qol
қолqol
1. Boshqa joyga ketmay, bor-may, jilmay, qoʻzgʻalmay, oʻz joyida bul-mox; joyini tark etmaslik.
Uyida qolmoq. Kutubxonada qoldi. Biz bu yil ham qishloqda qoldik.
Otamlar bu yerda qolmoqchilar, sardoba qurishni oʻylayaptilar — Mirmuhsin, Meʼmor
Majlis boʻlgan joyda oʻsha gapirgan odam-u yana bir necha kishi qoldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
2. Bor, mavjud holatda boʻlmoq; bor (inkor shaklida yoʻq holatni, yoʻq ekanlikni bildiradi).
Yonimda yuz soʻm qoldi. Uyda koʻk choy qolmabdi. Ot agʻanagan yerda jun qolar. — Maqol
Kelgusi asrga ikki qadam-gina yoʻl qoldi. — S. Ahmad, Yulduz
Qoʻqondan boshimni olib chiqib ketishdan boshqa choram qolmagan mening, aka! — K. Yashin, Hamza
3. Biror holat, vaziyat, makon (joy) va shu kabilarda mavjud boʻlmoq
Yolgʻiz qolmoq. Jim qolmoq. Vijdon azobida qolmoq. Och qolmoq. Ish chala qoldi. Qurshovda qolmoq.
Fashistlarning oʻq, xanjari-la Talay yoshlar qoldi bepadar. — Gʻayratiy
Sodiq jiyanim, basharangmi, doʻlda qolgan tappimi? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
4. Ishlatish, foydalanish va shu kabilardan xoli boʻlib saqlanmoq, ortmoq; shu tariqa keyingilar ixtiyoriga oʻtmoq, meros boʻlmoq.
Bu imorat otangizdan qolgan boʻlsa kerak? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Bir parcha yer hammadan qoladi, oʻgʻlim. Hech kim qabriga orqalab ketmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Ota-bobolardan qolgan udum bu, qizim. — K. Yashin, Hamza
5. Daxl etolmaslik, yetisholmaslik, erisholmaslik.
Oʻzimam qiziqman-da, shu yomgʻirdan qoʻrqib, maktabdan qolib oʻtirsam. — E. Raimov, Ajab qishloq
Eldan qolguncha erdan qolgan yaxshiroq, deb shuni aytsa kerak-da. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Issiq, yumshoq paxta qoplar, aravaning beshik singari tebranishi kecha uyqudan qolgan Gʻulomjonni elitdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
6. Barham topmoq, yoʻq boʻlmoq.
Shoʻxliklari qoldi. Avvalgi yoʻtalishlari qoldi. Ishonch qolmadi. Sabr-toqat qolmadi. Yurishga madori qolmadi.
Surmaxon, palapartishligingiz sira ham qolmadi, qolmadi-da! — B. Rahmonov, Yurak sirlari
7. Masofa, vaqt nuqtayi nazarida boʻlmoq, bor boʻlmoq.
Shaharga yana oʻttiz kilometr (yoʻl) qoldi. Poyezd joʻnashiga bir soat qoldi.
8. Saqlanmoq, omon qutulmoq.
Yuz oʻlimdan qolganman.
Oʻgʻrilardan bittasi tutildi qolganlari ham ushlanur, deb oʻylayman. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
9. Ish-faoliyat, foydalanish imkoniyatidan mahrum boʻlmoq.
Mariyamning baxtiga qarshi, amaki sil kasalligiga uchrab, ishdan qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Quloqdan ham qolganmisiz? Ilhom akamning ham daraklari yoʻq, deyapman! — B. Rahmonov, Yurak sirlari
Ilgari katta naychi boʻlgan, keyin koʻzdan qolib, uyga qamalgan hamqishlogʻidan ham bir oz taʼlim olgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
10. Duchor boʻlmoq, giriftor boʻlmoq, yoʻliqmoq.
Baloga qolmoq. Malomatga qolmoq. Tuhmatga qolmoq. Tashvishga qolmoq.
