кўз
ko‘zкўз
1. Тирик мавжудотнинг кўриш аъзоси.
Кўз косаси. Кўз оқи. Кўз қорачиғи. Қора кўз. Кўк кўз. Хумор кўз. Аяган кўзга чўп тушар. — Мақол
Қарға қарғанинг кўзини чўқимайди. — Мақол
Кўз қўрқоқ, қўл ботир. — Мақол
Мастон, унга эътибор қилмай, отнинг тумшуғидан кўтариб, унинг очиқ қолган кўзларига қаради. — А. Қаҳҳор, Мастон
Гавҳар ўртадаги симёғоч учида осилиб турган лампочка ёруғидан қамашган кўзларини кафти билан пана қилиб, ёғоч зиналардан чиқиб келди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Кўзи ёшли одамни Кўзим асло кўрмаса. Шуҳрат.
2. Назар, нигоҳ; қараш.
[Кумушнинг] Кўзлари ўйнагувчи қизларда бўлса ҳам, ҳақиқатда бошқа бир нарсани кўргандек. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Гулнор бузуқ қиз бўлса, кўзимиздан узоқроқ жойга ёʻқолгани яхши. — Ойбек, Танланган асарлар
Зулфизарни эса одамларнинг ёмон кўзларидан олтинларни яширгандай яширасан. — К. Яшин, Ҳамза
Мансур ҳамон индамас, кўзларини бир нуқтадан узмас эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
3. Кўриш қобилияти.
Кўзи хира. Кўзи ўткир. Кўзи ожиз. Кўзи яхши эмас.
Бир вақтлар дўппи тикдим, кўрпа қавидим энди ундай ишларга кўзим ўтмайди. — Ойбек,Танланган асарлар
Ёзувчининг кўзи ҳам, димоғи ҳам, қулоғи ҳам ҳеч кимникига ўхшамайди. — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи
4. кўчма Баъзи нарсаларнинг бирор белги билан ажралиб, кўзга ўхшаб кетадиган қисми, бўлаги.
Деразанинг кўзи. Ёғочнинг кўзи. Булоқнинг кўзи.
- Кўз гавҳари
- Кўз кўриб (ёки кўрмаган) , қулоқ эшитмаган Бутунлай номаълум (нарса, жой ва шу кабилар ҳақида). Бирдан кўз кўриб, қулоқ эшитмаган бир жониворни кўргандек, ҳайрон бўлиб, секин ўрнидан турди. — ГулдастаЎрис табиб Ачахоннинг қорнини ёрар эмиш Кўз кўриб, қулоқ эшитмаган касофат иш. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўз нурини тўкмоқ Кўз қувватини сарфламоқ (ўқиш, ёзиш, тикиш каби ишларга нисбатан). — Мен., йигирма йил халифа учун кўз нури тўкиб ишлабман — деди Чоргул биби. — С. Айний, Қуллар
- Кўз олди ёки кўз ўнги Кўз кўриб турган, кўриниб турган майдон, фазо. Ҳамманинг кўз(и) олдида.
