Адабиёцҳунослик терминларининг изоҳли луғати
-
(гр. drama ҳаракат сўзидан) — драма. Драматик турга мансуб жанрлардан бири. Драманинг ўзига хос хусусиятларидан бири унинг саҳнада ижро этилишидир. Драматик асар саҳнада қўйилмас экан, томошабин унинг ҳаракат ва ҳолатини кузатиб, сўзларини тингламас экан, у ҳақиқий бадиий асар даражасига кўтарила олмайди. У фақат саҳнада ижро этилгандагина, ўзининг ҳаётий-эстетик функциясини тўла бажара олади. Бинобарин, драма ўзининг тексти билан сўз санъатига мансуб бўлса, саҳнада ижро этилиши жиҳатидан роман, повесть каби адабий жанрлардан фарқланиб туради. Шу билан бирга, саҳна асари актёрларнинг маҳорати, безакларнинг аниқлиги, музика ва ёруғликнинг нормаллиги жиҳатидан ҳам ўзига хослик касб этади. Саҳнада йўналишидан ташқари, драманинг адабий асоси ҳисобланмиш асар текстида унинг поэтик хусусиятлари ҳам мужассамлашган бўлади. Бу поэтик хусусиятлари билан драма эпос ва лирика адабий турларига мансуб жанрлардан ажралиб туради. Чунки драмада ҳар бир образ ўз характерига хос хислатларини ўз тили, хатти-ҳаракати орқали очади. Эпос, лирика турларига мансуб жанрлардан тубдан фарқ қилиб, драмада автор баёни йўқ. Драмада бирор ҳаётий воқеа бошдан-оёқ батафсил тасвирланмайди, унда шахс ҳаётининг энг муҳим нуқталари акс эттирилади, яъни драматург ўз ғоявий ниятларига қараб бутун воқеаларни шундай марказлаштирадики, томошабин катта-катта воқеалар моҳиятини ҳам кичкина штрихлардан англаб олади. Булар драматик турга мансуб барча жанрлар учун ҳам хос бўлган хусусиятлардир. Драма жанрининг тарихи жуда ҳам қадимий бўлиб, унинг тараққиёти ҳамма вақт ҳаётнинг ўзида ҳам катта ўзгаришлар юз бераётган, қарама-қарши кучлар кураши кескинлашган пайтларга тўғри келади. Драманинг ўзига хос мураккабликка эга бўлган жанрлиги яна шу билан ҳам белгиланадики, унда воқеалар тизмаси ва персонажларнинг чекланганлигига қарамай, қаҳрамон ўз характерини турли томондан намоён қила олади. Авваллари драмалар учун кенг эпиклик хос эмас эди. ХХ асрга келиб Р. Роллан, Б. Брехт, В. Маяковский, К. Тренев, Вс. Вишневский каби драматурглар драмага кенг эпикликни олиб кирдилар. Бу эса бевосита синфий курашнинг ўткирлашиши, революцион ҳаракатнинг кучайиши билан боғлиқ ҳодисадир. Драманинг бу янги босқичидаги энг характерли хусусиятларидан бири шуки, уларда қаҳрамоннинг ички дунёси конкретроқ очила боради. Драмада психологик таҳлил жуда ҳам нозиклашиб, мураккаблашиб
Инглизча-ўзбекча, ўзбекча-инглизча луғат
-
['дра:мə] драма; драматик [дре'мæтик] драматик, драматикага оид, фожиали; -тикс [дрə'мæтıк] 1) драматик сан'ат 2) спектакл <> ше гоес ин фор драматикс у можаро бошлаяпти, жазаваси тутяпти; драматист ['дрæмəтист] драматург; драматизе ['дрæмəтаıз] саҳналаштирмоқ (бирор бадиий асарни театр саҳнаси ёки кинода қо'йишга мосламоқ)
Русча-ўзбекча луғат
-
-ы ж драма; драмы Уйгуна Уйғун драмалари; театр драмы и комедии драма ва комедия театри; поставить новую драму янги драмани [саҳнага] қўймоқ.
Мақоладаги хато ҳақида хабар бериш
