{"headword": "kuch", "key": "kuch", "entries": [{"dictionary": {"name": "Izohli lugʻat", "title": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati", "kind": "Izohli", "imprint": "Oʻzbek tilining izohli lugʻati, A. Madvaliyev, D. Xudayberganova (tahrir ostida), Toshkent, Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2022", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbek-tilining-izohli-lugati/", "page": ""}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Odam va jonivorlarning oʻz muskullarini ishlatib, jismoniy harakat qilish qobiliyati; jismoniy energiya; quvvat.", "examples": [{"text": "Jismoniy kuch. Muskul kuchi. Esing borida el tani, kuching borida yer tani.", "source": "Maqol"}, {"text": "Bola kuchi yetsa, chelak sudrab, yetmasa, koʻra koʻtarib, sahnga suv separ edi.", "source": "M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha"}, {"text": "Kimning bilagida kuchi boʻlsa, kim ishning havosini olsa oʻsha ilgʻor boʻlaveradi.", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 2, "text": "Mehnat qilish, yaratish, yuzaga keltirish qobiliyati, ish-mehnat.", "examples": [{"text": "Bir parcha kuygan qora non uchun Yoshlik chogʻingdan oʻz kuching sotib.", "source": "Hamza"}, {"text": "[Boylar] koʻklamgacha yuvindi bilan boqadi, olti oy yoz tekinga ishlatadi. Odamning kuchi eshak kuchidin past bahoga tushadi ularga!", "source": "Oybek, Tanlangan asarlar"}]}, {"order": 3, "text": "Maʼnaviy, aqliy va ruhiy quvvat.", "examples": [{"text": "Aqliy kuch.", "source": ""}, {"text": "Haydar ota kampirning iroda kuchiga ishonmas, shuning uchun hozir Asror-qulning unga roʻpara boʻlishini istamas edi.", "source": "A. Qahhor, Asror bobo"}, {"text": "Uni toʻxtatib qolishga hech qanday andishaning, hech qanday sevgi va hurmatning kuchi yetmas edi.", "source": "S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar"}]}, {"order": 4, "text": "Jismlarning oʻzaro mexanik taʼsir etish qobiliyati va uning oʻlchovi.", "examples": [{"text": "Markazdan qochma kuch. Kuch birligi.", "source": ""}, {"text": "Tortish kuchi yoki, boshqacha aytganda, gravitatsiyaning nima ekani hozircha biron olimga oshkor emas.", "source": "Fan va turmush"}]}, {"order": 5, "text": "Quvvat, energiya.", "examples": [{"text": "Elektrostansiyaning kuchi.", "source": ""}]}, {"order": 6, "text": "Taʼsir qilish darajasi; taʼsir.", "examples": [{"text": "Dorining kuchi.", "source": ""}, {"text": "Bu kungi qora sovuq quyosh kuchinida kesgan edi.", "source": "A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar"}, {"text": "Ochlik oʻz kuchini koʻrsatib, uni holdan toydirgan edi.", "source": "S. Ahmad, Ufq"}, {"text": "Bu lahzada aroq Valijonga oʻz kuchini koʻrsatib qoʻygan edi.", "source": "Guldasta"}]}, {"order": 7, "text": "Toʻyimlilik, quvvat berish belgi-xususiyati, koʻrsatkichi.", "examples": [{"text": "Yerning kuchi. Taomning kuchi.", "source": ""}]}, {"order": 8, "text": "Biror ishni amalga oshira bilish imkoni, imkoniyati; hol-qudrat, qurb.", "examples": [{"text": "Uning avtomashina sotib olishga ham kuchi yetadi.", "source": ""}, {"text": "Hambarali akani sotib olgani kuchingiz yetmasa kerak. Miltiq bilan boʻlmadi, endi pul bilan raxna solmoqchimisizlar?", "source": "A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari"}]}, {"order": 9, "text": "Biror sohada va umuman ishlab chiqarishda ishlovchi kishilar.", "examples": [{"text": "Xotin-qizlar — korxonada katta kuch.", "source": ""}, {"text": "Bugun Uzbekistonda birinchi marta qurilayotgan metall zavodiga FZOni bitirgan yosh kuchlar keldi.", "source": "N. Safarov, Saodatning qissasi"}, {"text": "Koʻchib kelgan zavodlarga qizlarni yubordik: kuchimiz ozayib qoldi, vazifamiz katta, yukimiz ogʻir.