- Кўз қири билан қарамоқ Кўзининг бир чеккаси (ён томони) билан қарамоқ. Гавҳар кўзи қири билан Зулайҳога, кейин Абдухалилга қаради. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Кўз қисмоқ Бирор нарсани билдириш, ишора қилиш учун кўзини (одатда, биттасини) юммоқ (қисмоқ). Муллажон амаки қиҳ-қиҳлаб кулиб, кейин менга қараб, кўзларини қисдилар. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқЖияним менга кўз қисиб, қўяверинг дегандек ишора қилди. — ГулдастаГарчи йиғилганлар орасида луқмаларга битта-яримта кўз қисишиб ўтирганлар бўлса ҳам, кўпчиликнинг бошлари эгик эди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
- Кўз олди (ёки ўнги) қоронғилашмоқ Кўзи хира тортиб, кўролмай қолмоқ (бирор таъсир натижасида). Ёдгорнинг кўз ўнги қоронғилашди-ю, йиқилиб кетмаслик учун, стул ўриндиғини чангаллаб олди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Кўз ташламоқ Қарамоқ, назар солмоқ. У ёқ-бу ёққа диққат билан кўз ташлади-да, зинадан оҳиста юқори кўтарилди — К. Яшин, ҲамзаМоҳим кўз ташлаб, бир кўришда юраги жиз этди. — Гулдаста
- Кўз тикмоқ Тикилиб қарамоқ, интизор бўлмоқ, қарамоқ. Катта хотинлари ёʻлига кўз тикиб ўтирганликларини бойвачча хаёлига ҳам келтирмас эди. — К. Яшин, ҲамзаМеҳри унинг қўлини маҳкам қисиб, юзига кўзини тикиб қолган эди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўз тутмоқ Кутмоқ. Келасиз деб кўз тутдим, бўлмади хабар. — Ғайратий
- Кўз узмаслик (ёки олмаслик) Тикилган ҳолда, кўзини олмай қарамоқ. Яхши бўлди, деб ўйлади Мансур, ундан кўз узмай — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солҲаёт то уйга кириб кетгунча, Ғуломжон кўзларини олмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Кўз уриштирмоқ Бир-бирига қараб олишмоқ. Саксон ёшлиги нишонланаётган куни устозим бегона бир кампир билан кўз уриштирибди, ўша кампир бир қучоқ гул келтирган экан. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
- Кўз югуртирмоқ Тезгина кўриб (қараб) чиқмоқ. Ёʻлчи атрофига кўз югуртириб, қизга томон икки-уч қадам босди. — Ойбек, Танланган асарларНазирий уни [қоғозни] буклоғидан очиб, кўз югуртирди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзга ташланмоқ Кўринмоқ. узоқда чўққилар кўзга ташланар эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Кўздан кечирмоқ (ёки ўтказмоқ) Бир чеккадан қараб, кўриб чиқмоқ; назардан (эътибордан) ўтказмоқ. Қўлёзмани кўздан кечирмоқ.Ҳамза: “Буларнинг гуноҳи нима? деган маънода ёнида Садойи Фарғонанинг бугунги сонини кўздан кечириб ўтирган Олчинбекка қаради. — К. Яшин, ҲамзаҚурбон ака-укалари, хеш-ақраболарини хаёлан кўздан ўтказди. — И. Шамшаров, Тошқин
- Кўздан қочирмоқ 1. Қаёққа кетганини билмай қолмоқ, қорасини ёʻқотмоқ. Кимда гумонинг бўлса, кўздан қочирма, изига туш. — Ойбек, Танланган асарлар;Бу жанжаллар бир ёқли бўлгунча, уни кўздан қочириб туриш керак.
- Кўзи тушмоқ Кўрмоқ, кўриб қолмоқ. Абдуқодирбой бу пайт болалар ичидан ўғлини қидирарди. Унга кўзи тушди-ю, сўроққа тутди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўздан қолмоқ 1. Кўриш қобилиятини ёʻқотмоқ, кўрмайдиган бўлиб қолмоқ; Кечалари кўздан қолиб тиккан дўппингни ўзинг киёлмайсан. — А. Мухтор, Опа-сингиллар
- Кўзни олади Кўзга қаттиқ таъсир қилади, кўзни қамаштиради (нур, жилвали нарсалар ҳақида). Кўзинг олур — ипаклари тиллодан. — Т. Тўла.Зангори осмон ҳам шундай тиниқ, шундай беғуборки, кўзни олади. — Ойбек, Танланган асарлар
- Тиззанинг кўзи Тизза бўғими — сон суягининг болдир суяги билан бирлашган жойидаги, тизза қопқоғи остидаги чуқурча. Юраги гупиллаб урар, шамолдан қулоқлари шанғиллар, тиззасининг кўзи муздай ерга тегиб турганини сал-пал сезарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Узукнинг кўзи Узукка қўйилган ялтироқ тош.
- Хуржуннинг кўзи Хуржуннинг нарса солинадиган ҳар бир бўлаги.