U ham kishilar oldida bu baxtsiz qizining taʼnasiga qolmasin. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Endi senlarning kasofatlaringga men qolamanmi? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
[ Surmaxon:] Shu kunga qolishimga siz sababchi boʻldingiz, oyi. — B. Rahmonov, Yurak sirlari
11. Biror narsadan benasib, bebahra qolmoq.
Toʻydan qolmoq. Foydadan qolmoq.
Bir yakshanba kuni Ahmadjon oshxonaga dejur boʻlib, uyqudan qoldi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
12. (oʻrin-payt kelishigi bilan) Biror hodisaning bevosita taʼsirida boʻlmoq.
Yomgʻirda qolmoq. Oftobda qolmoq. Sovuqda qolmoq.
13. Belgilangan vaqtdan keyinga surilmoq, kechiktirilmoq, boshqa muhlatga koʻchirilmoq.
Majlis qoldi. Toʻy kelasi oyga qoldi. Qolgan ishga qor yogʻar. — Maqol
Damba masalasi keyinga qoldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
[Yusufbek hoji:] Oʻttiz ikki tangadan soliq yigʻ, emish Bir haftadan keyinga qolmasin, emish. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
14. s. t. Yutqizmoq, magʻlubiyatga uchramoq (oʻyinda).
U mendan besh marta qoldi.
15. Bogʻli boʻlmoq, qarab turmoq (biror ish, masala va shu kabilar haqida).
Hamma ish menda qoldi. Ish pulga qarab qoldi.
[Hoji xoda:] Hamma gap oʻzingizda qolgan. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
16. Harakat nomiga qoʻshilib, shu ishni bajarish lozimligini, shunday vazifa, majburiyat borligini bildiradi.
Osh pishdi, faqat uni suzish qoldi.
Endi., farmonni xalqqa tushuntirish, uning kerakligini, foydasini uqtirish qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- -ga qolganda Ish, gap va shu kabilarga borib taqalganda. Nega har narsaga yetgan aqling shunga qolganda oqsaydir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Koʻngli qolmoq
- Laʼnat tagida qolmoq Kimsaning nafratiga, laʼnatiga, qargʻishiga duchor boʻlmoq.
- Menga (yoki senga, unga va shu kabilar) qolsa Ixtiyor va shu kabilar menda boʻlsa; mendan soʻralsa. Senga qolsa, xudoni ham yoʻq deysan. — A. Qahhor, Yangi yerOppoq oyingga qolsa, Kumush opangni ham birga olib ketmoqchi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Oramizda (yoki oʻrtamizda) qolsin Sir saqlansin, hech kimga bildirilmasin. Yaxshi hamki bu gap oʻz oʻrtalaringizda qolib ketdi. — B. Rahmonov, Yurak sirlari
- Orqada qolmoq 1. Boshqalardan keyinda yurmoq, sudralmoq. Bular gap bilan boʻlib, xiyla orqada qolib ketishdi. — A. Qahhor, XotinlarShunday qilib, boʻron bilan kelgan qiyinchiliklar or-qada qolib ketdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchliU mendan uch sinf orqada qoldi. Orqada qolgan mamlakat;Soatim uch minut orqada qolibdi;
- Pulning (yoki foydaning) tagida qolmoq Koʻp pul (foyda) topmoq; pulga (foydaga) koʻmilmoq.
- Qola bersa Undan keyin, shuningdek. Avvali xudo, qola bersa, men uni uylantirib qoʻydim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Quruq qolmoq
qo‘l
1. Odamning barmoq uchlaridan yelkasigacha boʻlgan qismi, aʼzosi.
Baquvvat qoʻllar. Qoʻlni oldinga choʻzmoq. Ikki qoʻlni yuqori koʻtarmoq. Qoʻl kuchi. Bosh qashigani ham qoʻlim tegmaydi.
Yoʻlchi ikkinchi qoʻli bilan Qora Ahmadning bir qoʻlini orqaga qayirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
2. Shu aʼzoning bilakdan barmoqlar uchigacha boʻlgan qismi; panja.
Qoʻl bilan silamoq. Qoʻl bilan ushlamoq.
