тол

1. айн. Толиқмоқ 1.

Белим толиб кетди. Қўлим толиб, чамадонни ташлаб юбораёздим. Китоб ўқийвериб, кўзим толиб кетди.

Раззоқнинг иши яна кўпайди. Умурзоқ ота эса унинг ёʻлини пойлайвериб толди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Бектемир гўдакни ерга қўйиб, толган билагини уқалади. — Ойбек, Қуёш қораймас

Уларга қарай-қарай, Баширжоннинг бўйни толиб кетди. — Н. Аминов, Суварак

2. Айрим сўзлар билан бирикиб, шу сўздан англашилган нарсага берилмоқ, у билан банд бўлмоқ маъносини билдиради.

Хаёлга толмоқ. Ўйга толмоқ.

Султонали мирзо Гулшаннинг ўрдага кетганлигини эшитиб, силласи қуриди, бир неча вақт фикрга толиб қолди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

1. айн. Толиқмоқ 1.

Белим толиб кетди. Қўлим толиб, чамадонни ташлаб юбораёздим. Китоб ўқийвериб, кўзим толиб кетди.

Раззоқнинг иши яна кўпайди. Умурзоқ ота эса унинг ёʻлини пойлайвериб толди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Бектемир гўдакни ерга қўйиб, толган билагини уқалади. — Ойбек, Қуёш қораймас

Уларга қарай-қарай, Баширжоннинг бўйни толиб кетди. — Н. Аминов, Суварак

2. Айрим сўзлар билан бирикиб, шу сўздан англашилган нарсага берилмоқ, у билан банд бўлмоқ маъносини билдиради.

Хаёлга толмоқ. Ўйга толмоқ.

Султонали мирзо Гулшаннинг ўрдага кетганлигини эшитиб, силласи қуриди, бир неча вақт фикрга толиб қолди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

1. Бўш жойи қолмай эгалланмоқ, банд бўлмоқ.

Ҳовуз тўлди. Зал тўлди. Кўча одамга тўлди. Қоп тўлди. Дафтарнинг икки бети тўлди. Кўзи ёшга тўлди.

2. Кўп ёки етарли миқдорда бирор нарсага эга бўлмоқ, эгаллаб олмоқ, қамраб олмоқ; қопланмоқ, бурканмоқ.

Гуллар ҳидига тўлган илиқ, маст қилувчи ҳаво. — Ойбек, Танланган асарлар

Жажжигина хона биллур қандилдан ёғилаётган нурга тўлган — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Ғуломжоннинг юраги ачишди. Унинг юрагида шу аламлар заҳри тўлиб ётарди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Бир зумда эшик болалар чуғурига тўлди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Лолага тўлди дала, Чаккангга тақ, чаккангга. Сараси тарғил лола, Чаккангга тақ, чаккангга. — Т. Тўла

Энг улуғ байрам бугун, Келинг, ўртоқлар. Нурларга тўлди бугун Уйлар, ўтлоқлар. — И. Муслим

3. кўчма Ҳис-туйғу, ички кечинма ва шу кабилар билан ошиб-тошмоқ.

Онанинг юраги умид ва қувончга тўлди. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Унинг [Лаълининг] бийрон-бийрон сўзларини эшитган Мирҳосил маҳлиё бўлиб қолди, кўкраги завқ-шавққа тўлди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Гапингнинг ёлғони билиниб қолди, Шу сабабдан Ёдгор ғазабга тўлди. — Ёдгор

4. кўчма Айн. тўлиқмоқ.

Ўжар эрдан тўлиб юрган кампир бир оғиз гап билан ярасига туз сепгандек бўлди. — С. Абдулла, Соялар

Ҳайдар ота ундан [кампирдан] Ёдгорбойни сўраб: — Хат келиб турибдими? — деган эди, кампир ўзи тўлиб турган экан, кўз ёши қилди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

5. Сон-миқдор, вақтнинг маълум бир даражасини эгалламоқ.

Мен, ўн олтига роса тўлмаган қиз, бирдан ёт ва катта оилага тушиб қолдим. — Ойбек, Танланган асарлар

Ўн беш кунга тўлганида ой, Кўкка чиқиб, тунни ахтарди, Орқасидан баланд осмонда Олам-олам юлдузлар борди. — Ҳ. Олимжон

Ҳурматли устознинг пойқадами етганига бугун роса уч йил тўлди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Пахта экдик, бўлсин деб, Шартномамиз тўлсин деб, Юз сентнерга қўл қўйдик Душман куйиб ўлсин деб. — Қўшиқлар

6. Мукаммаллашмоқ, расо, бут бўлмоқ; ўрни қопланмоқ.

Гуруҳ тўлди. Штат тўлди. Чаласи тўлди. Зарарнинг ўрни тўлди.

7. Эт қўймоқ; семирмоқ, тўлишмоқ.

Зайнаб Кумушнинг тўлиб етмаган гавдасига ва ғубор тегмаган ҳуснига ҳайрон бўлиб, мулоҳазасини айтишдан қўрқди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Салтанатхон курортдан қайтиб келдиларми? Ойдай тўлиб, кундай кулиб келгандирлар бўлмасам? — С. Абдуқаҳҳор, Санамай саккиз дема

бот. верба, ива, ветла

• мажнунтол плакучая ива
• толнинг тагида тиниқ сув загадка под талом чистая вода (блестит) (Зеркало).

фольк. прядь

бизнинг уйда бир қиз, бошида бир тол қил ёлғиз загадка в нашем доме живёт девица, на голове у нее только прядь волос (Шала-неочищенный рис)

сочнинг толидан ҳам ингичка, ипнинг устида юрар загадка ходить по ниточке, тоньше волоска (Паук)

н бот. willow

• мажнунтол weeping-willow

1. tal (terek)

2. uzın hám jińishke

3. jarılıwshı zat

Ингичка узун баргли, сурх новда отиб ўсадиган дарахт.TAL

бот. Weide f, Weidenbaum m

• мажнунтол Trauerweide f

Толь (картонни қатронга шимдирилган томбоп ашё)қорақалпоқчаТоль (там жабыўда ислетилетуғын материал)инглизчаRoofing felt

тўлмоқ, тўла бўлмоқ, тугамоқрусчанаполнятьсяинглизчаfilled

Элиг қазнақи толди алтун кüмüš Ҳукмдорнинг ғазнаси олтин-кумушларга тўлди — Казна правителя наполнилась золотом и серебром — Тҳе треасурй оф тҳе рулер вас филлед витҳ голд анд силвер