парадокс
paradoksпарадокс
Кўпчилик томонидан қабул этилган анъанавий фикр, тажрибага ўз мазмуни ва шакли билан кескин зид бўлган, кутилмаган фикр, мулоҳаза.
Парадокс пайдо бўлишининг асосий сабаби инсон билиш жараёнининг мураккаб диалектик характерга эгалиги ва бунда шакл ва мазмуннинг ўзаро зиддиятли муносабатда бўлишидадир. — Ўзме
парадокс
н paradox
PARADOKS
Kökleşmiş inanışlara aykırı olarak ileri sürülen düşünceПАРАДОКС, ЁНДОШ ТУШУНЧА
Парадокс
- (гр. paradoxon — зид келувчи, кутилмаган сўзидан) — парадокс. Умум томонидан қабул қилинган фикрдан кескин фарқ қиладиган ёки тўғри фикрга қарама-қарши бўлган ўзига хос, кутилмаган бир фикр. Мантиқ илмида тўғри ёки нотўғри деб бўлмайдиган фикрлар парадокс дейилади. Бадиий адабиётда парадокснинг вазифаси бошқачадир. Парадокс адабиётда айрим ҳолларда афористик хусусиятга эга бўлса, айрим ҳолларда сўз ўйини ёхуд фош этиш, кулдириш мақсадида қўлланилган ғайри табиий тушунчалар вазифасини ўтайди. О. Уайльд, А. Франс, Б. Шоу, И. С. Тургенев, А. Қаҳҳор каби ёзувчилар ижодида парадоксларнинг ажойиб намуналари учрайди. Бадиий асар тилидаги парадокслар образли ифоданинг юксаклигини таъминлайди. Айрим ҳолларда эса парадокс бадиий тил доирасидан ташқари асарнинг бутун композицияси асосида ҳам ётиши мумкин. Бироқ ҳар икки ҳолда ҳам парадокс бадиийлик элементи саналаверади. Кўпгина халқ мақоллари ҳам парадоксларга асосланган. Умуман, парадокслар асарга ўзига хос жозиба, закийлик бахш этади. Фанда эса парадокс мавжуд қолипларни, догматик фикрларни инкор этувчи оригинал фикрлар айтишга хизмат қилади.
парадокс
- парадокс