Adabiyotshunoslik terminlarining izohli lugʻati
-
(гр. epitheton — илова, изоҳ сўзидан) — сифатлаш, эпитет. Киши, нарса ёки воқеликнинг бирор белгисини, хусусия- тини, сифатини аниқ, равшан кўрсатиб берувчи бадиий тасвир воситаси бўлиб, у ана шундай белги, хусусият ва сифатларни ифодаловчи сўз ва бирикмалардан иборатдир. Сифатдош маъ- лум сўз бирикмаси таркибида ўз моҳияти, ўз белгиларини унга кўчирган ҳолда келади (олтин водий, зумрад баҳор каби). Худ- ди шу маънода сифатлаш нарса ёки шахснинг сифати ва белги- сини кўрсатибгина қолмай, балки унинг маъносини тўлароқ, аниқроқ ифодалайди, эмоционал таъсирини кучайтириб беради. Бадиий образ яратишда сифатлашнинг бу хусусияти муҳим роль ўйнайди. Чунки сифатлаш воситасида кишида предмет ёки воқеа ҳақида аниқ тасаввур туғилади, у кўз ўнгимизда яққол гавдаланади. Шу билан бирга, эпитет нарса ёки воқеликдаги мавжуд белгинигина таъкидлаб кўрсатмай, балки у нарсада мавжуд бўла оладиган белги ва сифатларни ҳам таъсирчан ифодалай олади. Сифатлашлар нарса ёки воқеликдаги белги ва сифатларнинг характерига қараб икки хил бўлади: а) бар- қарор бўлмаган сифатлашлар: улар нарса ёки воқеликдаги ўт- кинчи белгиларни ифодалайди. Масалан: Оғушига олар кундузни Кундуз каби бу ёруғ кеча... (Р. Парфи) Бу шеърий парчада ёруғ кеча бирикмасидаги ёруғ эпитети лирик қаҳрамоннинг руҳий ҳолати билан боғлиқ ҳолда бир лаҳ- залик ўткинчи белгини ифодалайди. Аслида кечанинг доимий эпитети зим-зиё, қоронғи ва ҳ. к. доимий сифатлашлар: улар
Oʻzbekcha-turkcha izohli lugʻat
-
SIFAT Нарса, воқеа, ҳодиса ва ш.к.нинг сифат-фазилатларини яққол, жонли тасвирлаш, кўрсатиш учун уларнинг номига қўшиб ишлатиладиган сифатловчи сўз.
Maqoladagi xato haqida xabar berish