Yoʻldosh orqadan asta kelib, Elmurodning koʻzini ikki qoʻli bilan bekitdi. — Shuhrat, Shinelli yillar
Qozi domla qoʻllarini yuvib turib, dasturxonga koʻz yugurtirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
3. Ish-mehnat bajaruvchi aʼzo (vosita) sifatida.
Qoʻlim band,
Men bu mol-dunyoni, yer-suvni qoʻlim bilan topgan emasman, aqlim bilan topganman. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Otabek bilan birga Tashkent tushib, oʻz qoʻllari bilan toʻyimizni oʻtkazishingizga ishonib Yusufbek hoji. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
4. s. t. Hayvonlarning oldingi oyoqlari.
Qoʻyning qoʻli va soni. Qoʻl goʻshti.
5. s. t. Barmoq.
Oʻrta qoʻl. Besh qoʻl baravar emas. — Maqol
6. Har kimning oʻziga xos yozuv usuli, uslubi, yozuvi, xati va uning ifodasi.
Qutidor qizining maqsadiga tushunib, ikki turli qoʻlni darrov payqab oldi: — Vijdonsiz, iblis, — deb qoʻydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
[Nizomiddinov:] Xat bilmaydigan ogʻzaki guvohlar ham bor, yozib beray desam, hamma arizalar bir odamning qoʻli bilan yozilgan, degan shubha boʻlmasin. — S. Ahmad, Hukm
7. Imzo.
Dalolatnomaga qoʻl qoʻymoq. Shartnomaga qoʻl qoʻymoq.
Xoʻjabekov — rais, Saidgʻozi bir kichkina odam Barcha hujjatlarda Xoʻjabekovning qoʻli. — S. Anorboyev, Oqsoy
Omborchi: — Boʻta qoʻl qoʻymagan qogʻozni qogʻoz demayman, — deb katta ketvordi. — S. Ahmad, Hukm
8. Har kimning oʻziga xos ish usuli, uslubi, ishi, xatti-harakati; shuni aks ettiruvchi ifoda.
Hovlini oʻrab turgan devorlar ham yangidan urilgan, ichkarisidan hammasi ganch bilan suvalgan. Hamma yoqda aka-sining qoʻli koʻrinadi. — H. Ahmar, Kim haq?
9. Imkon, imkoniyat.
10. (3-sh. egalik hamda j.k. va oʻ.-p. k. shaklida koʻm. vaz.: qoʻliga, qoʻlida) Ixtiyoriga, izmiga; ixtiyorida, izmida.
Kishi hurmati oʻz qoʻlida. — Maqol
[Kumush] Bu uydan chiqib ketishni, bir-ikki oylab Otabekni Zaynab qoʻliga topshirib qoʻyishni yana muvofiq koʻchmas. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Agarda xon koʻtarish mening qoʻlimda boʻlsa edi, xon qilib Otabekni koʻtarar edim. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Qoʻli tegmaydi Biror ishni bajarishga vaqti yoʻq; qoʻli band, ish bilan band.
- Ikki qoʻlini burniga suqib (yoki tiqib)
- Qayoqqa qoʻl uzatsa yetadi Imkoniyatga ega, imkoniyati katta.
- Qoʻli baland
- Qoʻli kalta (yoki qisqa) Imkoniyati kam, cheklangan, qurbi yetmaydigan. [Dadajon aka:] Oʻylab qarasam, doʻppi tor ekan. Kattaroq toʻy qilishga qoʻlimiz kalta ekan. — I. Rahim, Ixlos
- Qoʻli uzun Har qanday narsaga yetishish, erishish imkoni bor, shunday qudratga ega. Uning qoʻli uzun edi, davlatning bir qismini dadasidan, ukasidan yashirin ishlatib, xolis oʻziga qarashli katta bir boylik orttirgan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Qoʻlidan keladi Biror ishni amalga oshirish uchun imkoniyati, huquqi bor, kuch-quvvati yetadi, biror ishni qila, bajara oladi. U [Nuri] juda dadil va ayyor qiz. Uning qoʻlidan har qanday ish keladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Besh qoʻlini ogʻziga urmoq (yoki tiqmoq)
- Gah desa (yoki deganda) qoʻlga qoʻnadigan qilib olmoq
- Yolgʻiz (yoki yakka) qoʻl
- Koʻngliga (yoki yuragiga, koʻksiga, qoʻltigʻiga, qoʻyniga) qoʻl solib koʻrmoq Birovning fikri yoki ichki sirini bilish maqsadida turli gaplar aytmoq, shu maqsadda gapga solmoq. Oʻktam toʻy-hasham toʻgʻrisida soʻz ochib, qizning koʻngliga qoʻl solmoqchi boʻldi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
- Oyogʻi olti(ta), qoʻli yetti(ta)
- Oyogʻini qoʻlga olib
- Chap (yoki soʻl) qoʻl Chap tomon; chap, soʻl. Chap qoʻlga yurmoq. Chap qoʻldagi koʻcha.
