paradoks
парадоксparadoks
Koʻpchilik tomonidan qabul etilgan anʼanaviy fikr, tajribaga oʻz mazmuni va shakli bilan keskin zid boʻlgan, kutilmagan fikr, mulohaza.
Paradoks paydo boʻlishining asosiy sababi inson bilish jarayonining murakkab dialektik xarakterga egaligi va bunda shakl va mazmunning oʻzaro ziddiyatli munosabatda boʻlishidadir. — OʻzME
paradoks
n paradox
PARADOKS
Kökleşmiş inanışlara aykırı olarak ileri sürülen düşüncePARADOKS, YONDOSH TUSHUNCHA
Парадокс
- (гр. paradoxon — зид келувчи, кутилмаган сўзидан) — парадокс. Умум томонидан қабул қилинган фикрдан кескин фарқ қиладиган ёки тўғри фикрга қарама-қарши бўлган ўзига хос, кутилмаган бир фикр. Мантиқ илмида тўғри ёки нотўғри деб бўлмайдиган фикрлар парадокс дейилади. Бадиий адабиётда парадокснинг вазифаси бошқачадир. Парадокс адабиётда айрим ҳолларда афористик хусусиятга эга бўлса, айрим ҳолларда сўз ўйини ёхуд фош этиш, кулдириш мақсадида қўлланилган ғайри табиий тушунчалар вазифасини ўтайди. О. Уайльд, А. Франс, Б. Шоу, И. С. Тургенев, А. Қаҳҳор каби ёзувчилар ижодида парадоксларнинг ажойиб намуналари учрайди. Бадиий асар тилидаги парадокслар образли ифоданинг юксаклигини таъминлайди. Айрим ҳолларда эса парадокс бадиий тил доирасидан ташқари асарнинг бутун композицияси асосида ҳам ётиши мумкин. Бироқ ҳар икки ҳолда ҳам парадокс бадиийлик элементи саналаверади. Кўпгина халқ мақоллари ҳам парадоксларга асосланган. Умуман, парадокслар асарга ўзига хос жозиба, закийлик бахш этади. Фанда эса парадокс мавжуд қолипларни, догматик фикрларни инкор этувчи оригинал фикрлар айтишга хизмат қилади.
парадокс
- парадокс