- Ақли кўзида Ақл билан иш тутмаслик, кўзга ёққанини, маъқул бўлганини қилишга нисбатан қўлланади (асосан, ёшлар ҳақида). Ақли кўзида бўлган бир хумса савлатимга пўрт учди. — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой
- Бошга тушганини кўз кўради Ҳаётда (тақдирда) юз берган нарсага чидашлик, бундан бошқа илож ёʻқлик маъносини билдиради. Бошга тушганини кўз кўради. — Т. Ашуров, Оқ от
- Дунё кўзига қоронғи Дунёдаги ҳеч нарса кўзга кўринмаслиги, эътиборсиз, аҳамияциз ҳолатда бўлишини билдиради. Талъат биринчи курсданоқ Ҳамида деган қизни севиб қолган, шу қиз бўлмаса, дунё кўзига қоронғи, бемаъни кўриниб кетарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Ёмон кўз 1. Хурофий тушунчага кўра, зарар-заҳмат, мусибат келтирувчи назар, қараш. Дутфинисо дам ўтмасдан келиб, гоҳ ёмон кўздан сақласин учун, исириқ тутат-тирар, гоҳ қизини қучиб йиғлар эди. — Ойбек, Танланган асарларЯна айтаман, фақат эҳтиёт бўл, ёмон кўздан ўзи асрасин. — Т. Ашуров, Оқ отЎз қадрини билган хотинга эркак киши ёмон кўз билан қарагани ботинолмайди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар
- Жонини кўзига кўрсатмоқ Ўта азоб бермоқ, қийноққа солмоқ. Умар полвон бош эгмади Эргашга қараб ғоз тураверди. — Ислом, мен бу итнинг вангиллашини эшитмоқ-чиман, жонини кўзига кўрсатиб қўй, — деди ғазабдан кўзининг пахтаси чиқиб кетган Эргаш. — К. Яшин, Ҳамза
- Ишнинг кўзини билмоқ Ишнинг кўзини биладиган қариндошларимдан бирининг ҳузурига бориб, ўғлимга муносиб енгилроқ иш топиб беришларини илтимос қилдим. — Муштум
- Кўз бўямоқ Ўз фойдаси учун алдаб, лақиллатиб, бўлган воқеа-ҳодисани нотўғри кўрсатмоқ; алдамоқ. Меҳмонлардан бири, ёш болаларни тўплаб, шеър ўқиб бераётган бир жувонга таъна қилди: — Мусобақада кўз бўяш билан ютган экансиз-да, Тўтихон! — А. Қаҳҳор, Мирзо
- Кўз(ни) олайтирмоқ
- Кўз остига (ёки тагига) олмоқ Ўзиники қилиш, фойдаланиш ва шу кабилар мақсадда мўлжаллаб қўймоқ. Содиқжон бойвачча уч таноб ер, катакдек чорбоғни анчадан бери кўз остига олиб юрар, лекин буни Пўлат отага айтишга юзи чидамай келар эди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўз очиб кўрган Биринчи никоҳ кўрган (биринчи эр ёки биринчи хотин). Норжон она Бойдода муаллимнинг кўз очиб кўргани. — Ж. Абдуллахонов, ХонадонБу мол-у давлатнинг барчасини ўша кўз очиб кўрганининг битта ҳаром тукига олмайди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўз очиб юмгунча Жуда тез; бир лаҳзада (вақт ҳақида). Тўнтариш кўз очиб юмгунча юз берди. — К. Яшин, ҲамзаЎша кўз очиб юмгунча ўтган вақтларда Аъзамжон Дилдорнинг ҳуснига ҳам, шўшигига ҳам тўёлмай қолганди. — С. Аҳмад, Уфқ
- Кўз очирмаслик Ҳадеб дўқ-пўписа, таъна-маломат қилавериб, тинчлик бермаслик, эркин ишлашга, яшашга ёʻл бермаслик.
- Кўз таниш
- Кўз тегмоқ Хурофий тушунчага кўра, бировнинг назари тушиши сабабли оғримоқ, зиён етмоқ. Тўққиз қанотли, гулдор керагали оқ уйнинг тепасида қўчқор шохи осиғлиқ Аллонхўжа уни хонадонимга кўз тегмасин, деб ирим қилиб осган экан. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссасиСен билмайсан, болам, бизга кўз тегди хонадонимизга шайтон оралаб қолди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўз юммоқ
- Кўзга дори Жуда қадрли ва кам топиладиган, камёб нарса ҳақида. Тирикчилик қийин, қумалоқ ҳам кўзга дори. — Ойбек, Танланган асарлар.