- Oʻng qoʻl 1. Oʻng tomon; oʻng. Oʻng qoʻlga burilmoq. Oʻng qoʻldagi uy. Oʻng qoʻldan mashina kelib qoldi.— Qayoqqa yuramiz, — dedi Sidiqjon qayrilib, uning koʻziga qarab. — Oʻng qoʻlga, — dedi xotin. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariBu kishi Azizbekning amiri lashkari va oʻng qoʻli boʻlgan Rayimbek dodxoh edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Qoʻl bermoq Birovga ixlos qoʻymoq, uni pir deb tanimoq. Bir kun Margʻilondan bir eshon keldi. Boyimiz oʻsha kishiga qoʻl bergan ekan, yaʼni oʻsha kishining muridi ekan. — I. Rahim, Ixlos
- Qoʻl kelmoq Qulay, mos, koʻngildagidek boʻlib tushmoq. Yerni begona oʻtlardan tozalashda qoʻl keladigan asbob.Dalabop qattiq trinkadan besh-olti metr olaman. Ularga judayam qoʻl keladi. — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi
- Qoʻl koʻtarmoq 1. Rozilik, xohish yoki ovoz berish ishorasi sifatida qoʻlini yuqoriga koʻtarmoq. Kimda-kim Nuʼmon hoji Qalandarov bu yerdan badargʻa qilinsin desa, qoʻlini koʻtarsin. Hamma baravar qoʻl koʻtardi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariQurshovga olingan dushman qismlari qarshilikni toʻxtatib, qoʻl koʻtardilar;Nega sohibkorga qoʻl koʻtarding? Kuchingni qayerga qoʻyishni bilmayapsanmi? — J. Sharipov, Xorazm
- Qoʻl siltamoq
- Qoʻl tegizmoq (yoki urmoq) 1. Faqat boʻlishsiz shaklda: qoʻl tegizmaslik Hatto isteʼmol uchun olmaslik. Ovqatga hech kim qoʻl urmadi;U [Muxammad] qaysi ishga qoʻl ursa, uni uddalay olar edi. — M. Osim, Sehrli soʻz
- Qoʻl uchida yoki qoʻl uchi bilan 1. Astoydil emas, istar-istamas; shunchaki, yuzaki. Doktor uni qoʻl uchidagina koʻrdi, dori bermadi, tayinli bir gap ham aytmadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlariU [Xolmat] Toʻraxonovdan haqiqiy yordam kutgan Faqat balandparvoz soʻzlar eshitdi va [toʻgʻonni] pala-partish, qoʻl uchida qurishga daʼvat qilindi. — Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqinBu qanday gap axir, oʻzim qoʻl uchida tirikchilik qilaman-u, sening uchun shu kunimdan ham ayrilaymi? — H. Shams, Oqpadar
- Qoʻl yuvmoq
- Qoʻlga olmoq 1. Pora berish, aldash va shu kabilar yoʻllar bilan oʻziga moyil qilmoq. Xumparning ogʻzi-burnini moylab, qoʻlga olib boʻlmasmikin? — P. Tursun, OʻqituvchiMuxtorxonni Afgʻoniston chegarasida qoʻlga olibdilar. — A. Qahhor, Sarob
- Qoʻlga tushmoq 1. Aybi, jinoiy ishi oshkor boʻlib tutilmoq. Gap tarqadi: birov tilmoch Hokim toʻraning xotini bilan qoʻlga tushib qopti, desa, yana birov tilmoch Hokim toʻraning qorovuli bilan qoʻlga tushib qopti, deyar edi. — S. Ahmad, HukmQoʻlga tushibsan, seni rosa laqillatishibdi.
