tol

1. ayn. Toliqmoq 1.

Belim tolib ketdi. Qoʻlim tolib, chamadonni tashlab yuborayozdim. Kitob oʻqiyverib, koʻzim tolib ketdi.

Razzoqning ishi yana koʻpaydi. Umurzoq ota esa uning yoʻlini poylayverib toldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Bektemir goʻdakni yerga qoʻyib, tolgan bilagini uqaladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ularga qaray-qaray, Bashirjonning boʻyni tolib ketdi. — N. Aminov, Suvarak

2. Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻzdan anglashilgan narsaga berilmoq, u bilan band boʻlmoq maʼnosini bildiradi.

Xayolga tolmoq. Oʻyga tolmoq.

Sultonali mirzo Gulshanning oʻrdaga ketganligini eshitib, sillasi quridi, bir necha vaqt fikrga tolib qoldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

1. ayn. Toliqmoq 1.

Belim tolib ketdi. Qoʻlim tolib, chamadonni tashlab yuborayozdim. Kitob oʻqiyverib, koʻzim tolib ketdi.

Razzoqning ishi yana koʻpaydi. Umurzoq ota esa uning yoʻlini poylayverib toldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Bektemir goʻdakni yerga qoʻyib, tolgan bilagini uqaladi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ularga qaray-qaray, Bashirjonning boʻyni tolib ketdi. — N. Aminov, Suvarak

2. Ayrim soʻzlar bilan birikib, shu soʻzdan anglashilgan narsaga berilmoq, u bilan band boʻlmoq maʼnosini bildiradi.

Xayolga tolmoq. Oʻyga tolmoq.

Sultonali mirzo Gulshanning oʻrdaga ketganligini eshitib, sillasi quridi, bir necha vaqt fikrga tolib qoldi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

1. Boʻsh joyi qolmay egallanmoq, band boʻlmoq.

Hovuz toʻldi. Zal toʻldi. Koʻcha odamga toʻldi. Qop toʻldi. Daftarning ikki beti toʻldi. Koʻzi yoshga toʻldi.

2. Koʻp yoki yetarli miqdorda biror narsaga ega boʻlmoq, egallab olmoq, qamrab olmoq; qoplanmoq, burkanmoq.

Gullar hidiga toʻlgan iliq, mast qiluvchi havo. — Oybek, Tanlangan asarlar

Jajjigina xona billur qandildan yogʻilayotgan nurga toʻlgan — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Gʻulomjonning yuragi achishdi. Uning yuragida shu alamlar zahri toʻlib yotardi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Bir zumda eshik bolalar chugʻuriga toʻldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Lolaga toʻldi dala, Chakkangga taq, chakkangga. Sarasi targʻil lola, Chakkangga taq, chakkangga. — T. Toʻla

Eng ulugʻ bayram bugun, Keling, oʻrtoqlar. Nurlarga toʻldi bugun Uylar, oʻtloqlar. — I. Muslim

3. koʻchma His-tuygʻu, ichki kechinma va shu kabilar bilan oshib-toshmoq.

Onaning yuragi umid va quvonchga toʻldi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Uning [Laʼlining] biyron-biyron soʻzlarini eshitgan Mirhosil mahliyo boʻlib qoldi, koʻkragi zavq-shavqqa toʻldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Gapingning yolgʻoni bilinib qoldi, Shu sababdan Yodgor gʻazabga toʻldi. — Yodgor

4. koʻchma Ayn. toʻliqmoq.

Oʻjar erdan toʻlib yurgan kampir bir ogʻiz gap bilan yarasiga tuz sepgandek boʻldi. — S. Abdulla, Soyalar

Haydar ota undan [kampirdan] Yodgorboyni soʻrab: — Xat kelib turibdimi? — degan edi, kampir oʻzi toʻlib turgan ekan, koʻz yoshi qildi. — A. Qahhor, Asror bobo

5. Son-miqdor, vaqtning maʼlum bir darajasini egallamoq.

Men, oʻn oltiga rosa toʻlmagan qiz, birdan yot va katta oilaga tushib qoldim. — Oybek, Tanlangan asarlar

Oʻn besh kunga toʻlganida oy, Koʻkka chiqib, tunni axtardi, Orqasidan baland osmonda Olam-olam yulduzlar bordi. — H. Olimjon

Hurmatli ustozning poyqadami yetganiga bugun rosa uch yil toʻldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Paxta ekdik, boʻlsin deb, Shartnomamiz toʻlsin deb, Yuz sentnerga qoʻl qoʻydik Dushman kuyib oʻlsin deb. — Qoʻshiqlar

6. Mukammallashmoq, raso, but boʻlmoq; oʻrni qoplanmoq.

Guruh toʻldi. Shtat toʻldi. Chalasi toʻldi. Zararning oʻrni toʻldi.

7. Et qoʻymoq; semirmoq, toʻlishmoq.

Zaynab Kumushning toʻlib yetmagan gavdasiga va gʻubor tegmagan husniga hayron boʻlib, mulohazasini aytishdan qoʻrqdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Saltanatxon kurortdan qaytib keldilarmi? Oyday toʻlib, kunday kulib kelgandirlar boʻlmasam? — S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz dema

бот. верба, ива, ветла

• majnuntol плакучая ива
• tolning tagida tiniq suv загадка под талом чистая вода (блестит) (Зеркало).

фольк. прядь

bizning uyda bir qiz, boshida bir tol qil yolg‘iz загадка в нашем доме живёт девица, на голове у нее только прядь волос (Шала-неочищенный рис)

sochning tolidan ham ingichka, ipning ustida yurar загадка ходить по ниточке, тоньше волоска (Паук)

n bot. willow

• majnuntol weeping-willow

1. tal (terek)

2. uzın hám jińishke

3. jarılıwshı zat

Ingichka uzun bargli, surx novda otib oʻsadigan daraxt.TAL

bot. Weide f, Weidenbaum m

• majnuntol Trauerweide f

Толь (картонни қатронга шимдирилган томбоп ашё)qoraqalpoqchaТоль (там жабыўда ислетилетуғын материал)inglizchaRoofing felt

to‘lmoq, to‘la bo‘lmoq, tugamoqruschaнаполнятьсяinglizchafilled

Elig qaznaqi toldi altun kümüš Hukmdorning g‘aznasi oltin-kumushlarga to‘ldi — Казна правителя наполнилась золотом и серебром — The treasury of the ruler was filled with gold and silver