- Кўзга илмаслик Аё тўрам, айтмагунча билмадинг. Ё билмайман, бизни кўзга илмадинг. Эргаш Жуманбулбул ўғли.
- Кўзга ишонмаслик Кўраётган нарсаси ҳақиқат эканига, ҳақиқатда ҳам шу, шундай эканига шубҳа билан қарамоқ; ўта ҳайрон бўлмоқ. У [Ўрмонжон] икки қўлида учтадан олтита чойнак кўтариб, ҳовуз бўйидаги чойхўрлар олдига кетаётган Сидиқжонни кўриб, худди кўзига ишонмагандай, туриб қолди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
- Кўзга кўринган Маълум ва машҳур; таниқли, номдор (донгдор). Кўзга кўринган олим.
- Кўзга суртмоқ Ортиқ даражада қадрламоқ, эъзозламоқ.
- Кўз(и)га чўп солмоқ Билдирмай ёмонлик қилмоқ (одатда, ўз кишиси, яқинларига нисбатан). — Ҳазилингни қўй, болам, кўзга чўп солиб бўладими! — деди мулойим Зеби хола. — С. Абдуқаҳҳор, КўзларФалончининг авлоди, деб кўзимга чўп солишмоқ-чи бўлишди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса
- Кўзга яқин Ҳусни, кўриниши ўзига жалб қиладиган (асосан, ёш ўғил-қизлар ҳақида). Қўқоннинг кўзга яқин ўғил-қизларини отларига ўнгариб чиқиб кетишди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзда тутмоқ Мўлжал қилмоқ, назарда тутмоқ. Гектаридан кўзда тутилганидан кўпроқ дон ва кўкпоя олинди. — Газетадан
- Кўзи етмоқ Ишончи комил бўлмоқ. Отамурод охири кийик оёққа тура олмаслигига кўзи етиб, ўрнидан турди-да, пичоғини қинидан чиқариб, Султоновга узатди — М. Мансуров, ЁмбиУмрида қалбакилик нималигини билмай ўсган қиз учун ёлғон билан тил топишиш қийин эди. Бу вазиятда яшай олмаслигига кўзи етди. — Ж. Абдуллахонов, Хонадон
- Кўзи ёримоқ Бўшанмоқ, туғмоқ. Ўғил муборак бўлсин, болам! Ҳозиргина кўзи ёриди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
- Кўзи илинмоқ (ёки кетмоқ) Уйқуга кетмоқ, ухлай бошламоқ. Ҳожи хола кўзи илиниб, энди хуррак ота бошлаган эди, Тўрахон гап қотиб қолди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаЭнди кўзи илинди дегунча, замбилда бемажол ётган ҳалиги боланинг нурсиз башараси кўз олдига келар эди-да, уйқусини қочириб юборарди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзи мошдек очилмоқ Ақли жойига келмоқ, аҳволни яхши (тўғри) фаҳмлайдиган ҳолга келмоқ. Ҳалигина отиш, қириб ташлаш керак, деб бу кучни менсимаётган Китаевнинг кўзи мошдек очилиб, аҳволнинг ниҳоятда мураккаблигини фаҳмлади. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзи оч Бори билан қаноатланмайдиган, тўймайдиган.
