{"headword": "paradoks", "key": "paradoks", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Koʻpchilik tomonidan qabul etilgan anʼanaviy fikr, tajribaga oʻz mazmuni va shakli bilan keskin zid boʻlgan, kutilmagan fikr, mulohaza.", "examples": [{"text": "Paradoks paydo boʻlishining asosiy sababi inson bilish jarayonining murakkab dialektik xarakterga egaligi va bunda shakl va mazmunning oʻzaro ziddiyatli munosabatda boʻlishidadir.", "source": "OʻzME"}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/paradoks"}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "580"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "paradoks", "raw_meaning": "n paradox"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "510"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Kökleşmiş inanışlara aykırı olarak ileri sürülen düşünce", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "PARADOKS", "raw_meaning": "ПАРАДОКС, ЁНДОШ ТУШУНЧА Kökleşmiş inanışlara aykırı olarak ileri sürülen düşünce"}}, {"dictionary": {"name": "Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati", "title": "Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати", "kind": "Terminologik", "imprint": "Хотамов, Н.; Саримсоқов, Б. (1979). Адабиётшунослик терминларининг русча-ўзбекча изоҳли луғати. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/adabiyotshunoslik-terminlarining-ruscha-ozbekcha-izohli-lugati/", "page": "216"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "(гр. paradoxon — зид келувчи, кутилмаган сўзидан) — парадокс. Умум томонидан қабул қилинган фикрдан кескин фарқ қиладиган ёки тўғри фикрга қарама-қарши бўлган ўзига хос, кутилмаган бир фикр. Мантиқ илмида тўғри ёки нотўғри деб бўлмайдиган фикрлар парадокс дейилади. Бадиий адабиётда парадокснинг вазифаси бошқачадир. Парадокс адабиётда айрим ҳолларда афористик хусусиятга эга бўлса, айрим ҳолларда сўз ўйини ёхуд фош этиш, кулдириш мақсадида қўлланилган ғайри табиий тушунчалар вазифасини ўтайди. О. Уайльд, А. Франс, Б. Шоу, И. С. Тургенев, А. Қаҳҳор каби ёзувчилар ижодида парадоксларнинг ажойиб намуналари учрайди. Бадиий асар тилидаги парадокслар образли ифоданинг юксаклигини таъминлайди. Айрим ҳолларда эса парадокс бадиий тил доирасидан ташқари асарнинг бутун композицияси асосида ҳам ётиши мумкин. Бироқ ҳар икки ҳолда ҳам парадокс бадиийлик элементи саналаверади. Кўпгина халқ мақоллари ҳам парадоксларга асосланган. Умуман, парадокслар асарга ўзига хос жозиба, закийлик бахш этади. Фанда эса парадокс мавжуд қолипларни, догматик фикрларни инкор этувчи оригинал фикрлар айтишга хизмат қилади.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Парадокс", "raw_meaning": "(гр. paradoxon — зид келувчи, кутилмаган сўзидан) — парадокс. Умум томонидан қабул қилинган фикрдан кескин фарқ қиладиган ёки тўғри фикрга қарама-қарши бўлган ўзига хос, кутилмаган бир фикр. Мантиқ илмида тўғри ёки нотўғри деб бўлмайдиган фикрлар парадокс дейилади. Бадиий адабиётда парадокснинг вазифаси бошқачадир. Парадокс адабиётда айрим ҳолларда афористик хусусиятга эга бўлса, айрим ҳолларда сўз ўйини ёхуд фош этиш, кулдириш мақсадида қўлланилган ғайри табиий тушунчалар вазифасини ўтайди. О. Уайльд, А. Франс, Б. Шоу, И. С. Тургенев, А. Қаҳҳор каби ёзувчилар ижодида парадоксларнинг ажойиб намуналари учрайди. Бадиий асар тилидаги парадокслар образли ифоданинг юксаклигини таъминлайди. Айрим ҳолларда эса парадокс бадиий тил доирасидан ташқари асарнинг бутун композицияси асосида ҳам ётиши мумкин. Бироқ ҳар икки ҳолда ҳам парадокс бадиийлик элементи саналаверади. Кўпгина халқ мақоллари ҳам парадоксларга асосланган. Умуман, парадокслар асарга ўзига хос жозиба, закийлик бахш этади. Фанда эса парадокс мавжуд қолипларни, догматик фикрларни инкор этувчи оригинал фикрлар айтишга хизмат қилади."}}, {"dictionary": {"name": "Matematikadan ruscha-oʻzbekcha lugʻat", "title": "МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ", "kind": "Terminologik", "imprint": "Сабиров, Мардан Аюбович (1973). МАТЕМАТИКАДАН РУСЧА-ЎЗБЕКЧА ЛУҒАТ. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/matematikadan-ruscha-ozbekcha-lugat/", "page": "165"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "парадокс", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "парадокс", "raw_meaning": "парадокс"}}]}