ Битумланған топырақ Quire
КИР
- кўмир ишқорли реагент
Кир
ruschaгрязь // грязныйinglizchadirt, filth; mudfransuzchasaleté, mal propreté, impureté // sale, impurarabcha(1) وَسَخٌ، وَخَلٌ؛ (2) بَيَاضَاتٌ، غَسِيلٌ
KIR=
- kirmoq– входить – enter. Kiši kirmädük elkä kirsä qalï, kelin teg bolur er ayïn teg tili – Agar kishi oldin kirmagan elga kirsa, kelindek boʻlib tili kalimaga kelmay qoladi – Если человек входит в страну, в которой он не был, он становится как невеста и язык его немеет – If a person enters a country in which he was not, he becomes like a bride and his tongue grows numb (QBN, 47₂ QBN, 483; 24b2).