- Кўзи очилмоқ Ақли жойига келмоқ, ўйлаб иш қиладиган бўлмоқ. қўшнимни бир карра танқид қилайлик, интил, илмингни бойит, дейлик. Интилмаса, ўзидан кўрсин, иши чиппакка чиққанда, кўзи очилади. — Ойбек, Олтин водийдан шабадаларМендан хавотир олманг, оға, аччиқ-чучукни тотиб, кўзим очилиб қолган. — М. Осим, Ибн Сино қиссаси
- Кўзи очиқ 1. Ишнинг моҳиятига тушунадиган; яхши-ёмонни фаҳмлайдиган. Яраларимизга, дардларимизга малҳам қидирган ва оламдан хабардор, кўзи очиқ одамларимиз бор. Юрт қайғусига улар чора кўради. — Ойбек, Танланган асарлар;худога минг қатла шукур, кўзим очиқ пайтда қизгинамнинг тўйини кўрадиган бўлдим. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар
- Кўзи очиқ кетмоқ
- Кўзи пишмоқ Бирор иш-фаолиятда катта малака (кўникма) ҳосил қилмоқ, ўзиники қилиб юбормоқ. Бойдода муаллим бошлиқ қурилиш ишида кўпдан кўзи пишиб кетган кексалар ёшларга маслаҳатгўй. — Ж. Абдуллахонов, ХонадонЭрларининг ҳар бир хатти-ҳаракатлари маъносини улар билишади, бунга уларнинг кўзлари пишиб кетган. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзи тинмоқ боши айланиб, кўзи тиниб, ерга йиқилди. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзи тор Ўзгага ҳеч нарсани раво кўрмайдиган; зиқна, бахил. — Ўзлариям ўлгунча кўзи тор, зиқна, — деди Жиламун. — Ғ. Ғулом, Шум бола
- Кўзи тўрт (бўлмоқ) Ёʻлига интизор. Шукур, ўғлим, шукур, келдингми? Сени келади, деб ойинг иккаламизнинг бир ойдан бери кўзимиз тўрт. — Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?
- Кўзи ўйнамоқ Ҳаваси келмоқ. Ўртоқлари кўриб, кўзлари ўйнади.
- Кўзи қаттиқ Бироқ қиз қурғур ота-онасига ўхшамайди-да: кўзи қаттиқ, тили тез, димоғдор қиз бўлибди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар.
- Кўзи қиймаслик Беришга, баҳридан ўтишга ачиниш, кўнгли бўлмаслик. Манови кучукни ўлдиришга кўзим қиймай турибди. Қарамайсанми, чиябўридай ёпишиб олганини. — С. Сиёев, Ёруғлик
- Кўзга иссиқ кўринмоқ Далидан бери тикиламан, кўзимга иссиқ кўриндиз, сўраганнинг айби ёʻқ, дейишади, қаердансиз? — С. Кароматов, Олтин қум
- Кўзига кўринмаслик Эътибордан ёʻқолмоқ. Ачахоннинг жони ҳам унинг кўзига кўринмади-ку. Ўлимига рози бўлди унинг. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзингга қара “Ҳушёр бўл”, “эҳтиёт бўл”, бошқа ёққа чалғима, алахсима маъноларида ишлатиладиган ибора.
- Кўзини ёғ босмоқ Унча-мунчани, ҳатто танишларни ҳам танимайдиган (назарга илмайдиган) бўлмоқ. Мен кўзини ёғ босган бандаларга эланмайман, арзимни худога айтаман. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзини шамғалат қилиб Чалғитиб, кўрмайдиган ҳолатга солиб. Тонг отар пайтда, тўртинчиларнинг кўзини шамғалат қилиб, тўқайзор ичидан ёʻлга чиқишлари лозимлигини тайинлади. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўзининг оқ-у қораси Энг яқин кишиси, якка-ю ёлғизи (кўпинча фарзанд ҳақида). Наинки битта шу қизи деб умрини ўтказса, кўзимнинг оқ-у қораси деб авайласа ўстирса-ю, у юзига тик қараса. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ солОтамнинг ҳам, онамнинг ҳам битта-ю битта кўзининг оқ-у қораси мен эдим. — Ғ. Расул, Адолат
- Кўзининг пахтаси чиқмоқ Ўта даражадаги ғазаб, ҳаяжон ва шу кабилар таъсирида кўзи ола-кула бўлмоқ. — Ислом жонини кўзига бир кўрсатиб қўй, — деди ғазабдан кўзининг пахтаси чиқиб кетган Эргаш. — К. Яшин, Ҳамза
- Кўргани кўзи ёʻқ Жуда ёмон кўради, ҳатто кўришни ҳам хоҳламайди. Улар ўша дума сайловидан кейин сизни кўргани кўзлари ёʻқ, ҳатто жонингизга қасд қилишдан ҳам тойишмайди. — К. Яшин, ҲамзаАслида уларни унча хушламайман, кўргани кўзим ёʻқ. — Х. Тўхтабоев, Ширин қовунлар мамлакати
- Қош қўяман деб, кўз чиқармоқ Зарар-зиён, шикаст етказадиган ишни қилиб қўймоқ. Мен ҳазиллашган эдим. Лекин қош қўяман деб, кўз чиқаришимни ўйламаган эканман. — К. Яшин, Ҳамза
- Қўшнинг кўр бўлса, кўзингни қис Ён-атрофингдагиларга қараб, ўшаларга хуш келадиган қилиб иш тут маъносида ишлатиладиган мақол.