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 10, "text": "Biror ishni amalga oshirishga qaratilgan, biror maqsad uchun foydalaniladigan shaxs yoki narsalar.", "examples": [{"text": "Dushman desantchilarni dengizga uloqtirib tashlash uchun qoʻshimcha kuch keltirardi.", "source": "T. Rustamov, Mangu jasorat"}, {"text": "Xuroson taxti uchun isyon koʻtargan Mirzo Yodgor ham shu atrofda kuch toʻplagan edi.", "source": "Oybek, Navoiy"}, {"text": "[Biz] Kelishmovchiliklarni chetdan kuch jalb qilmasdan, oʻz kuchimiz bilan, oʻzaro keng muhokama qilish yoʻli bilan bevosita bartaraf qiladigan boʻlib qoldik.", "source": "A. Qahhor, Nutq"}]}, {"order": 11, "text": "(Harbiy qoʻshilmalar; qoʻshin.", "examples": [{"text": "Qurolli kuchlar.", "source": ""}, {"text": "Tank va motodiviziyalardan yigirma ikkitasi katta havo kuchlarining yordami bilan Kalinin, Oryol, Tulaga qarab bormoqda.", "source": "I. Rahim, Chin muhabbat"}]}, {"order": 12, "text": "Jamiyatning biror belgi-xususiyati, dunyoqarashi va shu kabilar bilan farqlanuvchi qismi.", "examples": [{"text": "Reaksion kuchlar. Sinfiy kuchlar munosabati. Qora kuchlar.", "source": ""}]}, {"order": 13, "text": "Qaror, qonun va shu kabilarning qoʻllanishi, amali, joriyligi.", "examples": [{"text": "Qonun kuchga kirdi. Hukm kuchda qoldi. Qaror kuchini yoʻqotdi.", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"source_url": "https://izoh.uz/word/kuch"}}, {"dictionary": {"name": "Ruscha-oʻzbekcha va oʻzbekcha-ruscha lugʻat", "title": "РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Abdurahimov, Maqsud (2021). РУССКО-УЗБЕКСКИЙ И УЗБЕКСКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ / RUSCHA-O'ZBEKCHA VA O'ZBEKCHA-RUSCHA LUG'AT. Tashkent: Akademnashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/russko-uzbekskiy-i-uzbeksko-russkiy-slovar-ruscha-ozbekcha-va-ozbekcha-ruscha-lugat/", "page": "479"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": [{"text": "kuch birlikda", "source": ""}, {"text": "kuch egmaganni so‘z egar", "source": ""}]}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kuch", "raw_meaning": "сила, мощь, мочь; ~ birlikda погов. сила в единстве; ~ egmaganni so‘z egar посл. кого силой не сломили, того словом возьмут; ◊ ~ga kirmoq прям. и перен. входить (войти в силу); ~ga to‘lgan в самом расцвете сил; ~ining boricha во всю мочь."}}, {"dictionary": {"name": "Inglizcha-oʻzbekcha, oʻzbekcha-inglizcha lugʻat", "title": "ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Matisayev, G'anisher (2019). ENGLISH-UZBEK UZBEK ENGLISH DICTIONARY / INGLIZCHA-O'ZBEKCHA O'ZBEKCHA-INGLIZCHA LUG'AT. Tashkent: Book Media Nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/english-uzbek-uzbek-english-dictionary-inglizcha-ozbekcha-ozbekcha-inglizcha-lugat/", "page": "529"}, "pos": "n", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "strength", "examples": []}, {"order": 2, "text": "power", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kuch", "raw_meaning": "n 1) strength, force; ~ ishlatmoq use force; 2) power"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-qoraqalpoqcha lugʻat", "title": "ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK", "kind": "Tarjima", "imprint": "Qarlıbaeva, G.; Babadjanov, F.; Nasirova, A. (2023). ÓZBEKSHE – QARAQALPAQSHA SÓZLIK. Tashkent: YoshlarMediaPrint.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/zbekshe-qaraqalpaqsha-s-zlik/", "page": "68"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "KUCH", "raw_meaning": "kúsh, quwat, qarıw, júyke, hal."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat", "title": "Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат", "kind": "Tarjima", "imprint": "Рафиев, Абдурозиқ; Ўзтурк, Тунжай; Ўзтурк, Юксал; Худойбердиев, Жўра; Мирҳаким, Мирсанжар; Билен, Исмоил; Айдўған, Танер; Аннаев, Аброр (1997). Ўзбекча-туркча ва туркча-ўзбекча изоҳли луғат. Tashkent: Ўзбек-турк лицейлари нашри / Özbek-Türk Liseleri Yayınları.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-turkcha-va-turkcha-ozbekcha-izohli-lugat/", "page": "94"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "Jismoniy energiya, quvvat.", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "КУЧ", "raw_meaning": "GÜÇ, KUVVET Жисмоний энергия, қувват."