- Qoʻli bormaydi Istagi, xohishi yoʻq; hafsalasi yoʻq. Tutni kesishga qoʻlim bormayapti.Mol ketdi — jon ketdi, ishga ham qoʻlim bormaydi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
- Qoʻli ochiq yoki ochiq qoʻl Hech narsani ayamaydigan, saxiy. Qoʻli ochiqning yoʻli ochiq. — Maqol
- Qoʻli egri Oʻgʻri.
- Qoʻli yupqa Kambagʻal, qashshoq. Oʻsha kunlari Malohat aya yashayotgan qishloqdan yetmish chaqirim narida qoʻli yupqaroq bir kishining xonadoniga olov tutashib yonib ketibdi. — Gazetadan
- Qoʻli qichidi
- Qoʻli koʻliga tegmaslik Nihoyatda tez, chaqqon harakat qilmoq, tez ishlamoq.
- Qoʻlini sovuq suvga urmaydi Hech ish qilmaydi. Nusratilla roʻzgʻorda qoʻlini sovuq suvga urmaydi. — A. Muxtor, Opa-singillar
- Qoʻlni bigiz qilmoq
- Qoʻlni yuvib, qoʻltiqqa tiqmoq (yoki urmoq) Biror narsadan hafsalasi pir boʻlib, ixlosi qaytib, uni tark etmoq, undan yuz oʻgirmoq, voz kechmoq, qaytmoq. Baʼzilari gʻayratlari bekorga ketayotganini koʻrib, qoʻllarini yuvib, qoʻltiqqa urdilar. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi
- Qoʻlni qoʻlga bermoq Biror sohada bahamjihat boʻlmoq, oʻzaro birlashmoq. Qoʻlni qoʻlga berib ishlamoq.Qadrdon dalalar, mehnat tongida Qoʻlni qoʻlga berar ikki baxtli yosh. — Gʻayratiy
- Harom qoʻl Birovning haqidan hazar qilmaydigan, nopok (odam haqida). Qayerdaki harom qoʻl bor, u yerda barakat yoʻq. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
qoʻl
1. рука, руки, ручной
oyogʻi yoʻq, qoʻli yoʻq, yoʻlda turib yoʻl boshlar без ног, без рук, а в дорогу ведёт (Ветер)
qoʻl bilan berganga qush toʻymas (букв. с руки не накормишь даже птицу) пока сам не будешь зарабатывать – не прокормишься
qoʻl qoʻlni taniydi (букв. рука руку знает) у кого брал, тому и следует отдавать
bolaning qoʻlini ushla держи ребёнка за руку
oʻng qoʻlingizni koʻtaring поднимите правую руку
2. почерк
bu ukamning qoʻli emas это почерк не моего брата
- qoʻl koʻtarmoq 1) поднять руку (руки); 2) перен. поднять руку (на кого-л.), замах-
qoʻl
n 1. hand
2. signature
- qoʻl qo‘ymoq sign
- qo‘lansa a stinking, foul, smelly, malodorous
QOʻL
qol
QOʻL
1. Odamning barmoq uchlaridan yelkasigacha boʻlgan qismi.EL, KOL
2. Barmoq.
3. Kishining oʻz qoʻli bilan yozgan ismi va familiyasi; imzo.
qoʻl
1. fm Hand f, Arm m
2. f (imzo)Unterschrift f
- qoʻl qo‘ymoq unterzeichnen vt, unterschreiben vt
- qoʻl bilan yozilgan handgeschrieben
Қўл
- ذراع ziraa' рука (предплечь) Arm
қўл
- hand; ёрдам қўлини чўзмоқ give a helping hand (lend a hand);
QOL=
- o'tinmoq - просить, добиваться - beg. Kiši asyï qoldum öz ersä ya yat - Yaqin va begona odamlarga foydam tegishiga harakat qildim - Я