кўз
1. глаз, глазок
2. зрение
кўзим хира у меня слабое зрение
унинг кўзи яхши ко'ради у него хорошее зрение
- кўзим қиймайди я жалею, у меня руки не поднимаются
- узук кўзи камень в кольце
- кўз тутмоқ смотреть с ожиданием, с надеждой
- кўз тегизмоқ сглазить
- кўз ташламоқ взглянуть, заглянуть
- кўз юмиб очгунча вмиг
- бировнинг нарсасига кўз олайтирма на чужой каравай рот не разевай
- кўзга ко'ринган видный, заметный
- кўз қисмоқ подмигивать
- кўз бо'ямоқ втирать очки
- кўз олдига келтирмоқ представлять себе, воображать
- кўз очирмаслик не давать покоя, житья
- кўзини мошдек очиб қо'ймоқ наказать, проучить
- кўз тутмоқ ожидать (кого-л.)
- кўзига иссиқ ко'ринмоқ казаться знакомым
- кўзига қараб иш қилмоқ быть осторожным, осмотрительным
- кўзи етмаслик не надеяться
- икки кўзи то'рт бо'лмоқ ждать с нетерпением
- кўзнинг эгаси бор суев. глаз оберегает сам бог (говориться об инстинктивном движении века, оберегающим глаз от попадания посторонних предметов и т.п.)
кўз
н eye
- кўз гавҳари crystalline lens
- кўз косаси eye-socket
- кўзи ожиз blind
- кўз ожизлиги blindness
- кўз ёши tear
- кўз қисмоқ wink (at)
КЎЗ
kóz
KOZ
1. Ceviz.ЁНҒОҚ
2. Saldırış ve savunma fırsatı.ҚУЛАЙ ФУРСАТ
KOʻZ
Küçük kor parçası.ҚЎР, ЧЎҒ
КЎЗ
1. Тирик мавжудотнинг кўриш органи.GÖZ
2. Назар, нигоҳ, қараш.
кўз
Auge n
кўз қорачиг'и Augenapfel m
қора кўзлар schwarze Augen
кўз қири билан aus den Augenwinkeln
ҳамманинг кўз олдида vor aller Augen
Кўз
арабчаعين, 'aynрусчаГлазинглизчаEye
КЎЗ
- кўз – глаза – эе. Кўзи аč киšи ўлсä аčлïқ қодур – Кўзи оч киши ўлгандан кейин тўяди–Голод оставляет жадного человека [только], когда [он] умирает – Ҳунгер стуффес онлй вҳен ҳе диес (ҚБН, 153₁; ҚБН, 1969; 77б11).
КЎЗŊÜ
- кўзгу – зеркало – миррор. Байïрсақ киšи ўзкä кўзŋü болур, аŋар бақса қïлқ яŋнï тüзгü болур – Меҳрибон (яхши) киши бошқалар учун мисоли кўзгудир, унга қараган одам ўз феъл-атворини тўғирлайди – Добрый человек для других словно зеркало, глядя не него, можно исправлять характер – Кинд персон лике а миррор фор пеопле, вҳен ёу лоок ат ҳим, кан коррект ёур чарактер (ҚБН, 402₁₂; ҚБН, 5501; 202а12).