}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-nemischa lugʻat", "title": "USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT", "kind": "Tarjima", "imprint": "Karimov, Shavkat; Ismoilov, Yusuf (2011). USBEKISCH-DEUTSCHES WÖRTERBUCH O'ZBEKCHA-NEMISCHA LUG'AT. Tashkent: Nihol» nashriyoti.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/usbekisch-deutsches-worterbuch-ozbekcha-nemischa-lugat/", "page": "95"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "kuch", "raw_meaning": "Kraft f, Stärke f, Wucht f, Macht f, Gewalt f; ~ga kirmoq in Kraft treten"}}, {"dictionary": {"name": "Oʻzbekcha-inglizcha ijtimoiy-siyosiy lugʻat", "title": "ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар", "kind": "Terminologik", "imprint": "Қамбаров, Носир (2015). ЎЗБЕКЧА-ИНГЛИЗЧА ЛУҒАТ: ижтимоий-сиёсий сўзлар, бирикмалар ва атамалар. Tashkent: Yangi nashr.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/ozbekcha-inglizcha-lugat-ijtimoiy-siyosiy-sozlar-birikmalar-va-atamalar/", "page": "132"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "куч", "raw_meaning": "force(s), power, strength; group(ing), disposition, distribution; effort; авантюристик кайфиятдаги кучлар adventurist forces; агрессив кучлар aggressive alliance (forces); асосий ишлаб чиқариш кучи main productive force; асосий сиёсий ва ташкил этувчи куч leading political and organizing force; ахлоқий куч moral force; демократик кучлар democratic forces; енгиб бўлмас куч force majeure; етакчи сиёсий куч leading political force; етарли малакага эга бўлмаган ишчи кучи green labour; жамият тараққиётининг ҳаракатлантирувчи кучи motive force of social progress; ижтимоий-сиёсий кучлар socio-political forces; ишчи кучининг қўнимсизлиги labour turnover; ишчи кучининг етишмаслиги (танқислиги) manpower tightness; ишчи кучи labour (work) force; ишчи кучига муҳтож shorthanded; йирик кучларни тўпламоқ marshal a major gr-"}}, {"dictionary": {"name": "Fizika: oʻzbekcha-ruscha izohli lugʻat", "title": "Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь", "kind": "Terminologik", "imprint": "Нурматова, П. Н.; Диева, К. И.; Ҳабибуллаев, Б. Қ. (1993). Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/fizika-ozbekcha-ruscha-izohli-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-slovar/", "page": "44"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [{"order": 1, "text": "тезланиш олиш сабаби. Куч — физик катталик, у сон билангина эмас, балки йўналиш билан ҳам ифодала-", "examples": []}], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "233. Куч", "raw_meaning": "тезланиш олиш сабаби. Куч — физик катталик, у сон билангина эмас, балки йўналиш билан ҳам ифодала- Сила — причина ускорения. Сила — физическая величина, она выражается не только числом, но и направлением, т. е. спла-"}}, {"dictionary": {"name": "Fizika: oʻzbekcha-ruscha izohli lugʻat", "title": "Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь", "kind": "Terminologik", "imprint": "Нурматова, П. Н.; Диева, К. И.; Ҳабибуллаев, Б. Қ. (1993). Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/fizika-ozbekcha-ruscha-izohli-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-slovar/", "page": "122"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "Куч", "raw_meaning": "14, 43, 44"}}, {"dictionary": {"name": "Fizika: oʻzbekcha-ruscha izohli lugʻat", "title": "Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь", "kind": "Terminologik", "imprint": "Нурматова, П. Н.; Диева, К. И.; Ҳабибуллаев, Б. Қ. (1993). Физика: Ўзбекча-русча изоҳли луғат / Русско-узбекский толковый словарь. Tashkent: Ўқитувчи.", "url": "https://dev.til.uz/lugatlar/fizika-ozbekcha-ruscha-izohli-lugat-russko-uzbekskiy-tolkov-y-slovar/", "page": "16"}, "pos": "", "labels": [], "variants": [], "etymology": "", "phraseology": "", "pronunciation": "", "senses": [], "translations": [], "cross_references": [], "extra": {"raw_word": "куч.", "raw_meaning": "вующих сил."}}]}