Взаимодействия литературные

adabiy taʼsir. Bir yoki bir necha guruh badiiy hodisalarining boshqa bir yoki bir necha guruh badiiy hodisalarga boʻlgan taʼsirining turli koʻrinishlari. Adabiy taʼsir juda katta va murakkab masala boʻlib, u oʻz ichiga, birinchidan, badiiy adabiyot bilan sanʼatning boshqa turlari (muzika, kino, teatr, tasviriy sanʼat) orasidagi oʻzaro taʼsir masalalarini qamrab oladi. Masalan, kino sanʼati hozirgi romannavislarimiz va dramaturglarimiz ijodiga qanday taʼsir koʻrsatgan boʻlsa, badiiy adabiyot ham oʻz navbatida kino sanʼatining rivojiga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. Ikkinchidan, soʻz sanʼati ichidagi oʻzaro taʼsir ham adabiy taʼsirga mansubdir. «Sof holdagi hodisa yoʻq», deb koʻrsatgan edi V. I. Lenin. Shunday ekan, umumadabiy jarayonda ham, hamma narsa bir-biri bilan bogʻlanishda, aloqada, taʼsirda va aks taʼsirda boʻladi. Shu nuqtayi nazardan qarasak, oʻzining isteʼdodi doirasidagina buyuklikka erishgan biror sanʼatkorni uchrata olmaymiz. Adabiy taʼsir terminini ikki xil aspektda tushunish mumkin: 1) har qanday yozuvchi yoki shoir ijodining oʻzi adabiy taʼsir samarasidir; 2) shu shoir yoki yozuvchi, umuman, sanʼatkor ijodining oʻzi ham boshqa ijodkorlar uchun taʼsir manbaidir. Chunki u, xohlasa-xohlamasa, oʻzidan oldin oʻtgan yoki oʻziga zamondosh ijodkorlarning asaridan taʼsirlanadi. Bu taʼsir goh qabul qilish orqali amalga oshsa, goh chekinish, inkor qilish orqali yuz beradi. Shuning uchun ham adabiy taʼsir yuzada qalqib, aniq koʻrinib turuvchi hodisa emas. Adabiy taʼsir juda murakkab jarayon boʻlib, u turli adabiy oqim, adabiy muhitlar orasida ham, biror milliy hamda qardosh adabiyotlar doirasida ham oʻzaro taʼsir tarzida amal qiladi. Biroq adabiy taʼsirning yuqoridagi koʻrinishlari asosida individual taʼsir yotadi. Masalan, shunday ijodkor boʻladiki, uning asarlari boshqa ijodkorlar uchun saboq manbaiga aylangan. Natijada mazkur ijodkor bilan keyingi ijodkor oʻrtasida individual taʼsir yuz beradi. M. Gorkiy oʻzbek hamda boshqa xalqlar adabiyotida ana shunday siymoga aylandi. U sotsialistik realizm adabiyotining asoschisi sifatida koʻpgina sovet yozuvchilariga kuchli taʼsir koʻrsatdi. Oybek va S. Ayniy kabi