kuch

1. Odam va jonivorlarning oʻz muskullarini ishlatib, jismoniy harakat qilish qobiliyati; jismoniy energiya; quvvat.

Jismoniy kuch. Muskul kuchi. Esing borida el tani, kuching borida yer tani. — Maqol

Bola kuchi yetsa, chelak sudrab, yetmasa, koʻra koʻtarib, sahnga suv separ edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Kimning bilagida kuchi boʻlsa, kim ishning havosini olsa oʻsha ilgʻor boʻlaveradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Mehnat qilish, yaratish, yuzaga keltirish qobiliyati, ish-mehnat.

Bir parcha kuygan qora non uchun Yoshlik chogʻingdan oʻz kuching sotib. — Hamza

[Boylar] koʻklamgacha yuvindi bilan boqadi, olti oy yoz tekinga ishlatadi. Odamning kuchi eshak kuchidin past bahoga tushadi ularga! — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Maʼnaviy, aqliy va ruhiy quvvat.

Aqliy kuch.

Haydar ota kampirning iroda kuchiga ishonmas, shuning uchun hozir Asror-qulning unga roʻpara boʻlishini istamas edi. — A. Qahhor, Asror bobo

Uni toʻxtatib qolishga hech qanday andishaning, hech qanday sevgi va hurmatning kuchi yetmas edi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

4. fiz. Jismlarning oʻzaro mexanik taʼsir etish qobiliyati va uning oʻlchovi.

Markazdan qochma kuch. Kuch birligi.

Tortish kuchi yoki, boshqacha aytganda, gravitatsiyaning nima ekani hozircha biron olimga oshkor emas. — Fan va turmush

5. Quvvat, energiya.

Elektrostansiyaning kuchi.

6. Taʼsir qilish darajasi; taʼsir.

Dorining kuchi.

Bu kungi qora sovuq quyosh kuchinida kesgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Ochlik oʻz kuchini koʻrsatib, uni holdan toydirgan edi. — S. Ahmad, Ufq

Bu lahzada aroq Valijonga oʻz kuchini koʻrsatib qoʻygan edi. — Guldasta

7. Toʻyimlilik, quvvat berish belgi-xususiyati, koʻrsatkichi.

Yerning kuchi. Taomning kuchi.

8. Biror ishni amalga oshira bilish imkoni, imkoniyati; hol-qudrat, qurb.

Uning avtomashina sotib olishga ham kuchi yetadi.

Hambarali akani sotib olgani kuchingiz yetmasa kerak. Miltiq bilan boʻlmadi, endi pul bilan raxna solmoqchimisizlar? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

9. Biror sohada va umuman ishlab chiqarishda ishlovchi kishilar.

Xotin-qizlar — korxonada katta kuch.

Bugun Uzbekistonda birinchi marta qurilayotgan metall zavodiga FZOni bitirgan yosh kuchlar keldi. — N. Safarov, Saodatning qissasi

Koʻchib kelgan zavodlarga qizlarni yubordik: kuchimiz ozayib qoldi, vazifamiz katta, yukimiz ogʻir. — I. Rahim, Chin muhabbat

10. Biror ishni amalga oshirishga qaratilgan, biror maqsad uchun foydalaniladigan shaxs yoki narsalar.

Dushman desantchilarni dengizga uloqtirib tashlash uchun qoʻshimcha kuch keltirardi. — T. Rustamov, Mangu jasorat

Xuroson taxti uchun isyon koʻtargan Mirzo Yodgor ham shu atrofda kuch toʻplagan edi. — Oybek, Navoiy

[Biz] Kelishmovchiliklarni chetdan kuch jalb qilmasdan, oʻz kuchimiz bilan, oʻzaro keng muhokama qilish yoʻli bilan bevosita bartaraf qiladigan boʻlib qoldik. — A. Qahhor, Nutq

11. asosan koʻplik shaklida) (Harbiy qoʻshilmalar; qoʻshin.

Qurolli kuchlar.

Tank va motodiviziyalardan yigirma ikkitasi katta havo kuchlarining yordami bilan Kalinin, Oryol, Tulaga qarab bormoqda. — I. Rahim, Chin muhabbat

12. asosan koʻplik shaklida Jamiyatning biror belgi-xususiyati, dunyoqarashi va shu kabilar bilan farqlanuvchi qismi.

Reaksion kuchlar. Sinfiy kuchlar munosabati. Qora kuchlar.

13. huq. Qaror, qonun va shu kabilarning qoʻllanishi, amali, joriyligi.

Qonun kuchga kirdi. Hukm kuchda qoldi. Qaror kuchini yoʻqotdi.

погов.посл. сила, мощь, мочь

• kuchga kirmoq прям. и перен. входить (войти в силу)
• kuchga to‘lgan в самом расцвете сил
• kuchining boricha во всю мочь

kuch birlikda сила в единстве

kuch egmaganni so‘z egar кого силой не сломили, того словом возьмут

n 1. strength, force

• kuch ishlatmoq use force

2. power

kúsh, quwat, qarıw, júyke, hal

Jismoniy energiya, quvvat.GÜÇ, KUVVET

Kraft f, Stärke f, Wucht f, Macht f, Gewalt f

• kuchga kirmoq in Kraft treten

force(s), power, strength, group(ing), disposition, distribution, effort

• avantyuristik kayfiyatdagi kuchlar adventurist forces
• agressiv kuchlar aggressive alliance (forces)
• asosiy ishlab chiqarish kuchi main productive force
• asosiy siyosiy va tashkil etuvchi kuch leading political and organizing force
• axloqiy kuch moral force
• demokratik kuchlar democratic forces
• yengib boʻlmas kuch force majeure
• yetakchi siyosiy kuch leading political force
• yetarli malakaga ega boʻlmagan ishchi kuchi green labour
• jamiyat taraqqiyotining harakatlantiruvchi kuchi motive force of social progress
• ijtimoiy-siyosiy kuchlar socio-political forces
• ishchi kuchining qoʻnimsizligi labour turnover
• ishchi kuchining yetishmasligi (tanqisligi) manpower tightness
• ishchi kuchi labour (work) force
• ishchi kuchiga muhtoj shorthanded
• yirik kuchlarni toʻplamoq marshal a major gr-